Czy osocze jest skuteczne w leczeniu COVID-19?

Osocze i immunoglobuliny hiperimmunizacyjne pobierane od ozdrowieńców są z powodzeniem stosowane w leczeniu objawów wielu chorób, w tym infekcji wirusowych układu oddechowego. Stosowano je w przypadkach m.in. grypy, SARS i Eboli. Czy ta metoda okaże się równie skuteczne w leczeniu infekcji wywoływanej przez SARS-CoV-2?

Terapia biernej immunizacji w leczeniu COVID-19

Jednym z proponowanych sposobów leczenia COVID-19, jest terapia przeciwciałami pochodzącymi z osocza ozdrowieńców. Badania obserwacyjne świadczą o potencjale tej metody, ale potrzebne są dalsze prace, aby potwierdzić jej skuteczność i upewnić się, że nie wiąże się ona z niepożądanymi efektami ubocznymi. 

Osocze to transparentny, płynny składnik krwi, o żółtawym zabarwieniu. Jest ono odpowiedzialne za transport krwinek oraz płytek krwi w organizmie. Po przebytej infekcji osocze może zawierać również przeciwciała wytwarzane przez układ odpornościowy.

Czy terapia osoczem jest skuteczna w przypadku COVID-19?

Przedstawiciele Cochrane Collaboration – organizacji non-profit, która zajmuje się doradztwem i opracowywaniem postępowania medycznego na podstawie naukowych faktów, przyjrzeli się zagadnieniu. Korzystając z baz danych, m.in. WHO, COVID-19 Global Research Database i własnej, przeanalizowali dane dotyczące prób leczenia COVID-19 za pomocą osocza ozdrowieńców. 

Analitycy wywnioskowali, że: 

• podanie osocza może przyczynić się do zmniejszenia nasilenia objawów COVID-19 – osoby, którym podano przeciwciała nie wymagały wspomagania oddychania,
• terapia nie wpływa znacząco na jakość życia pacjentów,
• nie dostrzeżono efektów ubocznych. 

Autorzy pracy podkreślają, że do otrzymanych wyników, należy mieć ograniczone zaufanie, ponieważ większość branych pod uwagę badań nie była randomizowana, a przez to nie spełniały warunków dobrej praktyki badań klinicznych. Co więcej, niektórzy pacjenci, uwzględnieni w analizie, wykazywali już wcześniej pewne problemy zdrowotne. Trzeba też zwrócić uwagę, na fakt, że nie byli poddawani ujednoliconym procedurom leczenia, w związku z czym zebrane do analizy dane były trudne do porównania. 

Najnowsze badania

Jeden z najnowszych eksperymentów, którego wyniki opublikowano w „British Medical Journal” sugeruje, że terapia z zastosowaniem osocza ma ograniczoną skuteczność, nie wpływa specjalnie na złagodzenie objawów choroby i zmniejszenie śmiertelności spowodowanej przez COVID-19. W eksperymencie uczestniczyło 464 osób z umiarkowanymi objawami Covid-19, którzy zostali przyjęci do szpitali w Indiach w okresie od kwietnia do lipca. Połowa uczestników w ciągu doby otrzymała dwie transfuzje osocza z przeciwciałami ozdrowieńców. Pozostali stanowili grupę kontrolną. 

Dla kontrastu analiza wyników badań okresowych 136 pacjentów z Covid-19 ze szpitala w Houston Methodist w Teksasie sugeruje znaczną redukcję zgonów wśród pacjentów, którzy we wczesnej fazie choroby otrzymali osocze z wysokim poziomem przeciwciał anty-SARS-CoV-2. Najlepsze rezultaty otrzymano w przypadku osób, u których przeprowadzono transfuzję do 44h po rozpoczęciu hospitalizaji. Transfuzja wykonana później nie miała wpływu na śmiertelność, niezależnie od poziomu przeciwciał. 

Według profesora Paula Morgana, dyrektora Systems Immunity Research Institute Cardiff University, trzeba być dobrej myśli, ponieważ „wydaje się, że terapia ma działanie przeciwwirusowe, nawet jeśli nie znajduje to odzwierciedlenia w końcowych wynikach”. Uczony sugeruje, że warto jednak przemyśleć procedurę. Być może leczenie samymi wyizolowanymi przeciwciałami mogłoby dać lepsze rezultaty. 

Profil dawcy osocza

Ustalenie, jakie czynniki wpływają na jakość i ilość przeciwciał jest ważne dla optymalizacji leczenia i stworzenia standardów, które będą mogły zostać zastosowane w praktyce klinicznej. Wiek, płeć pacjenta oraz prawdopodobnie przebieg choroby nie jest tu bez znaczenia. Badanie opublikowane w „Journal of Clinical Investigation” dowodzi, że mężczyźni, którzy byli hospitalizowani z powodu ciężkiego przebiegu COVID-19 mieli we krwi wysoki poziom przeciwciał, które przyszłości mogą chronić przed powtórną infekcją. 

W szpitalu MSWiA w Warszawie także prowadzone są badania kliniczne nad zastosowaniem osocza w leczeniu COVID-19. Dawcami w tym projekcie mogą zostać mężczyźni do 65. roku życia, którzy są 2 tygodnie po przechorowaniu COVID-19, co potwierdza się dwoma niezależnymi testami i nieposiadający chorób współistniejących. W przypadku kobiet częściej dochodzi do powikłań przy separacji osocza. Panie mogą zostać dawczyniami po wykluczeniu przeciwwskazań i wykonaniu odpowiednich testów genetycznych.