Dlaczego budzimy się przed budzikiem? Nauka zna odpowiedź
Katarzyna Szulik

Dlaczego budzimy się przed budzikiem? Nauka zna odpowiedź

Gdy mowa o reakcji na budzik, dzielimy się na dwie kategorie – tych, którzy bez większego trudu są w stanie przespać nawet najgłośniejszy alarm oraz takich, którzy budzą się jeszcze przed wybrzmieniem pierwszego dzwonka. Znacznie łatwiej można wytłumaczyć mocny sen niż „profilaktykę” organizmu, który wybudza się przed godziną, którą sobie wyznaczyliśmy. Odpowiedź tkwi w naszym zegarze biologicznym, który wyznacza rytm dobowy organizmu. 

Kluczowa proteina reguluje nasz sen i aktywność

Aktywny dzień i przeznaczona na wypoczynek noc dla każdego oznacza coś innego, w zależności od tego, jak długiej regeneracji wymaga organizm oraz na jakie pory przypada nasza największa aktywność, czy to naturalnie, czy też w związku z pracą.

„Zarządzanie” porami aktywności i odpoczynku zależy od indywidualnego rytmu dobowego, czyli naszego wewnętrznego zegara, który reguluje poziom ciśnienia, temperatury i poczucia czasu. Na rytm dobowy wpływają czynniki zewnętrzne, takie jak pora dnia, ponieważ po zapadnięciu zmroku do mózgu trafia sygnał, świadczący o konieczności przestawienia organizmu w tryb relaksu, co dzieje się poprzez wydzielanie melatoniny, która wywołuje poczucie zmęczenia. 

Zegar biologiczny lubi rutynę – działa najlepiej, gdy wstajemy i kładziemy się spać o podobnych porach, co pozwala na zasypianie i pobudkę bez pomocy budzika. Ważną rolę w tych procesach odgrywa proteina PER, której poziom zmienia się w zależności od pory dnia – w jego trakcie pozostaje wysoki, a nocą spada, by ułatwić zasypianie. Wraz ze spadkiem poziomu hormonu spowalnia praca serca, ciśnienie staje się niższe, a zdolność koncentracji pogarsza się. 

Jeśli dobowa rutyna jest uporządkowana, a więc zasypianie i budzenie przypada na podobne pory, organizm zaczyna produkować więcej proteiny PER, by w ten sposób ułatwić ci wybudzenie bez pomocy budzika. Przy okazji na około godzinę przed przebudzeniem organizm zaczyna wydzielać kortyzol, który łagodzi stres związany z koniecznością wstawania o konkretnej godzinie, tym samym ułatwiając przebudzenie. To dzięki temu nie przesypiamy budzika i budzimy się względnie łatwo i bez poczucia zmęczenia. W ten sposób organizm „chroni się” przed skutkami gwałtownego wybudzenia.

Trudno Ci wstać o poranku? Zmień budzik 

W taki sposób z czasem można „wytrenować” swój organizm, choć nie warto całkowicie rezygnować z budzika, zwłaszcza gdy świadomość alarmu jest dla nas dodatkowym czynnikiem uspokajającym. Z tych samych względów nie powinniśmy nadużywać alarmu, jeśli rytm dobowy jest uregulowany, i zaufać, że nasze ciało wie, o której się obudzić. Zmuszanie go do odpoczynku w trybie aktywności może zaburzyć gospodarkę hormonalną, a co za tym idzie rytm dobowy. 

Gdy natomiast nawet wstawanie z budzikiem sprawia nam dużą trudność, może to oznaczać niedobór snu lub inne problemy mogące mieć związek z wewnętrznym zegarem. Kolejną przyczyną może być po prostu nieprawidłowy alarm – zbyt głośmy lub zbyt gwałtowny. Często wystarczy zmniejszyć głośność lub zmienić rodzaj dźwięku, bądź wybrać taki, którego poziom zwiększa się stopniowo. Warto także zaufać naturze i spać z odsłoniętym oknem, by światło przejęło rolę budzika. 

Smartfon szkodzi na dobry sen

Eksperci z dziedziny zdrowego snu odradzają również ustawianie budzika w smartfonie, co robi wielu z nas. Chodzi przede wszystkim o to, by nie zasypiać z telefonem pod ręką, ponieważ wtedy zazwyczaj używamy go przed snem, a emitowane przez niego światło zaburza naturalne sygnały płynące do organizmu, który przygotowuje się do snu pod wpływem ciemności. Błękitne światło emitowane przez smartfony może zaburzać produkcję melatoniny, a tym samym utrudniać zasypianie. 
8 godzin snu to nie norma

Rytm dobowy zależy od Ciebie. Regularność sprawia, że zarówno nocne marki, jak i ranne ptaszki będą w stanie budzić się wypoczęci. Jedynym warunkiem jest uwzględnienie wystarczającej ilości snu, która w zależności od organizmu, waha się od 5 do 9 godzin. 8 godzin już dawno przestało być jedynym słusznym okresem wypoczynku dla osób dorosłych, ponieważ część z nas potrzebuje znacznie mniej lub nieco więcej czasu na regenerację. W wieku dorosłym ta sfera naszego życia ulega unormowaniu i warto ją szanować i dostarczać organizmowi porcji snu zgodnej z jego potrzebami. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Profilaktyka 40 PLUS – program Ministerstwa Zdrowia

    Zgodnie z założeniami nowego programu zdrowotnego od 1 lipca 2021 osoby w wieku 40 lat i powyżej mogą skorzystać z pakietu badań diagnostycznych. Dowiedz się, jakie badania można wykonać? Z jakimi schorzeniami najczęściej zmagają się Polacy w średnim wieku?

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

  • Sztuczna inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

  • Dlaczego raz w roku należy wykonywać morfologię?

    Jedną z metod wczesnego wykrywania wielu poważnych chorób jest regularne wykonywanie morfologii krwi. Wynik tego prostego testu może stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, która determinuje przebieg leczenia. W przypadku nowotworów im wcześniej zostanie postawiona właściwa diagnoza, tym skuteczniej będzie można leczyć pacjenta.

  • Choroby nerek – przyczyny, (nie)typowe objawy, leczenie

    Choroby nerek to jedne z bardziej niejednoznacznych chorób. Dając niespecyficzne objawy, utrudniają przypisanie im właśnie do dysfunkcji nerek. Bo dlaczego ból w okolicy lędźwiowej w połączeniu z osłabieniem należy łączyć z dysfunkcją nerek? Jakie są przyczyny i objawy chorych nerek, które badania należy wykonać, aby sprawdzić, czy nerki dobrze funkcjonują i dlaczego można normalnie funkcjonować, mając tylko jedną nerkę? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia

    Wielu rodziców czy opiekunów dzieci uważa, że zakres jedzonych przez nie produktów jest zbyt mały i że są one strasznie wybredne. Taką osobę często określa się słowem „fusyt”, co zgodnie z definicją oznacza człowieka wybrednego, który nie wszystko jada, często krzywi się na jedzenie i odmawia konsumpcji oraz ma specyficzne przyzwyczajenia żywieniowe. Większość osób ma jakieś produkty, których nie lubi, a zazwyczaj w młodości ilość rzeczy, których dziecko nie chce jeść jest jeszcze większa. Kiedy należy się martwić taką sytuacją? Kiedy jest to tylko dziecięca wybiórczość, a kiedy poważny problem? 

  • Zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie ucha może dotyczyć wszystkich części, z których składa się narządu słuchu: ucha zewnętrznego, środkowego oraz wewnętrznego. Schorzenie najczęściej dotyka najmłodszych pacjentów, jednak z zapaleniem ucha mogą się zmagać także dorośli. Objawy, które powinny zaniepokoić to ból ucha, pogorszenie słuchu, wyciek surowiczy lub ropny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, szumy uszne.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij