Czy woda wystarczy, by umyć owoce i warzywa?
Maria Kasprzak

Czy woda wystarczy, by umyć owoce i warzywa?

Spożywanie surowych warzyw i owoców to zwyczaj bardzo dobry dla zdrowia. Produkty te zawierają dużo witamin i mikroelementów, błonnika, antyoksydantów i innych korzystnych dla zdrowia składników. Jednak, aby jedzenie świeżych jarzyn było dla nas bezpieczne, należy właściwie je przygotować, aby usunąć z nich szkodliwe substancje i chorobotwórcze mikroorganizmy.

Nasze mamy i babcie uczyły nas, aby zawsze myć owoce i warzywa przed jedzeniem. Nie jest zresztą zaskoczeniem, że świeże produkty mogą nosić na swej powierzchni lub we wnętrzu rozmaite drobnoustroje, które dostały się tam podczas wzrostu roślin, podczas zbioru i po nim, w czasie przechowywania i sprzedaży. Środowisko naturalne i to przekształcone przez człowieka jest pełne drobnoustrojów – zarówno tych pożytecznych, jak i chorobotwórczych. Domowe i dzikie zwierzęta, a także niewłaściwe nawożenie i zanieczyszczenie gleby fekaliami to główne źródła skażenia płodów rolnych bakteriami kałowymi i jajami pasożytów. Osoby, które zbierają, przetwarzają i sprzedają te towary, także mogą być nosicielami rozmaitych chorób zakaźnych. Dlatego nie dziwi fakt, że owoce i warzywa mogą być miejscem bytowania wielu drobnoustrojów, których nie chcielibyśmy spożywać.

Jak myć owoce i warzywa, aby pozbyć się z nich tych groźnych i mniej groźnych patogenów? Odpowiedź nie jest taka prosta. Dużo zależy od osoby, która zamierza jeść te produkty: czy jest to zdrowa osoba o normalnym poziomie odporności, czy może małe dziecko, osoba starsza lub nieodporna (np. poddawana chemioterapii, po przeszczepie, ciężkiej chorobie itp.). Dużo zależy również od tego, z jakim produktem mamy do czynienia. Jabłka, pomidory lub marchew wydają się stosunkowo łatwe do oczyszczenia. Jednak sałata, szpinak lub natka pietruszki mogą stanowić wyzwanie – jak dokładnie je umyć, nie pozbawiając przy tym świeżości, atrakcyjnego smaku i wyglądu?

Czy można myć owoce i warzywa płynem do naczyń?

Na początku należy zaznaczyć, że jeśli zależy nam na zachowaniu mikrobiologicznego bezpieczeństwa żywności, warzywa i owoce należy myć niezależnie od tego, czy będą potem obierane, czy nie. Nawet jeśli obieramy owoce, nie myjąc ich, dotykamy nożem i rękami skórki, ale także i obranych części. Łatwo więc przenieść zarazki na te części rośliny, które bezpośrednio spożywamy.

Samo pobieżne opłukanie w wodzie nie zmniejszy ilości bakterii na warzywach i owocach. Zresztą, gdyby tak było, to równie skuteczne byłoby mycie rąk bez mydła lub pranie bez proszku do prania. Większość z nas nie wyobraża sobie mycia – rąk, ciała, naczyń i powierzchni w domu – bez odpowiednich środków myjących. Oczywiście te środki zazwyczaj nie nadają się do mycia żywności, ale to pomaga uzmysłowić sobie, że samo zamoczenie w wodzie nie równa się jeszcze umyciu.

Jeśli mamy do czynienia z warzywami i owocami o regularnym kształcie, w skórce, takimi, które łatwo umyć (np. jabłka, pomidory, ziemniaki, cytrusy), możemy zacząć od mycia ich pod strumieniem ciepłej wody. Można użyć szczoteczki, a jeśli powierzchnia owocu jest tłusta (tak jest czasem w przypadku jabłek lub cytrusów), dodać odrobinę płynu do naczyń. Myje się nim naczynia, które mają potem kontakt z żywnością, więc jeśli dokładnie opłucze się myte owoce, nie powinien nam zaszkodzić. Badanie przeprowadzone w Chinach w 2013 roku pokazało ponadto, że użycie detergentu pomaga usunąć pozostałości niektórych pestycydów z powierzchni pomidorów. Na rynku są dostępne także specjalne ekologiczne płyny przeznaczone do mycia warzyw i owoców.

Jeśli jednak nie chcemy używać w kuchni żadnych „chemikaliów”, tym staranniej powinniśmy myć owoce i warzywa – nie krótko i pobieżne, ale dokładnie, pocierając lub szorując ich powierzchnię pod strumieniem bieżącej wody. Produkty o odporniejszej, grubej skórce można sparzyć wrzątkiem.

Woda i ocet a jaja pasożytów w żywności

Jeśli mamy do czynienia z owocami lub warzywami trudnymi do umycia pojedynczo, możemy po opłukaniu umieścić je w roztworze wody z octem, który ma właściwości dezynfekujące, a nawet inaktywuje jaja pasożytów. Ważne jest jednak, aby nie rozcieńczać go zanadto.

Grupa naukowców z Turcji przeprowadziła w 2015 roku eksperyment oceniający wpływ kwasu octowego na przeżycie jaj glisty ludzkiej – częstego pasożyta, którym można zarazić się drogą pokarmową. Okazało się, że aby inaktywować wszystkie jaja glisty w próbce, konieczne jest użycie 5% roztworu kwasu octowego przez przynajmniej 30 minut, lub 3% roztworu przez co najmniej godzinę. Niższe stężenia nie były tak skuteczne.

Powszechnie dostępny w sklepach ocet spirytusowy zawiera 10% kwasu octowego, aby więc otrzymać 5% roztwór, trzeba zmieszać go z wodą w równych częściach. Jaja glist są bardzo odporne na warunki środowiskowe, można więc mniemać, że jeśli one uległy inaktywacji, podobnie stanie się z większością innych jaj pasożytów i innych drobnoustrojów. Należy pamiętać o używaniu przy tym rękawic gumowych, aby uniknąć podrażnienia skóry, a także dokładnie opłukać umyte w occie produkty pod bieżącą wodą.

Kwas octowy w niższych stężeniach (np. 1-2%) ma również właściwości przeciwbakteryjne, choć odpowiednio słabsze. Jego działanie zależy od rodzaju bakterii, czasu kontaktu i wielu innych czynników.

Warzywami szczególnie trudnymi do umycia są warzywa liściaste i zioła takie jak sałata, cykoria, koperek lub natka pietruszki. Mają one dużą powierzchnię liści, do której mogą przyczepiać się drobnoustroje, a jednocześnie trudno dokładnie je wymyć tak, aby ich nie pognieść ani nie uszkodzić. Dobrym rozwiązaniem może wydać się wybór tzw. mytych i gotowych do spożycia sałat i kiełków, jednak badania pokazują, że nie mają one mniej bakterii niż tradycyjne „niemyte” sałaty. Często właśnie te produkty są źródłem zatruć i zakażeń pokarmowych.

Mycie sałaty samą wodą nie usuwa bakterii. W pewnym stopniu można zwiększyć skuteczność płukania, stosując bardzo silny strumień wody: co najmniej 8 litrów na minutę. Można również, po wstępnym umyciu pod wodą, namoczyć warzywa w roztworze octu, a później znów dokładnie opłukać pod wodą.

Pestycydy i drobnoustroje – kto powinien szczególnie uważać?

Wszystkie te zabiegi pozwalają zmniejszyć ilość drobnoustrojów znajdujących się w pożywieniu, ale nie wyeliminują ich całkowicie. W większości przypadków nie ma zresztą takiej potrzeby – układ odpornościowy większości zdrowych osób dobrze radzi sobie z takim zadaniem.

Jednak w przypadku osób z osłabioną odpornością, małych dzieci i seniorów obecność nawet niewielkich ilości szkodliwych mikroorganizmów może stanowić zagrożenie dla zdrowia. W takim przypadku dietę należy uzgodnić z lekarzem, który doradzi, czy w ogóle jedzenie surowych warzyw i owoców jest w tym przypadku dobrym rozwiązaniem. Dokładna obróbka termiczna, np. gotowanie w wodzie lub na parze, pozwala usunąć z żywności niemal wszystkie bakterie oraz jaja pasożytów i stanowi najlepszy sposób zapewnienia ochrony przed zakażeniami pokarmowymi. Gotowane, duszone, blanszowane lub pieczone warzywa i owoce również są zdrowe i pożywne, a w dodatku łatwiej strawne niż surowe. Lekarz lub wykwalifikowany dietetyk pomogą w podjęciu indywidualnej decyzji.

  1. A. Pezzuto, S. Belluco, C. Losasso i in., Effectiveness of Washing Proceduresin Reducing Salmonella enterica and Listeria monocytogenes on a Raw Leafy Green Vegetable (Eruca vesicaria), „Frontiers in Microbiology”, 7:1663. doi: 10.3389/fmicb.2016.01663, 2016.
  2. Jeddi MZ, Yunesian M, Gorji ME i in., Microbial evaluation of fresh, minimally-processed vegetables and bagged sprouts from chain supermarkets, „Journal of Health, Population and Nutrition”, 32(3):391-9, 2014.
  3. Bencardino D, Vitali LA, Petrelli D, Microbiological evaluation of ready-to-eat iceberg lettuce during shelf-life and effectiveness of household washing methods, „Italian Journal of Food Safety”, 10;7(1):6913. doi: 10.4081/ijfs.2018.6913, 2018.
  4. Uhlig E, Olsson C, He J, Stark T, Sadowska Z i in., Effects of household washing on bacterial load and removal of Escherichia coli from lettuce and "ready-to-eat" salads, „Journal of Food Science and Nutrition,” 5(6):1215-1220. doi: 10.1002/fsn3.514, 2017.
  5. Beyhan YE, Yilmaz H, Hokelek M, Effects of acetic acid on the viability of Ascaris lumbricoides eggs. Is vinegar reliable enough to clean the vegetables?, „Saudi Medical Journal”, 37(3):288-92. doi: 10.15537/smj.2016.3.13061, 2016.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Szparagi – rodzaje, właściwości, zastosowanie, przepisy. Dlaczego warto je jeść?

    Szparagi to warzywa o unikalnym smaku. Z roku na rok stają się coraz bardziej popularne wśród wielbicieli zdrowej i smacznej kuchni. Sezon na szparagi trwa stosunkowo krótko, warto więc wykorzystać go w pełni, zwłaszcza że warzywa te nie tylko dobrze smakują, ale posiadają również ciekawe właściwości prozdrowotne. Czym dokładnie charakteryzują się szparagi i dlaczego warto je jeść? 

  • Karotenoidy – jaki mają wpływ na nasz organizm? Właściwości i źródła karotenoidów

    Intensywna barwa żywności z pewnością niejednokrotnie sprawiła, że mieliśmy na nią większą chęć niż na jej nieatrakcyjną, „wyblakniętą” wersję. Wiele jest substancji barwnych, które nadają apetyczny wygląd warzywom, owocom czy produktom białkowym. Są to chlorofile, polifenole czy karotenoidy, wiele z nich wykazuje prozdrowotne właściwości. Warto wiedzieć dlaczego i kiedy korzystnie jest spożywać bogate w nie produkty spożywcze. Podpowiadamy, czym są karotenoidy i jakimi właściwościami się charakteryzują? 

  • Burak czerwony – jakie ma właściwości lecznicze i wartości odżywcze? Sok z buraka a nowotwór

    Burak to niskokaloryczne warzywo, bogate w witaminy i składniki mineralne. Zawiera także antocyjany oraz flawonoidy, którym przypisuje się właściwości przeciwnowotworowe. Sok z buraka najlepiej wykonać z wykorzystaniem wyciskarki wolnoobrotowej, dzięki której napój będzie bogaty w więcej cennych wartości odżywczych, niż wówczas, kiedy skorzystamy ze zwykłej sokowirówki. Buraka włącza się często do diety osób, które walczą z nadwagą i otyłością, chcą obniżyć poziom cholesterolu we krwi lub tym, którym dokucza zgaga. Jakie jeszcze właściwości ma burak zwyczajny, czy to prawda, że z powodzeniem stosowany jest w terapii przeciwnowotworowej oraz co poprawi smak soku z tego warzywa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzem a krzem organiczny – czym się różnią, który jest lepiej przyswajalny? Właściwości i suplementy na piękne włosy i paznokcie

    Krzem to pierwiastek, który wielu osobom kojarzy się z preparatami na piękne włosy i paznokcie, natomiast niewielu z działaniem przeciwmiażdżycowym, przeciwcukrzycowym i przeciwnowotworowym. W aptekach i sklepach zielarskich dostępnych jest wiele preparatów z krzemem zarówno w formie jednoskładnikowej, jak i w połączeniu z borem lub jodem. Na niedobór krzemu najbardziej narażone są kobiety i osoby starsze.

  • Siarka – właściwości lecznicze, nadmiar i niedobór w organizmie, suplementacja

    Siarka (S, łac. sulphur) jest pierwiastkiem o intensywnej, żółtej barwie. W przyrodzie występuje w postaci gazów, w stanie wolnym albo w postaci związków chemicznych. Każdemu znana jest dzięki zapałkom, gdzie jest składnikiem łatwopalnej masy pokrywającej główki drewienka. Siarka jest również jednym z makroelementów występujących w organizmie człowieka. Pomimo niewielkiej ilości, znajduję się w każdej komórce i wchodzi w skład wielu białek i niektórych węglowodanów oraz bierze udział w licznych reakcjach.

  • Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie

    Cholina, to bardzo istotny związek dla rozwoju płodu (głównie w kontekście układu nerwowego), a ponadto biorący udział w szeregu procesów metabolicznych cholesterolu i związków tłuszczowych. W organizmie „witamina B4" występuje głównie w fosfolipidach, takich jak lecytyna i sfingomielina. Oprócz tego cholina przyczynia się do utrzymania właściwej struktury komórek, wpływa na pracę mięśni, układ oddechowy i mózg. Wyniki badań naukowych potwierdziły również, że przyczynia się ona do poprawy pamięci długotrwałej. Czy cholina chroni przyszłą mamę przed wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, co ma ze sobą wspólnego cholina i inozytol oraz jak dawkować „witaminę B4"?? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Skrobia modyfikowana – czy trzeba jej unikać?

    Skrobia to znana wszystkim, naturalna substancja pochodzenia roślinnego. Co jednak począć ze skrobią modyfikowaną? Czy proces modyfikacji powinien nas niepokoić? A może nie taki diabeł straszny, jak go malują nasze skojarzenia? Co to jest skrobia modyfikowana i czy należy jej unikać – tego dowiemy się z artykułu. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij