RTG (prześwietlenie) zębowe, cefalometryczne i pantomograficzne. Jak wygląda badanie? Cena, wskazania i zagrożenia - portal DOZ.pl
RTG (prześwietlenie) zębowe, cefalometryczne i pantomograficzne. Jak wygląda badanie? Cena, wskazania i zagrożenia
Agata Pikulska

RTG (prześwietlenie) zębowe, cefalometryczne i pantomograficzne. Jak wygląda badanie? Cena, wskazania i zagrożenia

RTG stomatologiczne (zęba, cefalometryczne i pantomograficzne) to jedne z podstawowych badań obrazowych, które od dawna z powodzeniem wykorzystuje się podczas leczenia w gabinetach dentystycznych lub przy zabiegach z zakresu chirurgi twarzowo-szczękowej. Prześwietlenia tego typu nie należą do drogich badań, są także bezbolesne dla pacjenta. Jak się przygotować do badania, ile kosztuje rentgen zębów i czy wymaga odpowiedniego przygotowania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

RTG stomatologiczne – co można zdiagnozować dzięki badaniu?

Wskazania do wykonania RTG zębowego to urazy zębów, choroby przyzębia brzeżnego oraz planowanie wstawienia implantów w sytuacji pojedynczych braków zębów. Na zdjęciu RTG zęba widać również wady rozszczepowe. RTG zgryzowe wykonuje się w celu diagnostyki zębów zatrzymanych, dodatkowych i nadliczbowych. Pozwala ono również na rozpoznanie kamicy ślinianek czy wady rozszczepowej. Zdjęcie rentgenowskie skrzydłowo-zgryzowe pokazuje próchnicę na powierzchni stycznej koron zębów, może także wykryć próchnicę wtórną mającą miejsce pod wypełnieniami. Wykonuje się je również do oceny przyzębia brzeżnego i uzupełnień protetycznych. Zdjęcie pantomograficzne (czasami nazywane również zdjęciem panoramicznym zębów) pozwala na ocenę wszystkich zębów i to na jego podstawie można wybrać odpowiednią metodę leczenia. Na zdjęciu pantomograficznym widać również wady rozwojowe zębów, zmiany zapalne (w tym zgorzel zęba) czy nowotworowe, a także urazy kości (szczególnie żuchwy). Cefalometria to zdjęcie RTG czaszki w projekcji bocznej. Zdjęcie cefalometryczne wykonuje się w celu planowania oraz monitorowania postępów leczenia ortodontycznego, a także w chirurgii twarzowo-szczękowej.

RTG stomatologiczne – przeciwwskazania do wykonania badania prześwietlenia

Przeciwwskazaniem względnym do wykonania RTG zęba jest ciąża. Jednak ze względu na bardzo niską dawkę promieniowania stosowaną w trakcie prześwietlenia oraz używanie fartuchów ołowianych, które dodatkowo chronią przed ekspozycją, wykonanie badania u pacjentek ciężarnych jest możliwe. Oczywiście RTG przeprowadza się tylko i wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, kiedy nie można zastąpić tego badania innym, niestosującym promieniowania. Jeśli wykonanie badania u pacjentki w ciąży nie jest pilne, to zaleca się jego wykonanie dopiero po urodzeniu dziecka, lub poczekanie przynajmniej do 2 trymestru ciąży.

Polecane dla Ciebie

Jak wygląda RTG stomatologiczne (zębowe, cefalometryczne, pantomograficzne)?

Stomatologiczne zdjęcia rentgenowskie nie wymagają specjalnego przygotowania, jak np. bycia na czczo czy unikania wysiłku fizycznego, niepalenia papierosów. Przed ich wykonaniem należy natomiast zdjąć wszystkie metalowe przedmioty z okolicy głowy (okulary, biżuterię, spinki do włosów, ruchome protezy zębowe czy aparat słuchowy). Pacjentowi zostanie założony fartuch ochronny, który ma za zadanie ograniczyć dawkę promieniowania docierającą do ciała.

RTG stomatologiczne to szybkie badania, charakteryzujące się niską dawką promieniowania. Nie zmienia to jednak  faktu, że takich zdjęć nie należy robić zbyt często, a tylko w sytuacji wystąpienia przesłanek do ich wykonania. Podział zdjęć stomatologicznych na wewnątrz- i zewnątrzustne oparty jest na lokalizacji detektora, którzy odbierze promieniowanie wysłane przez lampę rentgenowską. W trakcie badań wewnątrzustnych detektor znajduje się w ustach pacjenta, ułożony w zależności od badanego miejsca. Natomiast podczas pantomografii i cefalometrii zarówno lampa, jak i detektor, znajdują się na zewnątrz. W trakcie badania cefalometrycznego głowa pacjenta znajduje się w pozycji bocznej względem lampy rentgenowskiej i zostaje unieruchomiona za pomocą specjalnej części aparatu. Założone zostaną również uchwyty uszne oraz nakładka na nos. Mają one za zadanie zminimalizować ryzyko poruszenia się pacjenta w trakcie wykonywania zdjęcia, a także służyć za punkt odniesienia do wykonywania precyzyjnych pomiarów. Podczas wykonywania zdjęcia pantomograficznego broda pacjenta oparta jest na uchwycie aparatu (niektóre urządzenia mają również specjalną płytkę umieszczaną między zębami szczęki i żuchwy, którą pacjent musi przytrzymać). W trakcie badania nastąpi obrót lampy rentgenowskiej i detektora wokół głowy pacjenta. Wykonywanie zdjęcia trwa około 15 sekund, w tym czasie pacjent nie może się poruszyć. Zdjęcia wewnątrzustne w swoim przebiegu różnią się od siebie umiejscowieniem detektora w jamie ustnej. Podczas zdjęcia zgryzowego detektor (błonę rentgenowską) umieszcza się w płaszczyźnie zgryzu, podczas zdjęcia zębowego za badanym zębem, a podczas zdjęcia skrzydłowo-zgryzowego na wysokości koron badanych zębów szczęki i żuchwy. Pacjent może zostać poproszony o przytrzymanie elementu zapewniającego położenie detektora w odpowiednim miejscu. Wykonanie zdjęcia trwa kilka sekund.

RTG – skierowanie i cena badania, Czy prześwietlenie zębowe, cefalometryczne i pantomograficzne może być refundowane?

Skierowanie nie jest wymagane w przypadku zdjęć wewnątrzustnych (czyli zdjęć zębowych, zgryzowych i skrzydłowo-zgryzowych), natomiast wskazanie lekarskie jest konieczne do wykonania zdjęcia pantomograficznego lub cefalometrycznego – musi je wystawić specjalista (najczęściej jest to dentysta). Dotyczy to zarówno badań opłacanych przez NFZ, jak i tych wykonywanych prywatnie. Zdjęcia RTG wewnątrzustne refundowane są przez NFZ dwa razy w roku. Za pozostałe badania pacjent musi zapłacić z własnej kieszeni.

Cena stomatologicznych badań radiologicznych zależy od rodzaju badania i od placówki, w której badanie się odbędzie. RTG zębowe (zęba) kosztuje przeważnie od 20 do 30 zł, RTG zgryzowe 30 40 zł, RTG skrzydłowo-zgryzowe 20 40 zł, RTG pantomograficzne 50 80 zł, a cefalometryczne od 50 do 80 zł.

Niektóre placówki oferują dodatkowo płatny opis zdjęcia wykonany przez lekarza radiologa, jednak dentysta wystawiający skierowanie będzie potrafił sam zinterpretować wynik. Samodzielne, prawidłowe odczytanie zdjęcia RTG stomatologicznego przez pacjenta jest bardzo trudne.
  1. P. Malisz i in., Podstawy badań stomatologicznych: zdjęcia zewnątrzustne – pantomografia, „Inżynier i Fizyk Medyczny”, 4 (3) 2014.
  2. P. Malisz i in., Podstawy badań stomatologicznych: zdjęcia zewnątrzustne – cefalometryczne (cefalogram) „Inżynier i Fizyk Medyczny”, 2 (7) 2018.
  3. E. Sobieska i in., Cefalometria w diagnostyce ortodontycznej – historia i teraźniejszość, „Forum Ortodontyczne”, 15 2019.
  4. B. Pruszyński i in., Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR, Warszawa 2014.
  5. B. Pruszyński, Diagnostyka obrazowa: podstawy teoretyczne i metodyka badań, Warszawa 2014.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Badanie kału – pasożyty, krew utajona, resztki pokarmowe. Jak pobrać kał do badania?

    Badanie kału jest jednym z podstawowych narzędzi oceny kondycji układu pokarmowego. Pozwala zdiagnozować zarówno niegroźne schorzenia, jak i rozwijające się stany nowotworowe tego obszaru. W zależności od rodzaju badania, które ma zostać wykonane, zaleca się inny sposób pobrania materiału, jego ilości i czas przechowywania próbki. Jak właściwie pobrać kał do badania, ile kosztują testy na obecność patogenów, niestrawionych resztek pokarmowych i krwi utajonej w stolcu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Wysoki poziom prolaktyny w wyniku badania krwi

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Kariotyp – czym jest, ile kosztuje i jak interpretować wyniki?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy wysokie markery nowotworowe są powodem do zmartwień?

    Markery nowotworowe to istotny wskaźnik z diagnostycznego punktu widzenia. Najczęściej wykorzystuje się je w ocenie zaawansowania choroby onkologicznej, monitorowaniu postępów leczenia i wykrywaniu ewentualnego nawrotu wielu rodzajów nowotworów. Badanie poziomu markerów nowotworowych nie jest jednak doskonałym i jedynym wskaźnikiem, na który należy zwracać uwagę. Wyniki badań należy zawsze interpretować w połączeniu z badaniami obrazowymi, wywiadem klinicznym i badaniem fizykalnym, które mogą pomóc zoptymalizować interdyscyplinarne podejście do kwestii postępowania zarówno z pacjentami onkologicznymi, jak i cierpiącymi z powodu innych niż onkologiczne chorób. Dlaczego podwyższony poziom znaczników nowotworowych to nie wyrok, ile kosztuje badanie markerów i czy jest ono refundowane?

  • Ferroksydaza – co oznacza jej podwyższony i obniżony poziom?

    Podczas diagnostyki procesu metabolizmu miedzi i choroby Wilsona wykonuje się badanie poziomu ceruloplazminy we krwi, czyli białka ostrej fazy, które jest syntezowane w wątrobie. Genetycznie uwarunkowany niedobór ceruloplazminy prowadzi  do odkładania miedzi w narządach miąższowych (np. w mózgu, wątrobie), co może doprowadzić do ich uszkodzenia. Jak wygląda badanie ceruloplazminy, ile kosztuje i jakie są normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie poziomu adrenaliny – jakie są wskazania i ile kosztuje?

    Adrenalina kojarzy się zazwyczaj z ekstremalnymi przeżyciami lub stresem, ale czy można zbadać jej poziom profilaktycznie lub oceniając wyniki laboratoryjne zdiagnozować groźną dla zdrowia chorobę? Otóż można, a czasami nawet trzeba. Jakie są normy adrenaliny w organizmie, jak wygląda badanie jej poziomu i czy od adrenaliny można się uzależnić? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • MCHC – badanie, podwyższone, niskie, interpretacja wyników

    Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej, czyli erytrocycie, można oznaczyć, wykonując badanie morfologii krwi, co zostanie oznaczone na wyniku skrótem MCHC. Niskie lub wysokie MCHC może wskazywać na szereg zaburzeń, niemniej zazwyczaj nie stanowi samodzielnego parametru, dzięki któremu diagnozuje się chorobę. Jakie są normy MCHC i przyczyny zaburzeń tego wskaźnika? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Chromogranina – badanie markeru, wskazania, normy

    Chromogranina A (CgA) jest białkiem komórek neuroendokrynych i endokrynnych – prawidłowych i nowotworowych. CgA produkowane jest głównie przez komórki chromochłonne w rodzeniu nadnerczy (syntetyzują adrenalinę i noradrenalinę) lub w komórkach trzustki (beta). Naturalnie jego stężenie jest niskie, a właściwości CgA wykorzystuje się jako niespecyficzny (nieprzypisane tylko do jednego rodzaju guza) marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Jak interpretować wyniki badania i czy podwyższony poziom CgA to potwierdzenie rozwoju choroby nowotworowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij