Proteinogram – badamy ilość białka w surowicy krwi. Normy, wskazania, interpretacja wyników - portal DOZ.pl
Proteinogram – badamy ilość białka w surowicy krwi. Normy, wskazania, interpretacja wyników
Antonina Cieślik

Proteinogram – badamy ilość białka w surowicy krwi. Normy, wskazania, interpretacja wyników

Proteinogram, czyli elektroforeza białek surowicy, to badanie, którego wynik może odpowiedzieć na wiele pytań stawianych w trackie procesu diagnostycznego chorób o podłożu hematologicznym lub związanych z zaburzeniami pracy wątroby, nerek, niedoborami pokarmowymi, nowotworami czy procesami zapalnymi. Jak się przygotować do wykonania proteinogramu, czy badanie jest refundowane przez NFZ i jak długo trzeba czekać na wynik? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Co to jest proteinogram? Kiedy należy wykonać badanie poziomu białek w organizmie?

Proteinogram to rozdział białek surowicy za pomocą techniki elektroforezy. Stosując tę metodę diagnostyczną, wykorzystuje się zdolność do migracji białek w polu elektrycznym. Wykonanie proteinogramu pozwala zwykle na uzyskanie 5 lub 6 grup białkowych i określenie ich składu. Wśród nich znajduje się największa frakcja – albumin oraz pozostałe, reprezentujące globuliny: alfa-1, alfa-2, beta-1, beta-2 oraz gamma-globuliny. Dość często białka należące do frakcji beta-1 i beta-2 nie są rozdzielone w wyniku proteinogramu i stanowią wspólną grupę, określaną mianem beta-globulin. W skład poszczególnych frakcji wchodzą białka o zbliżonej ruchliwości i ładunku, ale odmiennej budowie i funkcji.

Elektroforeza białek (proteinogram) wykonywana jest w przypadku uzyskania nieprawidłowego wyniku białka całkowitego lub albuminy we krwi. Badanie białka całkowitego należy do podstawowych badań laboratoryjnych i jest często zlecane w celu oceny ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Prawidłowo całkowite stężenie białka w osoczu powinno mieścić się w granicach 60 – 80 g/l, natomiast norma dla stężenia albumin  w surowicy wynosi 35 – 55 g/l (u dzieci poniżej 3 roku życia 25 – 55 g/l). Za krytyczny  poziom protein uznaje się wynik poniżej 45 g/l dla białka, natomiast poniżej 20 g/l dla albumin. Odstępstwa od normy stężenia białka w surowicy, które potwierdzono wykonaniem proteinogramu są związane ze zmianą ilości w poszczególnych grupach białek. Wynik badania może sugerować, że dana jednostka chorobowa wpływa na produkcję lub utratę białka w organizmie i może być konsekwencją toczącego się procesu patologicznego. Wskazaniem do wykonania proteinogramu białek surowicy jest m.in podejrzenie:

  • choroby rozrostowe krwi (szczególnie gammapatie monoklonalne – szpiczak mnogi, przewlekłe białaczki),
  • choroby nowotworowe,
  • choroby autoimmunologiczne (toczeń rumieniowaty układowy, RZS),
  • przewlekłe stany zapalne,
  • uszkodzenia miąższu wątroby (marskość, toksyczne uszkodzenie wątroby),
  • schorzenia nerek (kłębuszkowe zapalenie nerek, zespół nefrotyczny),
  • przewlekłe zakażenia (gruźlica, malaria).
Elektroforeza białek surowicy powinna być wykonana bezwzględnie wtedy, kiedy pacjent zgłasza objawy typowe dla chorób rozrostowych krwi lub zaburzeń odporności. Do objawów takich zalicza się między innymi ogólne osłabienie, nawracające infekcje, powiększone węzły chłonne, niewyjaśnioną i nagłą utratę masy ciała, bóle kostno-stawowe.

Zmiany w stężeniu białka w organizmie często także są odzwierciedleniem zaburzeń, które obserwuje się w przypadku pozostałych parametrów diagnostycznych, np. w spadku poziomu hemoglobiny, wzrostu poziomu wapnia (Ca2+) w surowicy czy w białkomoczu. Najczęstszym wskazaniem do wykonania proteinogramu jest hiperproteinemia, czyli wzrost stężenia białka całkowitego w surowicy.

Proteinogram krwi – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

Materiałem wykorzystywanym do badania jest najczęściej krew żylna, lecz może być to również mocz lub płyn mózgowo-rdzeniowy. Istotne jest, aby na badanie pacjent zgłosił się na czczo, czyli konieczne jest powstrzymanie się od spożywania pokarmów i płynów innych niż woda, przez 8 – 12 godzin przed badaniem. Bardzo istotne jest również, aby 2 – 3 dni przed planowanym pobraniem próbki krwi zrezygnować ze spożywania alkoholu i intensywnego wysiłku. Krew do badania należy oddać przed przyjęciem dawki ewentualnie zażywanych leków, jednak decyzję o opóźnieniu wzięcia lekarstwa należy zawsze skonsultować z lekarzem. W przypadku pobrania próbki krwi od dzieci, które nie ukończyły 3 roku życia, najlepiej jest zgłosić się na badanie w czasie od pół godziny do godziny po karmieniu, natomiast osobom starszym (po 60 roku życia) zaleca się wypicie szklanki wody lub gorzkiej herbaty 30 minut przed badaniem.

Warto, aby szczegółowej interpretacji proteinogramu dokonał specjalista, który zlecił wykonanie badania oraz zna historię choroby pacjenta.

Polecane dla Ciebie

Normy stężenia białka dla kobiet, mężczyzn i dzieci

Wynik proteinogramu podawany jest w dwóch jednostkach: procentowo określa się udział frakcji (grup) białkowych w całkowitym stężeniu białka w surowicy, obok podawane jest natomiast stężenie (g/l) tych frakcji. Wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium diagnostycznego, które ustala własne zakresy referencyjne w oparciu o metodę oznaczenia, którą wykorzystuje. Normy przedstawione poniżej dotyczą osób dorosłych.

  • albuminy: 55 – 70% (35 – 55 g/l),
  • alfa1-globuliny: 1,4 – 2,9% (0,9 – 2,1 g/l),
  • alfa2-globuliny: 7 – 11% (5 – 7,9g/l),
  • beta-globuliny: 5,7 – 7,9% (8 – 13 g/l),
  • gamma-globuliny: 5,7 – 7,9% (9 – 16 g/l).

Albuminy stanowią największą grupę protein osocza, odgrywając bardzo ważną rolę białek transportowych we krwi. Spadki stężenia albumin obserwuje się w chorobach nowotworowych, a także w przypadku niedożywienia i są objawem wyniszczenia organizmu.
Normy albumin w poszczególnych grupach wiekowych:

  • dorośli: 35 – 55 g/l,
  • noworodki: 35 – 49 g/l,
  • dzieci poniżej 1 roku życia: 36 – 50 g/l,
  • dzieci powyżej 1 roku życia: 37 – 51 g/l.

Alfa-1-globuliny są najmniej liczną grupą białek surowicy. Zwiększenie poziomu tych białek jest najwcześniejszym objawem stanu zapalnego. Niedobory alfa-1-globulin najczęściej jest związane z wrodzonym niedoborem alfa-1-antytrypsyny, czyli chorobą uwarunkowaną genetycznie.

Wzrost stężenia frakcji alfa-2-globulin obserwuje się najczęściej w ostrych stanach zapalnych i zespole nerczycowym. Spadki w tej grupie białek często występują przy uszkodzeniu wątroby oraz przy masywnych krwawieniach.

Frakcja beta-1-globulin oraz beta-2-globulin często przedstawiana jest w wyniku proteinogramu, jako jedna grupa białek. Wzrost frakcji beta-globulin może być spowodowany anemią z  niedoboru żelaza. Obniżenie poziomu beta-globulin następuje w wyniku znacznego niedożywieniem oraz w przebiegu chorób wątroby czy nerek.

Ostatnią, a jednocześnie drugą co do wielkości grupą białek jest frakcja gamma-globulin. Białka należące do tej frakcji to immunoglobuliny lub po prostu przeciwciała i pełnią one rolę odpornościową. Obniżenie frakcji immunoglobulin występuje fizjologicznie u noworodków, natomiast u dorosłych będzie najczęściej związane z zaburzeniami odporności. Wzrost frakcji gamma-globulin towarzyszy stanom zapalnym, nowotworom czy schorzeniom wątroby. Podwyższenie przeciwciał obserwuje się często w przebiegu chorób rozrostowych krwi.

Jak odczytać i zinterpretować wynik proteinogramu?

Oznaczenie stężenia białka w surowicy krwi służy wykryciu i monitorowaniu chorób wątroby, nerek czy szpiku kostnego. Jeśli wynik białka całkowitego wykracza poza normy, warto przeprowadzić szczegółową diagnostykę i wykonać badanie proteinogramu. Jak już wspomniano, wynik elektroforezy białek zawiera wartości procentowe frakcji białka oraz ich stężenie. Poniżej przedstawiono przypadki, w których dochodzić może do nieprawidłowości w wyniku proteinogramu.

Albumina

Spadek stężenia albumin (hipoalbuminemia) obserwuje się w przebiegu:

  • niedożywienia (rozpad białek),
  • schorzenia wątroby (zmniejszona produkcja białek),
  • zespołu nerczycowego (wzmożona utrata albumin z moczem),
  • procesów nowotworowych (nadmierny rozpad białek).

Z kolei hiperalbuminemia to wzrost stężenia albumin i jest zazwyczaj związana z odwodnieniem.

Alfa-1-globuliny

Spadek stężenia alfa-1-globulin obserwuje się w następujących przypadkach:

  • ciąża,
  • niewydolności wątroby,
  • uwarunkowany genetycznie wrodzony niedobór antytrypsyny,
  • niedożywienie (towarzyszy mu wtedy zazwyczaj spadek innych frakcji).

Wzrost stężenia alfa-1-globulin występuje w ostrych stanach zapalnych. Obserwuje się wtedy także podwyższenie alfa-2-globulin.

Alfa-2-globuliny

Spadek stężenia alfa-2-globulin może sugerować:

  • niewydolność wątroby,
  • niedożywienie,
  • przewlekły stan zapalny jelit,

Wzrost stężenia alfa-2-globulin obserwuje się w:

  • stanach zapalnych,
  • zespole nerczycowym,
  • leczeniu glikokortykosteroidami.

Beta-globuliny

Spadek stężenia frakcji beta-globulin może wskazywać na:

  • zaburzenia krzepliwości krwi,
  • przewlekłe uszkodzenia wątroby,
  • stany zapalne jelit,
  • niedożywienie,
  • nadczynność tarczycy,
  • zaburzenia trawienia i wchłaniania,

Wzrost stężenia beta-globulin może sygnalizować:

  • choroby wątroby np. marskość (tym bardziej, jeśli towarzyszy mu wzrost frakcji gamma),
  • szpiczaka mnogiego,
  • zespół nerczycowy,
  • proces nowotworowy.

Gamma-globuliny

Zmniejszone stężenie gamma-globulin najczęściej występuje:

  • fizjologiczne w okresie noworodkowym,
  • w trakcie leczenia immunosupresyjnego,
  • w czasie leczenia sterydami.

Wzrosty frakcji gamma-globulin obserwujemy przy:

  • nowotworach,
  • chorobach autoimmunologicznych,
  • uszkodzeniach wątroby,
  • rozwoju procesów zapalnych.

Proteinogram – skierowanie, cena, refundacja NFZ

Do wykonania proteinogramu prywatnie nie jest wymagane posiadanie skierowania, jednak jeśli chcemy wykonać proteinogram refundowany przez NFZ, wówczas musimy mieć skierowanie, np. od lekarza pierwszego kontaktu. Badanie wykonane odpłatnie wiąże się z kosztem ok. 20 – 30 zł. Cena zależy od tego, które laboratorium diagnostyczne wybierzemy. Wynik proteinogramu otrzymamy po jednym lub dwóch tygodniach od pobrania materiału. 

  1. B.Neumeister i in., Diagnostyka laboratoryjna, Wrocław 2013, s. 106-126.
  2. A.Dembińska-Kieć i in., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Wrocław 2010, s. 199-214.
  3. J.T.Tomaszewski, Diagnostyka laboratoryjna dla studentów medycyny, Warszawa 2013, s. 54-59.
  4. D.Bobilewicz, Elektroforeza w praktyce laboratoryjnej cz.1. Rozdział elektroforetyczny białek surowicy, „Przegląd medycyny laboratoryjnej”, nr 2 (4) 2005.
  5. A.Szutowicz i in., Diagnostyka laboratoryjna, Gdańsk 2011, s. 40-51.
  6. Dubin i in., Wprowadzenie do chemii białek, pod red. A. Dubina, Kraków 2003.
  7. J.F.Giot , Agarose gel electrophoresis – applications in clinical chemistry., „JMB”, nr 29 (1) 2010.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Badanie kału – pasożyty, krew utajona, resztki pokarmowe. Jak pobrać kał do badania?

    Badanie kału jest jednym z podstawowych narzędzi oceny kondycji układu pokarmowego. Pozwala zdiagnozować zarówno niegroźne schorzenia, jak i rozwijające się stany nowotworowe tego obszaru. W zależności od rodzaju badania, które ma zostać wykonane, zaleca się inny sposób pobrania materiału, jego ilości i czas przechowywania próbki. Jak właściwie pobrać kał do badania, ile kosztują testy na obecność patogenów, niestrawionych resztek pokarmowych i krwi utajonej w stolcu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Co to jest czynnik reumatoidalny (RF)? Normy, podwyższony. Kiedy należy wykonać badanie RF?

    Czynnik reumatoidalny (RF) jest badaniem, które może wskazać, że w organizmie rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, zespół Sjogrena, sarkoidoza czy borelioza. Co ciekawe nie musi być jednak parametrem świadczącym tylko o rozwoju tych chorób, ponieważ u nawet 20% społeczeństwa występuje on fizjologicznie. Najczęściej świadczy tym, że w organizmie rozwija się stan zapalny, związany albo z chrząstką stawową albo tkanką łączną. Jakie specyficzne objawy powinny skłonić do zbadania RF, ile kosztuje oznaczenie czynnika reumatoidalnego i czy należy posiadać skierowanie do wykonania tego badania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie poziomu aminokwasów w organizmie – kiedy należy sprawdzić ich poziom?

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Chromogranina – badanie markeru, wskazania, normy

    Chromogranina A (CgA) jest białkiem komórek neuroendokrynych i endokrynnych – prawidłowych i nowotworowych. CgA produkowane jest głównie przez komórki chromochłonne w rodzeniu nadnerczy (syntetyzują adrenalinę i noradrenalinę) lub w komórkach trzustki (beta). Naturalnie jego stężenie jest niskie, a właściwości CgA wykorzystuje się jako niespecyficzny (nieprzypisane tylko do jednego rodzaju guza) marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Jak interpretować wyniki badania i czy podwyższony poziom CgA to potwierdzenie rozwoju choroby nowotworowej?

  • Badanie ACTH (kortykotropina) – normy, wskazania, cena

    Kortykotropina, czyli ACTH to hormon, którego poziom rośnie, kiedy spada stężenie hormonu stresu, czyli kortyzolu. Przez wzgląd na zależność występującą między tymi dwoma hormonami, często wskazania do badania poziomu ACTH są analogiczne do wskazań stosowanych przy zlecaniu badania poziomu kortyzolu. Poziom kortykotropiny charakteryzuje się dobową zmiennością, dlatego nie bez znaczenia jest pora dnia, o której oddaje się krew do analizy. Jakie są normy ACTH, ile kosztuje badanie i czy należy je wykonać, będąc na czczo?

  • Fosforany – badanie, normy we krwi, obniżone i wysokie

    Badanie poziomu fosforanów nie jest najczęściej zlecanym lub wybieranym przez pacjentów rodzajem oznaczenia parametrów krwi. Analiza ich poziomu zlecana jest przede wszystkim podczas diagnostyki chorób kości, tarczycy i nerek. Objawy hiperfosfatemii, czyli podwyższonego poziomu fosforu we krwi, zwykle nie są zauważalne dla pacjenta. Mogą pojawić się u niego natomiast objawy hipokalcemii, czyli spadku poziomu wapnia, wynikającego z wiązania się fosforu z wapniem w surowicy krwi. Kiedy należy wykonać badanie fosforanów, ile kosztuje badanie i czy drętwienie stawów to jeden z objawów zaburzeń gospodarki fosforanowej? 

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną niepłodności i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie ludzkim. Mutacjautacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te bywają jednak sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Niedobory kwasu foliowego szczególnie istotne są przy planowaniu ciąży i w diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij