Guma arabska (E414) – właściwości i zastosowanie. Jak guma akacjowa wpływa na zdrowie? - portal DOZ.pl
Guma arabska (E414) – właściwości i zastosowanie. Jak guma akacjowa wpływa na zdrowie?
Joanna Orzeł

Guma arabska (E414) – właściwości i zastosowanie. Jak guma akacjowa wpływa na zdrowie?

Guma arabska to substancja o niezwykle uniwersalnym zastosowaniu: spotkamy ją zarówno w produktach spożywczych i w farmaceutykach, jak również w klejach i farbach. Czym jest i jakie ma właściwości? Czy jest dla nas zdrowa? A może jej obecność na liście dodatków do żywności powinna nas niepokoić? Poznajmy najciekawsze fakty. 

Dodatki do żywności kojarzą się często, mówiąc z przekąsem jako „nowoczesne wynalazki” – dość tajemnicza zbędna chemia, niemal zawsze szkodliwa dla zdrowia. Warto oczyścić je wreszcie z tych zarzutów. Guma arabska, nie dość, że jest pochodzenia w pełni naturalnego, to jeszcze uznawana jest za jeden z najstarszych dodatków do żywności: znana była już w starożytnym Egipcie! Współczesne zastosowania są więc owocem mądrości sprzed tysięcy lat. 

Guma arabska – co to takiego? 

Guma arabska (Gummi arabicum, synonimy: Gummi acaciae, Gummi mimosae, Gummi africanum), nazywana też gumą akacjową, to substancja pochodzenia roślinnego. Jest twardniejąca na powietrzu wydzieliną z naciętych pni i gałęzi drzew z rodzaju Acacia, głównie Acacia senegal. Te charakterystyczne, parasolowate, wiecznie zielone drzewa występują głównie w środkowej Afryce, Sudanie i Senegalu, ale również w Australii lub Indiach. 

Główny składnik gumy arabskiej to arabina, czyli polisacharyd będący solą magnezową, potasową lub wapniową kwasu arabinowego, a tenże kwas budują D-galaktoza, L-arabinoza, L-ramnoza i kwas D-glukuronowy. Taki naturalny produkt zawiera oksydazy i peroksydazy, czyli enzymy, które w recepturze aptecznej mogą powodować niezgodności, np. z witaminą A, stąd guma arabska jako składnik receptury bywa najpierw deenzymowana przez długie ogrzewanie (np. w autoklawie). 

Guma arabska a guma ksantanowa i guma guar 

Guma guar (E412) i guma ksantanowa (E415) to również naturalne polisacharydy o podobnych do gumy arabskiej właściwościach i podobnym zastosowaniu. Różnią się jednak pochodzeniem. Guma guar to mączka uzyskana z bielma nasion rośliny Cyamopsis tetragonolobus, a ksantan to produkt fermentacji tlenowej cukrów przeprowadzanej przez bakterie Xanthomonas campestris

Właściwości gumy arabskiej 

Wydzielina z drzewa Acacia po wysuszeniu ma postać przeświecających, łamliwych, szklistych białawych lub żółtawych bryłek, które można rozpuścić nawet na zimno w podwójnej objętości wody – utworzą wtedy gęsty, koloidalny roztwór. Guma arabska bardzo słabo rozpuszcza się w glicerolu, zaś nierozpuszczalna jest w alkoholu, eterze i olejach. 

Guma arabska tworzy lepkie, nieciągnące się, niemal bezbarwne i bezwonne roztwory-kleiki, natomiast nie tworzy – nawet w dużych stężeniach – galaretowatych żeli. Roztwory wodne są odporne na spore wahania pH. 

Polecane dla Ciebie

Guma arabska – zastosowanie 

Guma arabska znana była już w starożytnym Egipcie w XVII w p.n.e., gdzie używano jej jako kleju do arkuszy papirusu, utrwalacza atramentu na papirusie, do zagęszczania kosmetyków, w lecznictwie (jako środek osłaniający i łagodzący przy kaszlu, katarze i biegunkach), a nawet do mumifikacji. 

Obecnie guma arabska znana jest jako dodatek do żywności o symbolu E414. W przemyśle spożywczym jest używana jako substancja zagęszczająca, stabilizująca, emulgująca, glazurująca. Znajdziemy ją np. w mlecznych produktach dla dzieci (jogurty, napoje), w mlecznych produktach funkcjonalnych (np. probiotycznych, zwiększających odporność), w gumach do żucia, wyrobach cukierniczych oraz w piwach i napojach bezalkoholowych, w których stabilizuje pianę. 

Guma arabska jest doskonałym prebiotykiem, ocenianym lepiej od inuliny. Jako substancja, która nie jest trawiona w przewodzie pokarmowym, wpływa korzystnie na rozwój pożytecznej flory bakteryjnej. 

Wykorzystywana jest w produkcji farb, w fotografice, w drukarstwie, gdzie zwiększa przyleganie i trwałość atramentu. 

Guma arabska pełni ważną rolę w przemyśle farmaceutycznym. Ze względu na właściwości osłaniające bywa używana w preparatach przeciwkaszlowych dla złagodzenia stanów zapalnych błon śluzowych. Jest substancją pomocniczą w procesach granulowania i tabletkowania substancji leczniczych, bywa również składnikiem otoczek w tabletkach powlekanych. Wykorzystuje się także w recepturze aptecznej: często w postaci proszku jako guma arabska suszona rozpyłowo. Wśród emulgatorów koloidalnych to właśnie guma arabska jest w praktyce aptecznej najczęściej stosowana do sporządzenia emulsji do użytku wewnętrznego (doustnego), dodatkowo zwiększając lepkość w doustnych postaciach leku. By w preparatyce farmaceutycznej zwiększyć lepkość przygotowywanej zawiesiny, stosuje się dodatek gumy akacjowej w stężeniu najczęściej 30–40%. Guma arabska doskonale emulguje oleje tłuste, olejki eteryczne, tłuszcze, woski i żywice. Najpierw energicznie mieszając w moździerzu, „zwilża się” całą wyliczoną ilość gumy za pomocą całej ilości substancji olejowej, by potem stopniowo dodawać wodę i pozostałe substancje zaordynowanego leku recepturowego. 

Guma arabska – szkodliwość 

Guma arabska zastosowana zgodnie z zaleceniami rzadko wywołuje działania niepożądane. W wysokich stężeniach po spożyciu doustnym może wywoływać wzdęcia. 

Możliwe są reakcje alergiczne: znane są przypadki ataków astmy alergicznej po ekspozycji zawodowej na tę substancję, na przykład wśród drukarzy lub pracowników fabryki słodyczy. 

  1. S. Janicki, A. Fiebig, M. Sznitowska, Farmacja stosowana. Podręcznik dla studentów farmacji, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008. 
  2. C. Pałczyński, Dodatki do żywności a zdrowie. Rozpuszczalniki, substancje glazurujące, zagęstniki, "Alergia", nr 2 2015. 
  3. K. Buczyłko, Nadwrażliwość na dodatki do żywności, "Alergologia Polska", nr 3 2016. 
  4. K. Mitka, Guma arabska (E 414) – dodatek do żywności znany już w starożytnym Egipcie, "Przemysł fermentacyjny i owocowo-warzywny", nr 4 2010. 
  5. J. Typek, Od natury do receptury. Egipski cierń, Farmacja Krakowska, "Biuletyn Informacyjny Okręgowej Izby Aptekarskiej w Krakowie", nr 1 2009. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ocet jabłkowy – właściwości i zastosowanie. Czy warto go pić?

    Ocet jabłkowy wydaje się być remedium na wiele dolegliwości, ale czy słusznie? Jakie właściwości ma ocet jabłkowy i jak samodzielnie przygotować go w domu? Jak go mądrze stosować? Podpowiadamy.

  • Henna – co warto o niej wiedzieć? Czy może uczulać?

    Henna to barwnik znany i stosowany od czasów starożytnych. Popularny był i jest również nowożytnie: stosowały go i nasze babcie, i nasze mamy, a teraz sięgają po niego – i to coraz chętniej – pokolenia nasze i naszych dzieci. Co warto wiedzieć o hennie? Czy i dlaczego henna może uczulać? 

  • Glinka czerwona – jakie ma właściwości? Kiedy warto jej używać?

    Glinka czerwona w czystej postaci jest delikatnym proszkiem o  charakterystycznym czerwonawym zabarwieniu, za które odpowiadają związki żelaza. Jakie ma właściwości i gdzie można ją wykorzystać? Jak przygotować maseczkę z glinki czerwonej w domu? Podpowiadamy.

  • Ramnoza w kosmetykach – jaką odgrywa rolę?

    „Najsłodszy składnik przeciwzmarszczkowy” tak mówi się o ramnozie w przemyśle kosmetycznym. Faktycznie ramnoza jest cukrem, ale czy ma słodki smak? Czy cukier może wykazywać właściwości przeciwstarzeniowe? Co spowodowało, że ten prosty związek chemiczny znalazł swoje miejsce w składzie wielu kosmetyków? Komu kosmetyki z ramnozą przyniosą najwięcej urodowych benefitów? Jak zwykle sprawdziliśmy.

  • Glinka zielona i jej właściwości – kiedy warto po nią sięgnąć?

    W poniższym artykule przybliżamy właściwości glinki zielonej. Zebraliśmy informacje o tym, z czego się składa, podpowiadamy, jak zrobić maseczkę z glinką zieloną i jak często ją stosować. Dowiedz się również, czym się różni glinka francuska od kambryjskiej.

  • Betulina – właściwości i zastosowanie

    Betulina to związek zawarty między innymi w korze drzew. W badaniach in vitro i in vivo wykazuje niesamowite właściwości: od antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych po przeciwnowotworowe. Intensywne studia nad tym związkiem chemicznym nadal trwają. Co wiemy o betulinie? Czy ma potencjał, aby zostać okrzyknięta lekiem na raka? Czy wykazuje inne interesujące właściwości? Sprawdziliśmy.

  • pH skóry – co należy o nim wiedzieć?

    Błędy w pielęgnacji skóry odbijają się na jej pH, co bezpośrednio przekłada się także na jej kondycję. W poniższym artykule odpowiadamy na wiele pytań związanych z pH skóry. Czym ono jest i jak sprawdzić jego wartość? Czy istnieje jedna prawidłowa, neutralna i optymalna wartość pH skóry człowieka? Czy pH skóry ma coś wspólnego z doborem perfum? Jak dbać o skórę, aby jej pH było optymalne?

  • Kwas borowy (borny) – właściwości, zastosowanie, szkodliwość

    Kwas borowy to związek chemiczny posiadający bardzo szerokie zastosowanie – i to zarówno w przemyśle, jak i do indywidualnego użytku. Jego właściwości sprawiają, że warto zainteresować się tym kwasem, ale również mieć wiedzę, kto nie powinien stosować kwasu bornego.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij