Dlaczego budzimy się przed budzikiem? Nauka zna odpowiedź
Katarzyna Szulik

Dlaczego budzimy się przed budzikiem? Nauka zna odpowiedź

Gdy mowa o reakcji na budzik, dzielimy się na dwie kategorie – tych, którzy bez większego trudu są w stanie przespać nawet najgłośniejszy alarm oraz takich, którzy budzą się jeszcze przed wybrzmieniem pierwszego dzwonka. Znacznie łatwiej można wytłumaczyć mocny sen niż „profilaktykę” organizmu, który wybudza się przed godziną, którą sobie wyznaczyliśmy. Odpowiedź tkwi w naszym zegarze biologicznym, który wyznacza rytm dobowy organizmu. 

Kluczowa proteina reguluje nasz sen i aktywność

Aktywny dzień i przeznaczona na wypoczynek noc dla każdego oznacza coś innego, w zależności od tego, jak długiej regeneracji wymaga organizm oraz na jakie pory przypada nasza największa aktywność, czy to naturalnie, czy też w związku z pracą.

„Zarządzanie” porami aktywności i odpoczynku zależy od indywidualnego rytmu dobowego, czyli naszego wewnętrznego zegara, który reguluje poziom ciśnienia, temperatury i poczucia czasu. Na rytm dobowy wpływają czynniki zewnętrzne, takie jak pora dnia, ponieważ po zapadnięciu zmroku do mózgu trafia sygnał, świadczący o konieczności przestawienia organizmu w tryb relaksu, co dzieje się poprzez wydzielanie melatoniny, która wywołuje poczucie zmęczenia. 

Zegar biologiczny lubi rutynę – działa najlepiej, gdy wstajemy i kładziemy się spać o podobnych porach, co pozwala na zasypianie i pobudkę bez pomocy budzika. Ważną rolę w tych procesach odgrywa proteina PER, której poziom zmienia się w zależności od pory dnia – w jego trakcie pozostaje wysoki, a nocą spada, by ułatwić zasypianie. Wraz ze spadkiem poziomu hormonu spowalnia praca serca, ciśnienie staje się niższe, a zdolność koncentracji pogarsza się. 

Jeśli dobowa rutyna jest uporządkowana, a więc zasypianie i budzenie przypada na podobne pory, organizm zaczyna produkować więcej proteiny PER, by w ten sposób ułatwić ci wybudzenie bez pomocy budzika. Przy okazji na około godzinę przed przebudzeniem organizm zaczyna wydzielać kortyzol, który łagodzi stres związany z koniecznością wstawania o konkretnej godzinie, tym samym ułatwiając przebudzenie. To dzięki temu nie przesypiamy budzika i budzimy się względnie łatwo i bez poczucia zmęczenia. W ten sposób organizm „chroni się” przed skutkami gwałtownego wybudzenia.

Trudno Ci wstać o poranku? Zmień budzik 

W taki sposób z czasem można „wytrenować” swój organizm, choć nie warto całkowicie rezygnować z budzika, zwłaszcza gdy świadomość alarmu jest dla nas dodatkowym czynnikiem uspokajającym. Z tych samych względów nie powinniśmy nadużywać alarmu, jeśli rytm dobowy jest uregulowany, i zaufać, że nasze ciało wie, o której się obudzić. Zmuszanie go do odpoczynku w trybie aktywności może zaburzyć gospodarkę hormonalną, a co za tym idzie rytm dobowy. 

Gdy natomiast nawet wstawanie z budzikiem sprawia nam dużą trudność, może to oznaczać niedobór snu lub inne problemy mogące mieć związek z wewnętrznym zegarem. Kolejną przyczyną może być po prostu nieprawidłowy alarm – zbyt głośmy lub zbyt gwałtowny. Często wystarczy zmniejszyć głośność lub zmienić rodzaj dźwięku, bądź wybrać taki, którego poziom zwiększa się stopniowo. Warto także zaufać naturze i spać z odsłoniętym oknem, by światło przejęło rolę budzika. 

Smartfon szkodzi na dobry sen

Eksperci z dziedziny zdrowego snu odradzają również ustawianie budzika w smartfonie, co robi wielu z nas. Chodzi przede wszystkim o to, by nie zasypiać z telefonem pod ręką, ponieważ wtedy zazwyczaj używamy go przed snem, a emitowane przez niego światło zaburza naturalne sygnały płynące do organizmu, który przygotowuje się do snu pod wpływem ciemności. Błękitne światło emitowane przez smartfony może zaburzać produkcję melatoniny, a tym samym utrudniać zasypianie. 
8 godzin snu to nie norma

Rytm dobowy zależy od Ciebie. Regularność sprawia, że zarówno nocne marki, jak i ranne ptaszki będą w stanie budzić się wypoczęci. Jedynym warunkiem jest uwzględnienie wystarczającej ilości snu, która w zależności od organizmu, waha się od 5 do 9 godzin. 8 godzin już dawno przestało być jedynym słusznym okresem wypoczynku dla osób dorosłych, ponieważ część z nas potrzebuje znacznie mniej lub nieco więcej czasu na regenerację. W wieku dorosłym ta sfera naszego życia ulega unormowaniu i warto ją szanować i dostarczać organizmowi porcji snu zgodnej z jego potrzebami. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij