Jak aplikować insulinę?

Insulina to anaboliczny hormon peptydowy działający na cały organizm, odgrywający zasadniczą rolę w metabolizmie węglowodanów (także białek i tłuszczów). Należy zwrócić uwagę na wiele czynników, żeby ją prawidłowo wprowadzić. Znaczenie mają takie szczegóły, jak temperatura przechowywania, miejsce wstrzyknięcia oraz ogólna higiena.

Insulina została odkryta w 1922 roku. Od tego czasu zmienił się sposób jej wytwarzania, skład oraz proces podawania leku. Wszyscy, którzy chorują na cukrzycę lub mają w rodzinie osobę cierpiącą na nią wiedzą, że sam proces aplikacji nie jest prosty.

Podawanie insuliny — pen jednorazowy a wielorazowy

Ze względu na producenta wyróżnia się dwa rodzaje opakowań insuliny. Jednorazowe, przygotowane do podania pojedynczej dawki oraz wielorazowego użytku, które służą jako zapas do penów wielorazowych. Peny jednorazowe są wygodne w użyciu, gdyż nie należy nastawiać dawki. Stają się problematyczne podczas stosowania dawki niestandardowej, kiedy konieczne jest podanie odpowiedniej ilości leku (większej lub mniejszej niż przygotowane opakowanie). 

Wstrzykiwacze wielorazowe pozwalają bardziej ergonomicznie korzystać z dawek insuliny, jednocześnie niosąc ze sobą ryzyko temperaturowego uszkodzenia leku (insulinę powinno się przechowywać w temperaturze od 2 do 8°C, nawet jeśli została już umieszczona we wstrzykiwaczu). 

Obecnie stosowanie insuliny jest znacznie prostsze i wygodniejsze niż korzystanie ze szklanych strzykawek, co miało miejsce dawniej. Taką strzykawkę należało za każdym razem odkażać przy pomocy wysokiej temperatury — najczęściej poprzez gotowanie bądź sterylizację. Miała ona grubą i długą igłę (wówczas podanie leku było bolesne).

Wybór odpowiedniej igły umożliwiającej aplikowanie insuliny

Insulinę podaje się podskórnie poprzez wstrzyknięcie. Igły dostosowane są specjalnie do potrzeb pacjentów. W aptekach dostępnych jest kilka ich długości — 6, 8 oraz 10 mm. Można dobrać również grubość igieł. Najczęściej mają średnice wynoszące 0,23, 0,25, 0,3 i 0,33 mm. Szczupli pacjenci (z małą ilością podskórnej tkanki tłuszczowej) powinni wybierać igły cieńsze oraz krótsze, a otyli mają do dyspozycji grubsze i dłuższe.

Higiena wstrzykiwacza do insuliny

Po pierwszym założeniu igły do wstrzykiwacza (dotyczy to tylko wstrzykiwaczy wielorazowych, gdyż w jednorazowych nie wymienia się igieł) należy wypełnić ją lekiem (tzw. przestrzykiwanie igły). Pozwala to oczyścić jej wnętrze ze wszystkich zanieczyszczeń mechanicznych, które mogły pozostać po procesie wytwarzania. W aptece można otrzymać lub dokupić zapas igieł. 

Wielu pacjentów po podaniu insuliny dezynfekuje igłę, najczęściej spirytusem. Nie jest to jednak postępowanie zbyt prawidłowe. Można pozbyć się części zarazków, ale jednocześnie prowadzi to do rdzewienia produktu. Co więcej, taka dezynfekcja nie jest dokładna. Zaleca się wymienianie igły na nową po każdym podaniu insuliny. Zużytą należy wyrzucić do odpowiednich pojemników dostępnych w aptekach. Nie powinno się jej wkładać do kosza lub toalety.

Miejsca na ciele do aplikacji insuliny

Insulinę należy podawać w takie miejsca na ciele, gdzie występuje tkanka tłuszczowa. Jeśli ma zadziałać prędko lub jest stosowana szybko działająca, zaleca się jej aplikowanie podskórnie w brzuch (najczęściej dolną fałdę/część brzucha) lub ramiona. Insulinę długodziałającą można podawać w udo albo pośladek, a mieszaninę tych dwóch rodzajów insuliny w każde z wymienionych miejsc. 

Wbicie igły narusza tkanki. Aby dać organizmowi czas na regenerację, wskazane jest zmienianie miejsca aplikacji. Są dwie strategie. Pierwsza mówi o oddalaniu miejsc wkłucia od siebie, a druga o zmianie stron ciała. Optymalna jest mieszanka tych dwóch metod. Należy codziennie oddalać miejsce wkłucia o kilka centymetrów. Następnie warto po tygodniu zmienić stronę ciała, co da czas tkankom na odbudowanie się. Nie spowoduje to też ścieńczenia skóry, przerostu tkanki lub twardnienia tkanki tłuszczowej obserwowanego przy długotrwałym podawaniu insuliny w jedno miejsce na ciele, co obniża także skuteczność działania i utrudnia wchłanianie leku.

Jak poprawnie podawać insulinę?

Eksperci są podzieleni na tych, którzy twierdzą, że powinno się dezynfekować miejsce wkłucia i przeciwnych temu zaleceniu. Wskazane jest jednak wykonanie tego prostego zabiegu dezynfekcyjnego z wykorzystaniem wacika lub gazy nasączonej alkoholem. Należy umyć ręce ciepłą wodą z mydłem. Po wykonaniu przestrzyknięcia, kolejnym krokiem jest ustawienie potrzebnej dawki insuliny. Może się ona różnić w zależności od wstrzykiwaczy. Po wizycie u lekarza pierwszego kontaktu bądź diabetologa, chory na cukrzycę powinien otrzymać szczegółowy instruktaż dotyczący nastawiania wstrzykiwacza oraz podawania leku. 

U osób szczupłych podawanie insuliny następuje po wytworzeniu fałdu skórnego i złapaniu skóry w palce drugiej ręki. Igłę wbija się pod kątem 45°. U osób otyłych iniekcję należy wykonywać pod kątem prostym, bez wytwarzania fałdu. Kolejnym krokiem jest naciśnięcie tłoku wstrzykiwacza. Po podaniu insuliny należy odczekać od 5 do 10 sekund, co spowoduje, że poprawnie się rozprowadzi i nie wycieknie.

Cukrzyca jako choroba społeczna bardzo szybko stała się jednym z najważniejszych medycznych problemów dzisiejszych czasów. Warto pomagać pacjentom, aby byli w stanie jak najlepiej kontrolować swój poziom glikemii. Edukacja dotycząca tej choroby jest bardzo ważna.


Podziel się: