Guma arabska (E414) – właściwości i zastosowanie. Jak guma akacjowa wpływa na zdrowie?
Joanna Orzeł

Guma arabska (E414) – właściwości i zastosowanie. Jak guma akacjowa wpływa na zdrowie?

Guma arabska to substancja o niezwykle uniwersalnym zastosowaniu: spotkamy ją zarówno w produktach spożywczych i w farmaceutykach, jak również w klejach i farbach. Czym jest i jakie ma właściwości? Czy jest dla nas zdrowa? A może jej obecność na liście dodatków do żywności powinna nas niepokoić? Poznajmy najciekawsze fakty. 

Dodatki do żywności kojarzą się często, mówiąc z przekąsem jako „nowoczesne wynalazki” – dość tajemnicza zbędna chemia, niemal zawsze szkodliwa dla zdrowia. Warto oczyścić je wreszcie z tych zarzutów. Guma arabska, nie dość, że jest pochodzenia w pełni naturalnego, to jeszcze uznawana jest za jeden z najstarszych dodatków do żywności: znana była już w starożytnym Egipcie! Współczesne zastosowania są więc owocem mądrości sprzed tysięcy lat. 

Guma arabska – co to takiego? 

Guma arabska (Gummi arabicum, synonimy: Gummi acaciae, Gummi mimosae, Gummi africanum), nazywana też gumą akacjową, to substancja pochodzenia roślinnego. Jest twardniejąca na powietrzu wydzieliną z naciętych pni i gałęzi drzew z rodzaju Acacia, głównie Acacia senegal. Te charakterystyczne, parasolowate, wiecznie zielone drzewa występują głównie w środkowej Afryce, Sudanie i Senegalu, ale również w Australii lub Indiach. 

Główny składnik gumy arabskiej to arabina, czyli polisacharyd będący solą magnezową, potasową lub wapniową kwasu arabinowego, a tenże kwas budują D-galaktoza, L-arabinoza, L-ramnoza i kwas D-glukuronowy. Taki naturalny produkt zawiera oksydazy i peroksydazy, czyli enzymy, które w recepturze aptecznej mogą powodować niezgodności, np. z witaminą A, stąd guma arabska jako składnik receptury bywa najpierw deenzymowana przez długie ogrzewanie (np. w autoklawie). 

Guma arabska a guma ksantanowa i guma guar 

Guma guar (E412) i guma ksantanowa (E415) to również naturalne polisacharydy o podobnych do gumy arabskiej właściwościach i podobnym zastosowaniu. Różnią się jednak pochodzeniem. Guma guar to mączka uzyskana z bielma nasion rośliny Cyamopsis tetragonolobus, a ksantan to produkt fermentacji tlenowej cukrów przeprowadzanej przez bakterie Xanthomonas campestris

Właściwości gumy arabskiej 

Wydzielina z drzewa Acacia po wysuszeniu ma postać przeświecających, łamliwych, szklistych białawych lub żółtawych bryłek, które można rozpuścić nawet na zimno w podwójnej objętości wody – utworzą wtedy gęsty, koloidalny roztwór. Guma arabska bardzo słabo rozpuszcza się w glicerolu, zaś nierozpuszczalna jest w alkoholu, eterze i olejach. 

Guma arabska tworzy lepkie, nieciągnące się, niemal bezbarwne i bezwonne roztwory-kleiki, natomiast nie tworzy – nawet w dużych stężeniach – galaretowatych żeli. Roztwory wodne są odporne na spore wahania pH. 

Guma arabska – zastosowanie 

Guma arabska znana była już w starożytnym Egipcie w XVII w p.n.e., gdzie używano jej jako kleju do arkuszy papirusu, utrwalacza atramentu na papirusie, do zagęszczania kosmetyków, w lecznictwie (jako środek osłaniający i łagodzący przy kaszlu, katarze i biegunkach), a nawet do mumifikacji. 

Obecnie guma arabska znana jest jako dodatek do żywności o symbolu E414. W przemyśle spożywczym jest używana jako substancja zagęszczająca, stabilizująca, emulgująca, glazurująca. Znajdziemy ją np. w mlecznych produktach dla dzieci (jogurty, napoje), w mlecznych produktach funkcjonalnych (np. probiotycznych, zwiększających odporność), w gumach do żucia, wyrobach cukierniczych oraz w piwach i napojach bezalkoholowych, w których stabilizuje pianę. 

Guma arabska jest doskonałym prebiotykiem, ocenianym lepiej od inuliny. Jako substancja, która nie jest trawiona w przewodzie pokarmowym, wpływa korzystnie na rozwój pożytecznej flory bakteryjnej. 

Wykorzystywana jest w produkcji farb, w fotografice, w drukarstwie, gdzie zwiększa przyleganie i trwałość atramentu. 

Guma arabska pełni ważną rolę w przemyśle farmaceutycznym. Ze względu na właściwości osłaniające bywa używana w preparatach przeciwkaszlowych dla złagodzenia stanów zapalnych błon śluzowych. Jest substancją pomocniczą w procesach granulowania i tabletkowania substancji leczniczych, bywa również składnikiem otoczek w tabletkach powlekanych. Wykorzystuje się także w recepturze aptecznej: często w postaci proszku jako guma arabska suszona rozpyłowo. Wśród emulgatorów koloidalnych to właśnie guma arabska jest w praktyce aptecznej najczęściej stosowana do sporządzenia emulsji do użytku wewnętrznego (doustnego), dodatkowo zwiększając lepkość w doustnych postaciach leku. By w preparatyce farmaceutycznej zwiększyć lepkość przygotowywanej zawiesiny, stosuje się dodatek gumy akacjowej w stężeniu najczęściej 30–40%. Guma arabska doskonale emulguje oleje tłuste, olejki eteryczne, tłuszcze, woski i żywice. Najpierw energicznie mieszając w moździerzu, „zwilża się” całą wyliczoną ilość gumy za pomocą całej ilości substancji olejowej, by potem stopniowo dodawać wodę i pozostałe substancje zaordynowanego leku recepturowego. 

Guma arabska – szkodliwość 

Guma arabska zastosowana zgodnie z zaleceniami rzadko wywołuje działania niepożądane. W wysokich stężeniach po spożyciu doustnym może wywoływać wzdęcia. 

Możliwe są reakcje alergiczne: znane są przypadki ataków astmy alergicznej po ekspozycji zawodowej na tę substancję, na przykład wśród drukarzy lub pracowników fabryki słodyczy. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Orkisz – wartości odżywcze i wpływ na zdrowie. Dlaczego warto go jeść?

    Należy do najstarszych gatunków pszenicy – ludzkości znany jest już od wielu wielu wieków. Obecnie wytwarza się z niego m.in. pieczywo, płatki, kasze, makarony oraz mąki. Kto powinien sięgać po produkty wytworzone z orkiszu? Dlaczego warto go jeść? 

  • Naturalne elektrolity – przegląd najlepszych produktów

    Elektrolity są to roztwory wodne posiadające ładunek elektryczny, może on być dodatni lub ujemny. Odpowiedni poziom elektrolitów jest bardzo istotnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Elektrolity są obecne we wszystkich strukturach komórkowych żywego organizmu. Do naturalnych najważniejszych elektrolitów należą: sód, potas, wapń, magnez, chlorki i fosforany.

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

  • Serwatka – jak powstaje i czy jest zdrowa? Właściwości i zastosowanie serwatki

    Można powiedzieć, że podobnie jak jednostki wiele gałęzi przemysłu stara się zagospodarować coś, co niegdyś było uważane za odpad i tym samym ograniczyć liczbę wytwarzanych zanieczyszczeń, a nierzadko zwiększyć zyski. Świetnym tego przykładem jest serwatka. W przemyśle serowarskim stanowiąca odpad, w innych gałęziach przemysłu surowiec, z którego produkuje się preparaty białkowe, biodegradowalne tworzywa czy nawóz. Jakie inne zastosowania ma naturalna serwatka? Do czego możemy wykorzystać tę, która pozostanie po produkcji domowego sera? Czy jest zdrowa?  

  • Picie „twardej wody” jest korzystne dla zdrowia. Jakie są jej zalety?

    Utrudnia mycie rąk, pranie ubrań i powoduje wiele szkód w instalacjach wodno-kanalizacyjnych oraz urządzeniach gospodarstwa domowego, ale w kwestii nawadniania organizmu, tzw. twarda woda jest dobrym wyborem, zwłaszcza dla osób cierpiących na niedobory składników mineralnych. Według Światowej Organizacja Zdrowia nie ma ona negatywnego wpływu na zdrowie, wręcz przeciwnie może dostarczyć wielu korzyści.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij