Odżywianie a zdrowie psychiczne – czy są ze sobą powiązane?
Justyna Piekara

Odżywianie a zdrowie psychiczne – czy są ze sobą powiązane?

Istnieje związek między tym, co jesz, a tym, jak się czujesz. Aktualne badania sugerują, że zdrowie psychiczne może zależeć od wyborów żywieniowych. Zdrowa dieta odgrywa znaczącą rolę w zapobieganiu i leczeniu chorób psychicznych.

Dieta a zdrowie psychiczne

Badania koncentrujące się na związkach między jakością diety a zaburzeniami psychicznymi są dosyć nowe. Wiedza, którą obecnie posiadamy w dużej mierze została zgromadzona w oparciu o eksperymenty na zwierzętach oraz badania obserwacyjne ludzi.  Rola żywienia w zakresie zdrowia psychicznego jest bardzo złożona, nieustannie trwają prace, które mają na celu rozwikłanie wielu zagadek związanych z tym zagadnieniem. Bezpośrednie dowody łączące dietę i zdrowie psychiczne nie zostały jeszcze znalezione, ale wiele prac naukowych potwierdza istnienie takiej korelacji.

W kontekście oddziaływania sposobu odżywiania na zdrowie psychiczne naukowcy zajmują się: wpływem mikrobioty na stan psychiczny, funkcjonowaniem osi jelitowo-mózgowej (coraz większe znaczenie w dbaniu o zdrowie psychiczne zyskują psychobiotyki), a także mechanizmami stresu oksydacyjnego i żywnością, która może wywoływać przewlekły stan zapalny.

Nutripsychiatria

Nutripsychiatria, inaczej psychiatria żywieniowa, to stosunkowo nowa dziedzina, która bada wpływ jakości żywienia i składników odżywczych na zdrowie psychiczne. Dziedzina ta jest potężnym narzędziem dla lekarzy. Dowiedziono, że interwencje żywieniowe mogą pomoc pacjentom zwalczać niekorzystne skutki leków, poprawić nastrój i zwalczyć lęki, z którymi się zmagają.

Jakość diety a ryzyko depresji

Badanie SMILES (ang. Supporting the Modification of Lifestyle in Lowered Emotional States) było jednym z pierwszych randomizowanych, kontrolowanych badań, w którym testowano terapeutyczny wpływ diety na istniejącą chorobę psychiczną. Wyniki badania wskazują, że zmiana sposobu odżywiania okazała skuteczną strategią leczenia poważnych epizodów depresyjnych. Konieczne są dalsze, długoterminowe badania, aby zastosować swoje wyniki do większej grupie osób. Zdrowe wzorce żywieniowe związane są ze zmniejszonym ryzykiem depresji. Potwierdziła to metaanaliza 21 badań z 10 krajów opublikowana w “Psychiatry Research” kilka lat temu.

Wiele prac badawczych potwierdza, że dieta śródziemnomorska, bogata w owoce, warzywa, produkty pełnoziarnistych, ryby, oliwę z oliwek, niskotłuszczowe produkty mleczne, produkty obfite w przeciwutleniacze oraz charakteryzująca się niewielkim spożyciem pokarmów pochodzenia zwierzęcego wiązała się ze zmniejszonym ryzykiem depresji.

Podobne tendencje zaobserwowano wśród młodych ludzi. Naukowcy z Uniwersytetu w Dheli poinformowali, że dostrzegli związek pomiędzy zdrowym sposobem odżywiania nastolatków, a zmniejszonym ryzykiem depresji w okresie dojrzewania.

Według wyników badania “ATTICA” promowanie zdrowych nawyków żywieniowych może zmniejszyć również objawy lęku u osób starszych. Eksperyment wykazał, że osobom po 50. roku życia, których dieta była bogata w tłuszcze nasycone i cukry częściej towarzyszyło poczucie lęku.

Dieta a choroba afektywna-dwubiegunowa

Wzrasta zainteresowanie znaczeniem diety w patogenezie choroby afektywnej-dwubiegunowej. Zachodzące interakcje nie są w pełni poznane. Prawdopodobne powiązania są zależne od wielu czynników.

Analizy pacjentów pochodzących z rożnych zakątków świata wykazały, że większe nasilenie objawów choroby afektywnej-dwubiegunowej występowało u osób, które miały wyższy wskaźnik spożycia energii, ich posiłki zawierały dużo węglowodanów i tłuszczów, co jest charakterystyczne dla tzw. diety zachodniej. Osoby takie rzadko samodzielnie przygotowywały posiłki.

Leczenie zaburzeń nastroju wymaga uwzględnienia subiektywnego poczucia pacjenta. Zastosowanie zmian w diecie osób, które zmagają się z chorobą afektywną-dwubiegunową może poprawiać skuteczność leczenia. Pacjenci mogą w ten sposób uczestniczyć w procesie leczenia i zyskują poczucie większej kontroli, odnoszą wrażenie, że lepiej sobie radzą z chorobą. Specjaliści informują o dobrej tolerancji przyjmowanych nutraceutyków.

Nutraceutyki a choroby psychiczne

Niski poziom niektórych składników odżywczych, takich jak: cynk, kwas foliowy, kwasy omega-3, N-acetylocysteina, magnez, żelazo czy i witaminy B6, B12, i D może sprzyjać pogorszeniu nastroju, uczucie lęku i podwyższać ryzyko depresji.

Zgromadzone dowody na to, że dodatkowa suplementacja tych składników oferuje korzyści dla zdrowia psychicznego są niejednoznaczne. Eksperci zalecają uzupełnienie wszelkich niedoborów poprzez odpowiednio zbilansowana, zróżnicowaną dietę. Nie wiemy jeszcze dokładnie, jakie są optymalne dawki wyżej wymienionych witamin i minerałów dla różnych populacji, ale przede wszystkim jak przedstawia się bezpieczeństwo długoterminowego stosowania. Potrzeba jeszcze badań i uzyskania wyników o większej sile statystycznej. Wszelkie planowane interwencje, najlepiej przedyskutować z lekarzem.

Co jeść, aby cieszyć się dobrą kondycją psychiczną?

  • Sięgaj po prebiotyki: cebulę, czosnek, por, szparagi, banany, karczochy jerozolimskie, korzeń cykorii, mniszek lekarski.
  • Pamiętaj o probiotykach, takich jak; kapusta kiszona, jogurt, kefir, ogórki, kefir, kimchi, kombucha.
  • Stosuj dietę śródziemnomorską bogatą w: produkty pełnoziarniste, owoce morza, drób, rośliny strączkowe, świeże owoce, szpinak, jarmuż, rukolę, orzechy, warzywa kapustne, oliwa z oliwek i rzepak.
  • Ogranicz cukier, tłuszcze zwierzęce i czerwone mięso.
  1. K. Szczygieł, J. Samochowiec, Wpływ żywienia na zdrowie psychiczne w opinii psychiatry, „Psychiatria” 2019, nr 3(16), s. 146–153. 
  2. D. Łojko, M. Stelmach-Mardas, A. Suwalska, Czy dieta w chorobie dwubiegunowej ma znaczenie?, „Psychiatria Polska” 2018, nr 52(5), s. 783–795.
  3. K. McGrane, Nutrition and mental health: is there a link?, “medicalnewstoday.com” [online], https://www.medicalnewstoday.com/articles/nutrition-and-mental-health-is-there-a-link, [dostęp:] 20.01.2021.
  4. L. Ryland, The connection between diet and mental health, “thriveglobal.com” [online], https://thriveglobal.com/stories/the-connection-between-diet-and-mental-health/, [dostęp:] 20.01.2021.
  5. J. Firth, J. E. Gangwisch, A. Borsini i in., Food and mood: how do diet and nutrition affect mental wellbeing? [online], doi: https://doi.org/10.1136/bmj.m2382 , [dostęp:] 20.01.2021,
  6. H. M. Francis, R. J. Stevenson, J. R. Chambers i in., A brief diet intervention can reduce symptoms of depression in young adults – a randomised controlled trial [online], DOI: 10.1371/journal.pone.0222768, [dostęp:] 20.01.2021,
  7. C. Young, Nutraceuticals and mental health, “foodandmoodcentre.com.au” [online], https://foodandmoodcentre.com.au/2016/07/nutraceuticals-and-mental-health/, [dostęp:] 20.01.2021.
  8. U. Naidoo, Nutritional psychiatry: the gut-brain connection, “www.psychiatrictimes.com” [online], https://www.psychiatrictimes.com/view/nutritional-psychiatry-gut-brain-connection, [dostęp:] 20.01.2021.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Guzki śpiewacze (krzykaczy) – czym są guzki na strunach głosowych?

    Guzki na strunach głosowych to przypadłość, która dotyka osób pracujących głosem: nauczycieli, trenerów czy śpiewaków. Mogą też pojawić się u dzieci. Guzki krzykaczy (głosowe, śpiewacze) objawiają się zmianą głosu, chrypką oraz bólem gardła lub szyi. Na czym polega leczenie guzków na strunach głosowych? W jaki sposób można zapobiegać ich powstawaniu?

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Warianty SARS-CoV-2 – które z nich są największym zagrożeniem?

    Istnieje wiele zidentyfikowanych podtypów koronawirusa SARS-CoV-2. Które warianty stanowią największe potencjalne zagrożenie dla naszego zdrowia? Czym są tzw. warianty zainteresowania (VOI) i warianty budzące obawy (VOC)?

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

  • Nocebo – co to jest? Dlaczego efekt nocebo jest wyzwaniem dla klinicystów?

    Negatywne nastawienie pacjenta do stosowanej terapii może zaowocować efektem nocebo. Badania naukowe potwierdziły, że może on mieć realny wpływ na wyniki badań oraz proces leczenia pacjenta. Jak może objawiać się efekt nocebo? W jaki sposób można zminimalizować skutki tego zjawiska?

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się wówczas pojawiają to silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij