Proteinogram – badamy ilość białka w surowicy krwi. Normy, wskazania, interpretacja wyników
Antonina Cieślik

Proteinogram – badamy ilość białka w surowicy krwi. Normy, wskazania, interpretacja wyników

Proteinogram, czyli elektroforeza białek surowicy, to badanie, którego wynik może odpowiedzieć na wiele pytań stawianych w trackie procesu diagnostycznego chorób o podłożu hematologicznym lub związanych z zaburzeniami pracy wątroby, nerek, niedoborami pokarmowymi, nowotworami czy procesami zapalnymi. Jak się przygotować do wykonania proteinogramu, czy badanie jest refundowane przez NFZ i jak długo trzeba czekać na wynik? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Białka są cząsteczkami niezwykle istotnymi dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Możliwość oceny poszczególnych grup białkowych ma duże znaczenie w diagnostyce schorzeń wielu narządów. Biorąc pod uwagę szeroki zakres funkcji, jakie białka pełnią w osoczu, zmiany w ich stężeniu są doskonałym wskaźnikiem diagnostycznym stanu zdrowia. Metodą, która pozwala na dokładną ocenę białek, jest proteinogram. Za pomocą tego badania cząsteczki białkowe można sklasyfikować można na 5 lub 6 grup, a także określić ich procentowy udział w ogólnej puli białek surowicy.

Co to jest proteinogram? Kiedy należy wykonać badanie poziomu białek w organizmie?

Proteinogram to rozdział białek surowicy za pomocą techniki elektroforezy. Stosując tę metodę diagnostyczną, wykorzystuje się zdolność do migracji białek w polu elektrycznym. Wykonanie proteinogramu pozwala zwykle na uzyskanie 5 lub 6 grup białkowych i określenie ich składu. Wśród nich znajduje się największa frakcja – albumin oraz pozostałe, reprezentujące globuliny: alfa-1, alfa-2, beta-1, beta-2 oraz gamma-globuliny. Dość często białka należące do frakcji beta-1 i beta-2 nie są rozdzielone w wyniku proteinogramu i stanowią wspólną grupę, określaną mianem beta-globulin. W skład poszczególnych frakcji wchodzą białka o zbliżonej ruchliwości i ładunku, ale odmiennej budowie i funkcji.

Elektroforeza białek (proteinogram) wykonywana jest w przypadku uzyskania nieprawidłowego wyniku białka całkowitego lub albuminy we krwi. Badanie białka całkowitego należy do podstawowych badań laboratoryjnych i jest często zlecane w celu oceny ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Prawidłowo całkowite stężenie białka w osoczu powinno mieścić się w granicach 60 – 80 g/l, natomiast norma dla stężenia albumin  w surowicy wynosi 35 – 55 g/l (u dzieci poniżej 3 roku życia 25 – 55 g/l). Za krytyczny  poziom protein uznaje się wynik poniżej 45 g/l dla białka, natomiast poniżej 20 g/l dla albumin. Odstępstwa od normy stężenia białka w surowicy, które potwierdzono wykonaniem proteinogramu są związane ze zmianą ilości w poszczególnych grupach białek. Wynik badania może sugerować, że dana jednostka chorobowa wpływa na produkcję lub utratę białka w organizmie i może być konsekwencją toczącego się procesu patologicznego. Wskazaniem do wykonania proteinogramu białek surowicy jest m.in podejrzenie:

  • choroby rozrostowe krwi (szczególnie gammapatie monoklonalne – szpiczak mnogi, przewlekłe białaczki),
  • choroby nowotworowe,
  • choroby autoimmunologiczne (toczeń rumieniowaty układowy, RZS),
  • przewlekłe stany zapalne,
  • uszkodzenia miąższu wątroby (marskość, toksyczne uszkodzenie wątroby),
  • schorzenia nerek (kłębuszkowe zapalenie nerek, zespół nefrotyczny),
  • przewlekłe zakażenia (gruźlica, malaria).
Elektroforeza białek surowicy powinna być wykonana bezwzględnie wtedy, kiedy pacjent zgłasza objawy typowe dla chorób rozrostowych krwi lub zaburzeń odporności. Do objawów takich zalicza się między innymi ogólne osłabienie, nawracające infekcje, powiększone węzły chłonne, niewyjaśnioną i nagłą utratę masy ciała, bóle kostno-stawowe.

Zmiany w stężeniu białka w organizmie często także są odzwierciedleniem zaburzeń, które obserwuje się w przypadku pozostałych parametrów diagnostycznych, np. w spadku poziomu hemoglobiny, wzrostu poziomu wapnia (Ca2+) w surowicy czy w białkomoczu. Najczęstszym wskazaniem do wykonania proteinogramu jest hiperproteinemia, czyli wzrost stężenia białka całkowitego w surowicy.

Proteinogram krwi – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

Materiałem wykorzystywanym do badania jest najczęściej krew żylna, lecz może być to również mocz lub płyn mózgowo-rdzeniowy. Istotne jest, aby na badanie pacjent zgłosił się na czczo, czyli konieczne jest powstrzymanie się od spożywania pokarmów i płynów innych niż woda, przez 8 – 12 godzin przed badaniem. Bardzo istotne jest również, aby 2 – 3 dni przed planowanym pobraniem próbki krwi zrezygnować ze spożywania alkoholu i intensywnego wysiłku. Krew do badania należy oddać przed przyjęciem dawki ewentualnie zażywanych leków, jednak decyzję o opóźnieniu wzięcia lekarstwa należy zawsze skonsultować z lekarzem. W przypadku pobrania próbki krwi od dzieci, które nie ukończyły 3 roku życia, najlepiej jest zgłosić się na badanie w czasie od pół godziny do godziny po karmieniu, natomiast osobom starszym (po 60 roku życia) zaleca się wypicie szklanki wody lub gorzkiej herbaty 30 minut przed badaniem.

Warto, aby szczegółowej interpretacji proteinogramu dokonał specjalista, który zlecił wykonanie badania oraz zna historię choroby pacjenta.

Normy stężenia białka dla kobiet, mężczyzn i dzieci

Wynik proteinogramu podawany jest w dwóch jednostkach: procentowo określa się udział frakcji (grup) białkowych w całkowitym stężeniu białka w surowicy, obok podawane jest natomiast stężenie (g/l) tych frakcji. Wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium diagnostycznego, które ustala własne zakresy referencyjne w oparciu o metodę oznaczenia, którą wykorzystuje. Normy przedstawione poniżej dotyczą osób dorosłych.

  • albuminy: 55 – 70% (35 – 55 g/l),
  • alfa1-globuliny: 1,4 – 2,9% (0,9 – 2,1 g/l),
  • alfa2-globuliny: 7 – 11% (5 – 7,9g/l),
  • beta-globuliny: 5,7 – 7,9% (8 – 13 g/l),
  • gamma-globuliny: 5,7 – 7,9% (9 – 16 g/l).

Albuminy stanowią największą grupę protein osocza, odgrywając bardzo ważną rolę białek transportowych we krwi. Spadki stężenia albumin obserwuje się w chorobach nowotworowych, a także w przypadku niedożywienia i są objawem wyniszczenia organizmu.
Normy albumin w poszczególnych grupach wiekowych:

  • dorośli: 35 – 55 g/l,
  • noworodki: 35 – 49 g/l,
  • dzieci poniżej 1 roku życia: 36 – 50 g/l,
  • dzieci powyżej 1 roku życia: 37 – 51 g/l.

Alfa-1-globuliny są najmniej liczną grupą białek surowicy. Zwiększenie poziomu tych białek jest najwcześniejszym objawem stanu zapalnego. Niedobory alfa-1-globulin najczęściej jest związane z wrodzonym niedoborem alfa-1-antytrypsyny, czyli chorobą uwarunkowaną genetycznie.

Wzrost stężenia frakcji alfa-2-globulin obserwuje się najczęściej w ostrych stanach zapalnych i zespole nerczycowym. Spadki w tej grupie białek często występują przy uszkodzeniu wątroby oraz przy masywnych krwawieniach.

Frakcja beta-1-globulin oraz beta-2-globulin często przedstawiana jest w wyniku proteinogramu, jako jedna grupa białek. Wzrost frakcji beta-globulin może być spowodowany anemią z  niedoboru żelaza. Obniżenie poziomu beta-globulin następuje w wyniku znacznego niedożywieniem oraz w przebiegu chorób wątroby czy nerek.

Ostatnią, a jednocześnie drugą co do wielkości grupą białek jest frakcja gamma-globulin. Białka należące do tej frakcji to immunoglobuliny lub po prostu przeciwciała i pełnią one rolę odpornościową. Obniżenie frakcji immunoglobulin występuje fizjologicznie u noworodków, natomiast u dorosłych będzie najczęściej związane z zaburzeniami odporności. Wzrost frakcji gamma-globulin towarzyszy stanom zapalnym, nowotworom czy schorzeniom wątroby. Podwyższenie przeciwciał obserwuje się często w przebiegu chorób rozrostowych krwi.

Jak odczytać i zinterpretować wynik proteinogramu?

Oznaczenie stężenia białka w surowicy krwi służy wykryciu i monitorowaniu chorób wątroby, nerek czy szpiku kostnego. Jeśli wynik białka całkowitego wykracza poza normy, warto przeprowadzić szczegółową diagnostykę i wykonać badanie proteinogramu. Jak już wspomniano, wynik elektroforezy białek zawiera wartości procentowe frakcji białka oraz ich stężenie. Poniżej przedstawiono przypadki, w których dochodzić może do nieprawidłowości w wyniku proteinogramu.

Albumina

Spadek stężenia albumin (hipoalbuminemia) obserwuje się w przebiegu:

  • niedożywienia (rozpad białek),
  • schorzenia wątroby (zmniejszona produkcja białek),
  • zespołu nerczycowego (wzmożona utrata albumin z moczem),
  • procesów nowotworowych (nadmierny rozpad białek).

Z kolei hiperalbuminemia to wzrost stężenia albumin i jest zazwyczaj związana z odwodnieniem.

Alfa-1-globuliny

Spadek stężenia alfa-1-globulin obserwuje się w następujących przypadkach:

  • ciąża,
  • niewydolności wątroby,
  • uwarunkowany genetycznie wrodzony niedobór antytrypsyny,
  • niedożywienie (towarzyszy mu wtedy zazwyczaj spadek innych frakcji).

Wzrost stężenia alfa-1-globulin występuje w ostrych stanach zapalnych. Obserwuje się wtedy także podwyższenie alfa-2-globulin.

Alfa-2-globuliny

Spadek stężenia alfa-2-globulin może sugerować:

  • niewydolność wątroby,
  • niedożywienie,
  • przewlekły stan zapalny jelit,

Wzrost stężenia alfa-2-globulin obserwuje się w:

  • stanach zapalnych,
  • zespole nerczycowym,
  • leczeniu glikokortykosteroidami.

Beta-globuliny

Spadek stężenia frakcji beta-globulin może wskazywać na:

  • zaburzenia krzepliwości krwi,
  • przewlekłe uszkodzenia wątroby,
  • stany zapalne jelit,
  • niedożywienie,
  • nadczynność tarczycy,
  • zaburzenia trawienia i wchłaniania,

Wzrost stężenia beta-globulin może sygnalizować:

  • choroby wątroby np. marskość (tym bardziej, jeśli towarzyszy mu wzrost frakcji gamma),
  • szpiczaka mnogiego,
  • zespół nerczycowy,
  • proces nowotworowy.

Gamma-globuliny

Zmniejszone stężenie gamma-globulin najczęściej występuje:

  • fizjologiczne w okresie noworodkowym,
  • w trakcie leczenia immunosupresyjnego,
  • w czasie leczenia sterydami.

Wzrosty frakcji gamma-globulin obserwujemy przy:

  • nowotworach,
  • chorobach autoimmunologicznych,
  • uszkodzeniach wątroby,
  • rozwoju procesów zapalnych.

Proteinogram – skierowanie, cena, refundacja NFZ

Do wykonania proteinogramu prywatnie nie jest wymagane posiadanie skierowania, jednak jeśli chcemy wykonać proteinogram refundowany przez NFZ, wówczas musimy mieć skierowanie, np. od lekarza pierwszego kontaktu. Badanie wykonane odpłatnie wiąże się z kosztem ok. 20 – 30 zł. Cena zależy od tego, które laboratorium diagnostyczne wybierzemy. Wynik proteinogramu otrzymamy po jednym lub dwóch tygodniach od pobrania materiału. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

    Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • GGTP – Gamma-glutamylotranspeptydaza – badanie, normy, wskazania

    GGTP to enzym pomocny w diagnozowaniu między innymi chorób wątroby, trzustki czy nerek. Jego wysoki  poziom obserwuje się również u osób z problemem nadużywania alkoholu. Istnieje szereg objawów towarzyszących chorobom wątroby i dróg żółciowych, które powinny skłonić pacjenta do oznaczenia poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy. Uwagę powinno przykuć chociażby żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, obrzęki i świąd skóry czy ból po prawej stronie brzucha. Jak się przygotować do badania GGTP, ile kosztuje to oznaczenie i czy do badania należy zgłosić się na czczo? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Tomografia komputerowa naczyń krwionośnych – kiedy wykonać badanie?

    Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminogram – badanie poziomu aminokwasów

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminopeptydaza leucynowa (LAP) – badanie, normy, wskazania

    Badanie poziomu aminopeptydazy leucynowej, w wyniku oznaczanej jako LAP, zleca się najczęściej podczas prowadzenia diagnostyki uszkodzenia komórek wątroby, trzustki i dróg żółciowych. Podwyższone LAP świadczy o możliwej chorobie tych narządów, w tym także tej o podłożu onkologicznym. Oznaczenie aktywności aminopeptydazy leucynowej pozwala również na zróżnicowanie przyczyn w odpływie żółci w sytuacji, kiedy u pacjenta oznaczono także podwyższony poziom ALP, czyli fosfatazy alkalicznej. Jak się przygotować do badania LAP, ile kosztuje i czy jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij