Ałun – jak działa? Czy ałun w sztyfcie to skuteczna i bezpieczna alternatywa dla dezodorantu?

Wśród osób zainteresowanych naturalną pielęgnacją ałun cieszy się rosnącą popularnością. Ten minerał znany jest przede wszystkim ze swoich właściwości antybakteryjnych, dzięki którym stanowi alternatywę dla tradycyjnych dezodorantów. Jak dokładnie działa i w jakich kosmetykach można go znaleźć?

1. Co to jest ałun?
2. Czy ałun jest naturalny?
3. Jak działa ałun i jakie ma właściwości?
4. Ałun, dezodorant i antyperspirant - czym się różnią
5. W jakich kosmetykach znajdziemy ałun?
6. Jak stosować ałun w sztyfcie?
7. Ałun w sztyfcie – czy jest bezpieczny? Czy ałun zawiera aluminium?

Co to jest ałun?

Ałun to minerał będący solą glinowo-potasową, glinowo-sodową lub glinowo-amonową (wszystkie są solami aluminium), który ma postać przezroczystych kryształów bądź białego proszku. Ma on bardzo długą historię stosowania, sięgającą starożytności. W starożytnym Egipcie był używany jako środek dezynfekujący i ściągający, był także wykorzystywany do oczyszczania wody. Hipokrates wspominał z kolei o skuteczności ałunu w leczeniu chorób skóry i tamowaniu krwotoków. Starożytni Rzymianie stosowali natomiast ałun do pielęgnacji skóry, zwłaszcza w łagodzeniu podrażnień po goleniu.  

Czy ałun jest naturalny?

Ałun może być pozyskiwany z minerałów występujących w przyrodzie, ale może być również otrzymywany w procesach przemysłowych. Sam fakt, że dany produkt ma postać kryształu, nie przesądza o jego naturalnym pochodzeniu. Ałun potasowy może występować w przyrodzie jako minerał alunit, z którego można pozyskiwać związki wykorzystywane do produkcji ałunu. W zależności od surowca i technologii produkcji substancja obecna w kosmetyku może być pochodzenia naturalnego lub syntetycznego.

Jak działa ałun i jakie ma właściwości?

Ałun, zwłaszcza ałun potasowy, wykazuje szereg właściwości, które sprawiają, że jest szeroko stosowany w medycynie, kosmetyce i codziennej higienie. Wynikają one przede wszystkim z jego lekko kwaśnego odczynu (roztwór ałunu w wodzie ma pH w zakresie 3–4,5). Ałun wykazuje:

• Działanie ściągające – ałun powoduje delikatne obkurczanie tkanek. Ta właściwość jest wykorzystywana m.in. w preparatach do tamowania drobnych krwawień po goleniu.
• Właściwości antybakteryjne i antyseptyczne – ałun może hamować rozwój niektórych bakterii, co potwierdzono w badaniach laboratoryjnych. Może dzięki temu pomagać w ograniczaniu nieprzyjemnego zapachu potu, jednak jego skuteczność w codziennym stosowaniu nie została dokładnie określona.
• Możliwe ograniczanie nieprzyjemnego zapachu potu – zapach potu powstaje m.in. w wyniku rozkładu składników wydzieliny przez bakterie bytujące na skórze. Ałun może pomagać w ograniczaniu tego problemu, jednak skuteczność zależy od produktu, sposobu aplikacji i indywidualnych uwarunkowań.

Ałun, dezodorant i antyperspirant - czym się różnią

Ałun, dezodoranty i antyperspiranty mogą być stosowane w celu ograniczenia problemu nieprzyjemnego zapachu potu, jednak różnią się sposobem działania i wpływem na pocenie się. Najważniejsze różnice między nimi to:

• Ałun – może ograniczać nieprzyjemny zapach dzięki właściwościom związków glinu. Nie ma wystarczających danych, aby dokładnie określić jego skuteczność w porównaniu z klasycznymi dezodorantami i antyperspirantami.
• Dezodorant – ogranicza nieprzyjemny zapach, np. przez hamowanie rozwoju bakterii, pochłanianie zapachów lub ich maskowanie. Zwykle nie zmniejsza istotnie ilości wydzielanego potu.
• Antyperspirant – zawiera zwykle sole glinu, które czasowo ograniczają wydostawanie się potu na powierzchnię skóry poprzez tworzenie czopów w ujściach przewodów potowych.

W jakich kosmetykach znajdziemy ałun?

Ałun jest wykorzystywany w kilku rodzajach produktów kosmetycznych i higienicznych:

• Dezodoranty mineralne – występują w postaci kryształów, sztyftów lub sprayów. Ich zadaniem jest przede wszystkim ograniczanie nieprzyjemnego zapachu, a nie blokowanie wydzielania potu.
• Pudry i zasypki – mogą być stosowane na skórę stóp lub dłoni, zależnie od przeznaczenia konkretnego produktu. Nie należy zakładać, że sam ałun zapewni skuteczną ochronę przed nadmiernym poceniem się stóp czy dłoni.
• Sztyfty po goleniu – wykorzystują właściwości ściągające ałunu, które mogą pomagać w tamowaniu niewielkich krwawień po zacięciach.
• Produkty po depilacji – niektóre preparaty zawierają ałun, jednak nie ma wystarczających dowodów, aby zalecać go rutynowo na skórę bezpośrednio po depilacji, szczególnie jeśli jest zaczerwieniona lub uszkodzona.
• Preparaty na ukąszenia owadów – ałun bywa stosowany w produktach przeznaczonych do aplikacji miejscowej. Nie należy jednak przypisywać mu potwierdzonego działania łagodzącego świąd i obrzęk bez danych dotyczących konkretnej formulacji.

Jak stosować ałun w sztyfcie?

Ałun w kamieniu należy zwilżyć wodą, a następnie delikatnie przesunąć po czystej skórze. Po użyciu kryształ warto opłukać, osuszyć i pozostawić do wyschnięcia. W przypadku pudru lub innego preparatu należy przestrzegać instrukcji producenta, ponieważ sposób aplikacji zależy od postaci i składu produktu. Ponadto, nie ma jednej, potwierdzonej dla wszystkich produktów wartości określającej czas działania ałunu. Z tego powodu nie należy zakładać, że każdy kryształ zapewni ochronę przez określoną liczbę godzin. Efekt zależy m.in. od intensywności pocenia, aktywności fizycznej, temperatury otoczenia i indywidualnego składu mikrobioty skóry.

Jak bezpiecznie stosować ałun? Checklista

• Przed pierwszym użyciem sprawdź skład produktu i instrukcję producenta.
• Aplikuj go na czystą, nieuszkodzoną skórę.
• Nie stosuj bezpośrednio po goleniu lub depilacji, jeśli skóra jest podrażniona, zaczerwieniona albo doszło do jej uszkodzenia.
• Unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi. Nie wdychaj pyłu, jeśli produkt ma postać proszku.
• Nie nakładaj ałunu na otwarte rany ani rozległe uszkodzenia skóry.
• Przerwij stosowanie, jeśli pojawi się pieczenie, nasilone zaczerwienienie, świąd lub wysypka.
• Jeśli produkt nie ogranicza zapachu w wystarczającym stopniu, rozważ dezodorant o innym mechanizmie działania. Jeśli problemem jest również nadmierne pocenie, wybierz odpowiedni antyperspirant.

Ałun w sztyfcie – czy jest bezpieczny? Czy ałun zawiera aluminium?

Ałun jest związkiem glinu, dlatego zawiera w swym składzie aluminium. Jak wspomniano, aby użyć kryształu, trzeba jednak wcześniej zwilżyć go wodą, co prowadzi do dysocjacji związków jonowych, w tym jonów glinu. Ze względu na hydrofobową warstwę lipidową skóry, substancje rozpuszczalne w wodzie (jak jony glinu) nie mogą swobodnie przenikać przez barierę skórną. Podsumowując, mimo obecności aluminium w ałunie, jego forma i mechanizm działania sprawiają, że praktycznie nie jest on wchłaniany przez skórę. Uznaje się go więc na bezpieczny. Nie powinny go jednak stosować osoby uczulone na glin. 

Czy można stosować ałun pod pachami każdego dnia?

Codzienne stosowanie należy ocenić na podstawie instrukcji producenta i reakcji skóry. Jeśli nie występuje podrażnienie, ałun może być używany zgodnie z przeznaczeniem produktu. Nie należy jednak nakładać go na skórę uszkodzoną lub podrażnioną.

Czy ałun można stosować po goleniu?

Ałun bywa stosowany w sztyftach do tamowania drobnych krwawień po zacięciach. Nie oznacza to, że należy aplikować go na całą powierzchnię skóry bezpośrednio po goleniu. Ze względu na ryzyko podrażnienia lepiej unikać stosowania go na większym obszarze świeżo ogolonej, zaczerwienionej lub uszkodzonej skóry.

Czy ałun pozostawia ślady na ubraniach?

Ałun nie zawiera barwników ani substancji zapachowych, jeśli nie dodano ich do produktu, ale nie daje to gwarancji, że nie pozostawi osadu. Pozostałości produktu mogą być widoczne na tkaninach, zwłaszcza gdy kosmetyk nie został wysuszony lub zastosowano go w nadmiarze. Przed założeniem ubrania warto poczekać, aż skóra wyschnie.

Co zrobić, jeśli ałun nie działa wystarczająco dobrze?

Jeśli problemem jest nieprzyjemny zapach, można wypróbować inny dezodorant. Jeśli celem jest ograniczenie ilości potu, należy rozważyć antyperspirant. W przypadku nadmiernego pocenia się, które utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z lekarzem.