Ból łokcia – przyczyny, diagnostyka i leczenie bólu w łokciu. Jakie zabiegi i ćwiczenia stosować na bolący łokieć?

Ból łokcia może być spowodowany różnego rodzaju kontuzjami oraz urazami, ale może również być objawem choroby zwyrodnieniowej stawu łokciowego oraz stanu zapalnego zlokalizowanego w tej okolicy (tendinopatią, entezopatią, zapaleniem kaletki łokciowej). Leczenie bólu łokcia jest uzależniona od czynnika, który go wywołuje. W łagodzeniu dolegliwości bólowych stawu łokciowego stosuje się przede wszystkim maści na ból łokcia, tabletki przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz różnego rodzaju zabiegi fizjoterapeutyczne.

Ból łokcia – budowa i funkcje stawu łokciowego

Staw łokciowy stanowi anatomiczne połączenie pomiędzy ramieniem i przedramieniem. Sam staw utworzony jest przez trzy kości: łokciową, promieniową i ramienną, wspólnie połączone są one więzadłami oraz torebką stawową. Ze względu na dużą liczbę struktur współtworzących okoliczne nerwy, jest to jedno z najbardziej skomplikowanych połączeń tego typu w organizmie człowieka. Tym samym trudno jest przywrócić jego pełną sprawność po urazie. Łokieć odpowiada za ruchy prostowania, zginania, pronacji oraz supinacji. 

Ból łokcia – przyczyny

Ból łokcia jest bardzo często związany z jego nadmierną eksploatacją. Wiele dyscyplin sportowych oraz hobby wymaga wykonywania zadań, które polegają na powtarzalnych, monotonnych ruchach w obrębie łokcia, ręki czy ramienia. Ból w łokciu niekiedy może mieć podłoże zapalne, ale ogólnie rzecz biorąc, jest zdecydowanie mniej podatny na uszkodzenia związane z jego wyniszczeniem niż wiele innych stawów.

Ból łokcia – urazy

Do najczęstszych urazów generujących objawy bolącego łokcia należą:

• złamanie łokcia, 
• złamanie wyrostka łokciowego, 
• skręcenie oraz zwichnięcie łokcia. 

Do takich incydentów prowadzą najczęściej upadki, kontuzje sportowe oraz wypadki. Objawy bólu barku promieniującego do łokcia i nadgarstka mogą dawać także zmiany związany z urazem, złamaniem w obrębie ramienia i barku.

Ból łokcia bez urazu – zwyrodnienia stawów i stany zapalne

Ból stawu łokciowego, ból ręki, spuchnięty łokieć mogą być objawami choroby zwyrodnieniowej stawów (ból łokcia w nocy). Takie dolegliwości mogą także zostać wygenerowane przez zapalenie ścięgien (tendinopatie) oraz przyczepów ścięgnistych (entezopatie). Do tych drugich zaliczamy np. łokieć golfisty oraz łokieć tenisisty. Stan zapalny może być wywołany również zapaleniem kaletki łokciowej (objawy to m.in. spuchnięty, gorący łokieć oraz ból łokcia przy opieraniu).

Ból łokcia – inne przyczyny

Wśród innych przyczyn bólu stawów łokciowych często z promieniowaniem dolegliwości (ból ręki od łokcia do nadgarstka) wymienia się dysfunkcje w postaci uwięźnięcia struktur nerwowych, zaburzenia ich przesuwalności pomiędzy tkankami.

Ból łokcia – o czym może świadczyć?

Ból łokcia przy prostowaniu najczęściej jest objawem długotrwałego przeciążenia przyczepów mięśni prostowników stawu łokciowego (łokieć tenisisty). Pojawia się wówczas ból w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej (ból łokcia po zewnętrznej stronie) oraz samych mięśni przy próbie ich napinania (ból łokcia przy podnoszeniu, ból łokcia przy zaciskaniu dłoni), co ma swoje odzwiercoedlenie w testach diagnostycznych – np. test Thomsona.

Ból łokcia przy zginaniu

Ból łokcia przy zginaniu, kiedy aktywacji wymagają mięśnie zginające ten staw, może oznaczać schorzenie określane jako łokieć golfisty. Jest ono również związane z mikrourazami w obrębie struktur ścięgnistych oraz mięśniowych. Pojawia się po dłuższym czasie wykonywania jednakowych wzorców ruchowych. Najbardziej narażeni na ból łokcia przy zginaniu są stolarze, budowlańcy oraz hydraulicy. Bardzo charakterystyczny jest ból po wewnętrznej stronie łokcia, ból ręki w zgięciu od wewnątrz.

Ból łokcia – diagnostyka

Tak, jak w każdym postępowaniu diagnostycznym bardzo ważny jest wywiad, który pomaga ustalić wstępną przyczynę dolegliwości, ich charakter oraz ukierunkowuje dalszą diagnostykę. Istotne jest badanie fizykalne, gdyż pomaga dokładnie zlokalizować objawy (palpacja dołu łokciowego, mięśnia łokciowego, wyrostka rylcowatego kości łokciowej). Kolejnym istotnym elementem tej części diagnostycznej jest ocena zakresu ruchomości (często obserwuje się przeprost łokcia) oraz testy kliniczne ujawniające bardzo ważne symptomy (ból łokcia przy zaciskaniu pięści, kłucie w łokciu, ból łokcia przy dotyku). 

W przypadku konieczności poszerzenia diagnostyki stosuje się badania obrazowe w postaci USG łokcia, RTG stawu łokciowego, tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego oraz niekiedy badań laboratoryjnych.

Ból łokcia – leczenie bólu w łokciu

Leczenie bólu łokci często polega na kilkudniowym odpoczynku i stosowaniu się do zaleceń specjalistów. Jednakże czasem nawet w przypadku niewielkich problemów z tkankami miękkimi i ograniczeniu aktywności fizycznej, nie obserwuje się radykalnej poprawy. Wskazuje to na zdecydowanie bardziej złożony i uporczywy problem wymagający zastosowania zaawanasowanych procedur terapeutycznych.

Ból łokcia – leczenie farmakologiczne

Leczenie objawów w postaci bólu ręki w łokciu z użyciem środków farmakologicznych sprowadza się zazwyczaj do podawania tabletek o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Stosowane są także iniekcje i ostrzykiwania z niesteroidowych środków przeciwzapalnych. Dobrym rezultatem cieszy się podawania bogatopłytkowego osocza oraz dostawowo kwasu hialuronowego. Bez recepty można również zastosować maść na ból łokcia.

Ból łokcia – fizjoterapia

Postępowanie usprawniające w przypadku bólu w łokciach jest skupione na łagodzeniu objawów ewentualnego stanu zapalnego, zwiększaniu siły mięśniowej, zakresu ruchomości, sprawności funkcjonalnej oraz zapobieganiu nawrotom dolegliwości. 

Szeroka gama procedur z zakresu fizykoterapii wpływa na przyspieszenie regeneracji i odbudowy. Można tu wymienić miejscowe schładzanie za pomocą par ciekłego azotu, magnetoterapię, laseroterapię, zabiegi fali uderzeniowej, fonoforezę oraz oddziaływania z zakresu elektroterapii. Metody kinezyterapeutyczne umożliwiające redukowanie objawów w postaci bolących łokci, pozwalające na leczenie chorób łokci, to przede wszystkim procedury manualne. Suche igłowanie, pinoterapia, techniki osteopatyczne, flossing, rozluźnianie mięśniowo–powięziowe, masaż poprzeczny, terapia FDM, metoda Fascial Manipulation odznaczają się wyjątkową skutecznością w leczeniu tego typu dolegliwości.

Domowe sposoby na ból łokcia

Wśród domowych sposobów na objawy, takie jak ból kolan i łokci czy ból w stawie łokciowym można wyróżnić kilka skutecznych sposobów, np.: miejscowe schładzanie za pomocą zimnych kompresów, zestawu cryo/cuff z mankietem na przedramię. Dobry rezultat przynosi traktowanie łokcia strumieniem zimnej wody pod ciśnieniem, co ma rozluźnić nadmiernie napięte tkanki oraz złagodzić objawy stanu zapalnego. Symptomy zapalenia łagodzą także kąpiele w wodzie z dodatkiem soli Epsom. Podobnie mogą zadziałać kąpiele wzbogacone o borowinę oraz siarkę. 

Leczenie domowe bólu łokcia to także wykorzystywanie okładów z liści kapusty, żywokostu lekarskiego, masaż kostką lodu. Pomocne mogą być też okłady z roztworu octu i wody.

Ból łokcia – ćwiczenia na bolący łokieć

Przykładowe ćwiczenia na ból łokcia to:

1. Pozycja: siad na krześle, przedramię oparte na blacie w supinacji, ręka poza nim. W ręce trzymamy lekki hantelek. Ruch polega na powolnym unoszeniu i opuszczaniu nadgarstka wraz z ciężarkiem. Takie ćwiczenie ekscentryczne powtarzamy w 3 seriach po 10 powtórzeń.
2. Pozycja podobna, jak w poprzednim ćwiczeniu z tym, że ręka jest ustawiona w pronacji. Ruch wygląda dokładnie tak samo. Ćwiczenie powtarzamy w 3 seriach po 10 powtórzeń.
3. Stosując pozycję, jak w pierwszym ćwiczeniu, ale bez hantla, chwytamy ręką zdrową za palce przeciwnej. Następnie próbujemy rozciągnąć mięśnie przedramienia, próbując w miarę możliwości wykonać jak największe, fizjologiczne zgięcie dłoniowe nadgarstka z wyprostowanym łokciem. Potem robimy to samo tyle, że wykonujemy zgięcie grzbietowe. Ćwiczenie powtarzamy w 3 seriach, utrzymując za każdym razem rękę w rozciągnięciu przez 30 sekund. Wykonujemy w obu kierunkach w takim samym wymiarze.

Ból łokcia – jaki lekarz? Z tego typu dolegliwościami najlepiej udać się do ortopedy lub neurologa. Poprzez odpowiednią diagnostykę będzie w stanie określić schorzenie oraz dobierze sposób postępowania leczniczego.