Proteinogram – badanie ilość białka w surowicy krwi. Normy, wskazania, interpretacja wyników
Antonina Cieślik

Proteinogram – badanie ilość białka w surowicy krwi. Normy, wskazania, interpretacja wyników

Proteinogram, czyli elektroforeza białek surowicy, to badanie, którego wynik może odpowiedzieć na wiele pytań stawianych w trackie procesu diagnostycznego chorób o podłożu hematologicznym lub związanych z zaburzeniami pracy wątroby, nerek, niedoborami pokarmowymi, nowotworami czy procesami zapalnymi. Jak się przygotować do wykonania proteinogramu, czy badanie jest refundowane przez NFZ i jak długo trzeba czekać na wynik? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Białka są cząsteczkami niezwykle istotnymi dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Możliwość oceny poszczególnych grup białkowych ma duże znaczenie w diagnostyce schorzeń wielu narządów. Biorąc pod uwagę szeroki zakres funkcji, jakie białka pełnią w osoczu, zmiany w ich stężeniu są doskonałym wskaźnikiem diagnostycznym stanu zdrowia. Metodą, która pozwala na dokładną ocenę białek, jest proteinogram. Za pomocą tego badania cząsteczki białkowe można sklasyfikować można na 5 lub 6 grup, a także określić ich procentowy udział w ogólnej puli białek surowicy.

Co to jest proteinogram? Kiedy należy wykonać badanie poziomu białek w organizmie?

Proteinogram to rozdział białek surowicy za pomocą techniki elektroforezy. Stosując tę metodę diagnostyczną, wykorzystuje się zdolność do migracji białek w polu elektrycznym. Wykonanie proteinogramu pozwala zwykle na uzyskanie 5 lub 6 grup białkowych i określenie ich składu. Wśród nich znajduje się największa frakcja – albumin oraz pozostałe, reprezentujące globuliny: alfa-1, alfa-2, beta-1, beta-2 oraz gamma-globuliny. Dość często białka należące do frakcji beta-1 i beta-2 nie są rozdzielone w wyniku proteinogramu i stanowią wspólną grupę, określaną mianem beta-globulin. W skład poszczególnych frakcji wchodzą białka o zbliżonej ruchliwości i ładunku, ale odmiennej budowie i funkcji.

Elektroforeza białek (proteinogram) wykonywana jest w przypadku uzyskania nieprawidłowego wyniku białka całkowitego lub albuminy we krwi. Badanie białka całkowitego należy do podstawowych badań laboratoryjnych i jest często zlecane w celu oceny ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Prawidłowo całkowite stężenie białka w osoczu powinno mieścić się w granicach 60 – 80 g/l, natomiast norma dla stężenia albumin  w surowicy wynosi 35 – 55 g/l (u dzieci poniżej 3 roku życia 25 – 55 g/l). Za krytyczny  poziom protein uznaje się wynik poniżej 45 g/l dla białka, natomiast poniżej 20 g/l dla albumin. Odstępstwa od normy stężenia białka w surowicy, które potwierdzono wykonaniem proteinogramu są związane ze zmianą ilości w poszczególnych grupach białek. Wynik badania może sugerować, że dana jednostka chorobowa wpływa na produkcję lub utratę białka w organizmie i może być konsekwencją toczącego się procesu patologicznego. Wskazaniem do wykonania proteinogramu białek surowicy jest m.in podejrzenie:

  • choroby rozrostowe krwi (szczególnie gammapatie monoklonalne – szpiczak mnogi, przewlekłe białaczki),
  • choroby nowotworowe,
  • choroby autoimmunologiczne (toczeń rumieniowaty układowy, RZS),
  • przewlekłe stany zapalne,
  • uszkodzenia miąższu wątroby (marskość, toksyczne uszkodzenie wątroby),
  • schorzenia nerek (kłębuszkowe zapalenie nerek, zespół nefrotyczny),
  • przewlekłe zakażenia (gruźlica, malaria).
Elektroforeza białek surowicy powinna być wykonana bezwzględnie wtedy, kiedy pacjent zgłasza objawy typowe dla chorób rozrostowych krwi lub zaburzeń odporności. Do objawów takich zalicza się między innymi ogólne osłabienie, nawracające infekcje, powiększone węzły chłonne, niewyjaśnioną i nagłą utratę masy ciała, bóle kostno-stawowe.

Zmiany w stężeniu białka w organizmie często także są odzwierciedleniem zaburzeń, które obserwuje się w przypadku pozostałych parametrów diagnostycznych, np. w spadku poziomu hemoglobiny, wzrostu poziomu wapnia (Ca2+) w surowicy czy w białkomoczu. Najczęstszym wskazaniem do wykonania proteinogramu jest hiperproteinemia, czyli wzrost stężenia białka całkowitego w surowicy.

Proteinogram krwi – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

Materiałem wykorzystywanym do badania jest najczęściej krew żylna, lecz może być to również mocz lub płyn mózgowo-rdzeniowy. Istotne jest, aby na badanie pacjent zgłosił się na czczo, czyli konieczne jest powstrzymanie się od spożywania pokarmów i płynów innych niż woda, przez 8 – 12 godzin przed badaniem. Bardzo istotne jest również, aby 2 – 3 dni przed planowanym pobraniem próbki krwi zrezygnować ze spożywania alkoholu i intensywnego wysiłku. Krew do badania należy oddać przed przyjęciem dawki ewentualnie zażywanych leków, jednak decyzję o opóźnieniu wzięcia lekarstwa należy zawsze skonsultować z lekarzem. W przypadku pobrania próbki krwi od dzieci, które nie ukończyły 3 roku życia, najlepiej jest zgłosić się na badanie w czasie od pół godziny do godziny po karmieniu, natomiast osobom starszym (po 60 roku życia) zaleca się wypicie szklanki wody lub gorzkiej herbaty 30 minut przed badaniem.

Warto, aby szczegółowej interpretacji proteinogramu dokonał specjalista, który zlecił wykonanie badania oraz zna historię choroby pacjenta.

Powiązane produkty

Normy stężenia białka dla kobiet, mężczyzn i dzieci

Wynik proteinogramu podawany jest w dwóch jednostkach: procentowo określa się udział frakcji (grup) białkowych w całkowitym stężeniu białka w surowicy, obok podawane jest natomiast stężenie (g/l) tych frakcji. Wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium diagnostycznego, które ustala własne zakresy referencyjne w oparciu o metodę oznaczenia, którą wykorzystuje. Normy przedstawione poniżej dotyczą osób dorosłych.

  • albuminy: 55 – 70% (35 – 55 g/l),
  • alfa1-globuliny: 1,4 – 2,9% (0,9 – 2,1 g/l),
  • alfa2-globuliny: 7 – 11% (5 – 7,9g/l),
  • beta-globuliny: 5,7 – 7,9% (8 – 13 g/l),
  • gamma-globuliny: 5,7 – 7,9% (9 – 16 g/l).

Albuminy stanowią największą grupę protein osocza, odgrywając bardzo ważną rolę białek transportowych we krwi. Spadki stężenia albumin obserwuje się w chorobach nowotworowych, a także w przypadku niedożywienia i są objawem wyniszczenia organizmu.
Normy albumin w poszczególnych grupach wiekowych:

  • dorośli: 35 – 55 g/l,
  • noworodki: 35 – 49 g/l,
  • dzieci poniżej 1 roku życia: 36 – 50 g/l,
  • dzieci powyżej 1 roku życia: 37 – 51 g/l.

Alfa-1-globuliny są najmniej liczną grupą białek surowicy. Zwiększenie poziomu tych białek jest najwcześniejszym objawem stanu zapalnego. Niedobory alfa-1-globulin najczęściej jest związane z wrodzonym niedoborem alfa-1-antytrypsyny, czyli chorobą uwarunkowaną genetycznie.

Wzrost stężenia frakcji alfa-2-globulin obserwuje się najczęściej w ostrych stanach zapalnych i zespole nerczycowym. Spadki w tej grupie białek często występują przy uszkodzeniu wątroby oraz przy masywnych krwawieniach.

Frakcja beta-1-globulin oraz beta-2-globulin często przedstawiana jest w wyniku proteinogramu, jako jedna grupa białek. Wzrost frakcji beta-globulin może być spowodowany anemią z  niedoboru żelaza. Obniżenie poziomu beta-globulin następuje w wyniku znacznego niedożywieniem oraz w przebiegu chorób wątroby czy nerek.

Ostatnią, a jednocześnie drugą co do wielkości grupą białek jest frakcja gamma-globulin. Białka należące do tej frakcji to immunoglobuliny lub po prostu przeciwciała i pełnią one rolę odpornościową. Obniżenie frakcji immunoglobulin występuje fizjologicznie u noworodków, natomiast u dorosłych będzie najczęściej związane z zaburzeniami odporności. Wzrost frakcji gamma-globulin towarzyszy stanom zapalnym, nowotworom czy schorzeniom wątroby. Podwyższenie przeciwciał obserwuje się często w przebiegu chorób rozrostowych krwi.

Jak odczytać i zinterpretować wynik proteinogramu?

Oznaczenie stężenia białka w surowicy krwi służy wykryciu i monitorowaniu chorób wątroby, nerek czy szpiku kostnego. Jeśli wynik białka całkowitego wykracza poza normy, warto przeprowadzić szczegółową diagnostykę i wykonać badanie proteinogramu. Jak już wspomniano, wynik elektroforezy białek zawiera wartości procentowe frakcji białka oraz ich stężenie. Poniżej przedstawiono przypadki, w których dochodzić może do nieprawidłowości w wyniku proteinogramu.

Albumina

Spadek stężenia albumin (hipoalbuminemia) obserwuje się w przebiegu:

  • niedożywienia (rozpad białek),
  • schorzenia wątroby (zmniejszona produkcja białek),
  • zespołu nerczycowego (wzmożona utrata albumin z moczem),
  • procesów nowotworowych (nadmierny rozpad białek).

Z kolei hiperalbuminemia to wzrost stężenia albumin i jest zazwyczaj związana z odwodnieniem.

Alfa-1-globuliny

Spadek stężenia alfa-1-globulin obserwuje się w następujących przypadkach:

  • ciąża,
  • niewydolności wątroby,
  • uwarunkowany genetycznie wrodzony niedobór antytrypsyny,
  • niedożywienie (towarzyszy mu wtedy zazwyczaj spadek innych frakcji).

Wzrost stężenia alfa-1-globulin występuje w ostrych stanach zapalnych. Obserwuje się wtedy także podwyższenie alfa-2-globulin.

Alfa-2-globuliny

Spadek stężenia alfa-2-globulin może sugerować:

  • niewydolność wątroby,
  • niedożywienie,
  • przewlekły stan zapalny jelit,

Wzrost stężenia alfa-2-globulin obserwuje się w:

  • stanach zapalnych,
  • zespole nerczycowym,
  • leczeniu glikokortykosteroidami.

Beta-globuliny

Spadek stężenia frakcji beta-globulin może wskazywać na:

  • zaburzenia krzepliwości krwi,
  • przewlekłe uszkodzenia wątroby,
  • stany zapalne jelit,
  • niedożywienie,
  • nadczynność tarczycy,
  • zaburzenia trawienia i wchłaniania,

Wzrost stężenia beta-globulin może sygnalizować:

  • choroby wątroby np. marskość (tym bardziej, jeśli towarzyszy mu wzrost frakcji gamma),
  • szpiczaka mnogiego,
  • zespół nerczycowy,
  • proces nowotworowy.

Gamma-globuliny

Zmniejszone stężenie gamma-globulin najczęściej występuje:

  • fizjologiczne w okresie noworodkowym,
  • w trakcie leczenia immunosupresyjnego,
  • w czasie leczenia sterydami.

Wzrosty frakcji gamma-globulin obserwujemy przy:

  • nowotworach,
  • chorobach autoimmunologicznych,
  • uszkodzeniach wątroby,
  • rozwoju procesów zapalnych.

Proteinogram – skierowanie, cena, refundacja NFZ

Do wykonania proteinogramu prywatnie nie jest wymagane posiadanie skierowania, jednak jeśli chcemy wykonać proteinogram refundowany przez NFZ, wówczas musimy mieć skierowanie, np. od lekarza pierwszego kontaktu. Badanie wykonane odpłatnie wiąże się z kosztem ok. 20 – 30 zł. Cena zależy od tego, które laboratorium diagnostyczne wybierzemy. Wynik proteinogramu otrzymamy po jednym lub dwóch tygodniach od pobrania materiału. 

  1. B.Neumeister i in., Diagnostyka laboratoryjna, Wrocław 2013, s. 106-126.
  2. A.Dembińska-Kieć i in., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Wrocław 2010, s. 199-214.
  3. J.T.Tomaszewski, Diagnostyka laboratoryjna dla studentów medycyny, Warszawa 2013, s. 54-59.
  4. D.Bobilewicz, Elektroforeza w praktyce laboratoryjnej cz.1. Rozdział elektroforetyczny białek surowicy, „Przegląd medycyny laboratoryjnej”, nr 2 (4) 2005.
  5. A.Szutowicz i in., Diagnostyka laboratoryjna, Gdańsk 2011, s. 40-51.
  6. Dubin i in., Wprowadzenie do chemii białek, pod red. A. Dubina, Kraków 2003.
  7. J.F.Giot , Agarose gel electrophoresis – applications in clinical chemistry., „JMB”, nr 29 (1) 2010.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Klirens kreatyniny (GFR) – badanie, normy, wskazania

    GFR to parametr służący do oceny wydolności pracy nerek. Bez aktualnego wyniku badania wskaźnika czynności nerek nie możemy np. wykonać obrazowych badań diagnostycznych, w których niezbędne jest zastosowanie kontrastu (np. RTG) dla lepszego uwidocznienia oznaczanych struktur. Ponadto klirens kreatyniny jest niezbędnym miernikiem wydolności nerek w trakcie ich terapii. Dzięki niemu możliwa jest ocena skuteczności leczenia nefrologicznego i ewentualnej konieczności zastosowania poważniejszych kroków terapeutycznych, jak chociażby wdrożenie leczenia nerkozastępczego. Kto może skierować nas na badanie GFR, ile kosztuje i jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze oraz kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinni częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL, są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL? Ile kosztuje badanie? Czy może być refundowane? Czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL, trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonywać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „złego cholesterolu” wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Biorezonans – co to jest, jak działa i czy jest skuteczny w leczeniu chorób i nałogów?

    Biorezonans magnetyczny to jedna z metod wykorzystywanych przez osoby praktykujące niekonwencjonalne formy leczenia różnych chorób. Nie udało się dotychczas jednoznacznie rozstrzygnąć, czy terapia z użyciem biorezonansu jest skuteczna. Największym problemem jest brak rzetelnych badań naukowych, które potwierdziłyby słowa zwolenników tej metody dotyczące tego, czy i jak naprawdę działa biorezonans.

  • Lipidogram (profil lipidowy). Badanie, normy, przygotowanie

    Lipidy, czyli tłuszcze, to najważniejsze źródło energii w diecie człowieka. Jako składniki błon komórkowych i rozpuszczalniki niektórych substancji, np. witamin i hormonów, pełnią kluczową rolę w utrzymaniu równowagi ludzkiego organizmu. Zaburzenia lipidowe występujące u pacjentów z nadwagą, otyłością lub obciążonym wywiadem rodzinnym mogą skutkować schorzeniami układu krwionośnego i sercowo-naczyniowego oraz podwyższać ryzyko udaru mózgu.

  • Badanie AMH (wskaźnik rezerwy jajnikowej) – normy, cena

    Badanie AMH, czyli hormonu antymüllerowskiego, jest jednym z kluczowych elementów oceny rezerwy jajnikowej kobiety. Pozwala na ocenę liczby pęcherzyków jajnikowych, które mogą być stymulowane w ramach procedury in vitro. Na czym polega to badanie? Czy warto je wykonać? Jak interpretować wyniki?

  • Badania na niepłodność dla kobiet – jak wyglądają? Jak się przygotować?

    Niepłodność to problem, który dotyka coraz większą liczbę osób na całym świecie. Szacuje się, że nawet 15% par boryka się z problemami z zajściem w ciążę. Spośród wszystkich przyczyn niepłodności w związku 40% leży po stronie mężczyzn, 40% po stronie kobiet, a w 20% przyczyny pochodzą od obojga partnerów. Wielu z nich zwraca się o pomoc do specjalistów, którzy oferują różne metody diagnostyki i leczenia niepłodności. Jakie badania na niepłodność warto zrobić?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij