Szczepionki mRNA przeciwko COVID-19 – jak działają?
Justyna Piekara

Szczepionki mRNA przeciwko COVID-19 – jak działają?

Wprowadzanie nowych technologii, zwłaszcza jeśli dotyczą one bezpośredniej ingerencji w nasze ciało, wiąże się z pewnymi obawami. Plotki i teorie spiskowe szerzą się zwłaszcza wśród osób, dla których innowacje nie do końca są zrozumiałe. Poniższy tekst przybliża działanie szczepionki mRNA. 

Szczepionki mRNA

Badania nad szczepionką mRNA były prowadzone na długo przed pojawieniem się wirusa SARS-CoV-2 i widmem nadciągającej pandemii. Naukowcy przetestowali już klinicznie szczepionki mRNA opracowane przeciwko grypie, wściekliźnie i wirusowi Zika. Do tej pory żadna szczepionka wykorzystująca tę technologię nie dotarła do tak zaawansowanych prac w badaniach klinicznych, jak te, opracowywane z myślą o walce z COVID-19.

„mRNA można teoretycznie wykorzystać do produkcji dowolnego białka, z tą zaletą, że jego produkcja jest znacznie prostsza niż otrzymywanie białka lub inaktywowanych i atenuowanych postaci wirusów zwykle stosowanych w szczepionkach, co czyni tę technikę atrakcyjną” – mówi Norbert Pardi, specjalista ds. szczepionek mRNA z Uniwersytetu Pensylwanii. 

Wyzwania w pracy z mRNA

Praca z mRNA dostarcza wielu wyzwań, z tego powodu upowszechnianie tej metody było powolne. Cząsteczka informacyjnego RNA szybko ulega rozkładowi w organizmie człowieka. Co więcej, efektywność procesu wytwarzania białka z zastosowaniem mRNA nie zawsze jest zadowalająca, dlatego w wielu przypadkach technika nie była skuteczna i nie mogła zostać wdrożona jako środek terapeutyczny. Ponadto RNA może wywołać odpowiedź immunologiczną niezależną od odpowiedzi na kodowane przez siebie białko i wywołać bardzo poważną reakcję zapalną. 

Przełomem dla technologii opartej na mRNA okazało się odkrycie naukowców z Uniwersytetu Pensylwanii, którzy dowiedli, że zmodyfikowane, syntetyczne nukleozydy mogą zwiększyć produkcję białka z mRNA oraz zahamować reakcję układu odpornościowego na same cząsteczki mRNA. Z czasem opracowali również sposób ochrony cząsteczki mRNA przed degradacją – zamknęli ją w pęcherzyku lipidowym.

Jak działa szczepionka mRNA?

Klasyczne szczepionki zawierają inaktywowany patogen, a szczepionki mRNA fragment jego materiału genetycznego. Wstrzyknięta szczepionka musi dokonać transfekcji, czyli w tym wypadku musi nastąpić wprowadzenie RNA do komórek eukariotycznych. Transfekcja to sposób, w jaki układ odpornościowy reaguje na szczepionkę i wytwarza przeciwciała. 

W szczepionce przeciw COVID-19 mRNA zawiera informację o syntezie białka S wirusa SARS-CoV-2. Jest zamknięte w lipidowych nanocząsteczkach, które ułatwiają mu przedostanie się przez błonę komórkową i wniknięcie do cytoplazmy komórki osoby szczepionej. Następnie dochodzi do produkcji białka S koronawirusa, które jako antygen pobudza układ odpornościowy człowieka do produkcji przeciwciał neutralizujących. Po wyprodukowaniu białek, które nie wywołują choroby organizm uruchamia odpowiedź immunologiczną przeciwko wirusowi, umożliwiając rozwinięcie odporności. 

Czy szczepionka może „przeprogramować” ludzkie DNA?

Mark Lynasem, przedstawiciel grupy Alliance for Science na Uniwersytecie Cornell, udzielając wywiadu dla „Reuters”, powiedział, że żadna szczepionka nie może modyfikować genetycznie ludzkiego DNA. Szczepionki mRNA nie powodują zmian ludzkiego materiału genetycznego, ponieważ nie pozwala im na to sposób, w jaki działają. 

Wprowadzony do komórki mRNA ulega translacji. Do przepisywania sekwencji zasad azotowych z RNA na łańcuch aminokwasów, dochodzi na rybosomach. W tym procesie nie dochodzi zatem do ingerencji w chromosomalnym DNA, ponieważ szczepionka nie integruje się z jądrem komórkowym. Ze względu różnic chemicznych, RNA pochodzące ze szczepionki nie może bezpośrednio zmienić ludzkiego DNA. 

Zawarta w szczepionce sekwencja informacyjnego RNA, czyli mRNA, koduje białka podobne do patogenu. Po wykonaniu szczepienia, wprowadzeniu jej do organizmu, zapoczątkowywana jest synteza białek na podstawie informacji, która zawiera mRNA. Obecność białek, które powstaną w procesie translacji wywołuje adaptacyjną odpowiedź immunologiczną i powoduje produkcję przeciwciał, które są skierowane przeciwko tym białkom. Po spełnieniu swej roli mRNA ulega degradacji.

Czy szybkie opracowywanie szczepionki na COVID-19 nie wpłynie negatywnie na bezpieczeństwo jej stosowania?

Monitorowanie bezpieczeństwa szczepionek odbywa się etapami. W pierwszej i drugiej fazie badań klinicznych szczepionki są testowane na małej liczbie ochotników, sprawdza się, czy są bezpieczne i czy określono właściwą dawkę leku. Badania w trzeciej fazie są już bardziej zaawansowane, liczba uczestników testu zakłada dziesiątki tysięcy osób. Sprawdza się wówczas, jak skuteczne jest działanie farmaceutyku oraz monitoruje wszelkie działania niepożądane. Na tym nie koniec, proces obserwacji trwa nawet po zatwierdzeniu tego etapu. 

Ze względu na panującą pandemię, aby zyskać na czasie zastosowano przyspieszone procedury testowania. Badania kliniczne szczepionek trzech przodujących firm, które starają się o rejestrację swoich produktów, odbyły się zgodnie ze standardowymi procedurami – w trzech fazach. Grupa badanych, podobnie jak w przypadku innych farmaceutyków, objęła 30–40 tys. osób. Ponadto środki, jakie zostały zainwestowane w badania nad COVID-19 sprawiły, że prace nad szczepieniami mogły postępować znacznie szybciej. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza – czy może pomóc w menopauzie?

    Okres menopauzy jest jednym z przełomowych  w życiu kobiety. Charakterystyczne dla niego jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej, czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Przewiane ucho – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

    Czy po wieczornym spacerze odczuwasz ból lub słyszysz szum w uszach? To może być przyczyna przewianego ucha. Przypadłość ta dotyczy wszystkich osób, zarówno młodszych, jak i starszych. Najczęściej jednak pojawia się u dzieci do 6. roku życia. Jakie są przyczyny przewianego ucha? Jak leczyć przewiane ucho domowymi sposobami?  Kiedy udać się do laryngologa? Podpowiadamy.

  • Psychobiotyki – jak działają? Jakie są wskazania do stosowania psychobiotyków?

    „Jelita do nasz drugi mózg” – w ostatnich latach znacznie wzrosło zainteresowania zależnością pomiędzy stanem mikroflory jelitowej a zdrowiem psychicznym człowieka. Wyniki badań zaowocowały powstaniem nowego typu probiotyków – psychobiotyków, które, dbając o równowagę mikroflory jelitowej, regulują pracę osi mózgowo-jelitowej. Jak wybrać najlepszy psychobiotyk?

  • Łupież pstry – przyczyny, objawy, leczenie, pielęgnacja

    O łupieżu słyszał zapewne każdy z nas, część być może miała z nim do czynienia na własnej skórze. Zdecydowana większość na pytanie, jak wygląda łupież, opowie o nim jako o białych okruszkach sypiących się z głowy. Poniekąd słusznie, jednak należy zdawać sobie sprawę, że odmian łupieżu jest wiele. Jedną z nich jest łupież pstry. Charakterystyczne dla niego jest występowanie różnokolorowych, złuszczających się plam na całym ciele. Dowiedz się skąd bierze się łupież pstry i jak go skutecznie leczyć. 

  • Co wiadomo o francuskiej szczepionce VLA2001 przeciwko COVID-19?

    Najnowsze raporty ujawniają, że szczepionka firmy Valneva może być skuteczna w zwalczaniu pojawiających się wariantów wirusa SARS-CoV-2. Choć prace nad preparatem nie zostały jeszcze zakończone, przyciągnął on już uwagę państw europejskich i Australii. Jeżeli szczepionka zostanie zatwierdzona przez organy regulacyjne, prawdopodobnie odegra ważną rolę w walce pandemią COVID-19.

  • Gonartroza – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby na zwyrodnienie stawu kolanowego

    Gonartroza to inaczej zwyrodnienie stawu kolanowego. Charakteryzuje się występowaniem zmian degeneracyjnych chrząstki stawowej, uszkodzeń błony maziowej oraz obecnością zwiększonej ilości płynu wewnątrz stawu. Dotyczy zwłaszcza osób starszych. Prowadzi do szybkiej eksploatacji kolana i powoduje ból podczas najprostszych czynności, takich jak wchodzenie i schodzenie po schodach, chodzenie, wstawanie z niskich pozycji. 

  • Koronawirus a cukrzyca – kontrola glikemii obniża ryzyko zgonu z powodu COVID-19

    Według ekspertów właściwa kontrola glikemii przyczynia się do wzrostu szans na wyzdrowienie i znacząco obniża śmiertelność pacjentów, u których stwierdzono zakażenie SARS-CoV-2. Jak wyjaśnić to, że diabetycy są bardziej podatni na ciężki przebieg choroby koronawirusowej? Czy COVID-19 może wywołać cukrzycę?

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij