Alergia wziewna – co trzeba o niej wiedzieć?
Beata Turska

Alergia wziewna – co trzeba o niej wiedzieć?

Alergia wziewna to wojna, którą układ immunologiczny alergika toczy z czymś, co dla zdrowych osób jest niegroźne i przed czym wyjątkowo trudno się ukryć: z wszechobecnymi, unoszącymi się w powietrzu, niewidocznymi gołym okiem cząsteczkami (na przykład pyłkami roślin albo kurzem), które wnikają do organizmu z każdym wdechem. Przyjrzyjmy się jej uważniej.

Na alergię wziewną mogą cierpieć i dorośli, i dzieci. I dzieje się tak coraz częściej: według statystyk zmaga się z nią już 40 proc. ludzi.

– To nie jest tak, że alergia (w tym wziewna) pojawiła się niedawno – mówi dr Ewa Bogacka, alergolog, internista i geriatra. – Znali ją już Egipcjanie, a starożytni Grecy nazywali alergików „atopos”, czyli inny, bo wyglądali na chorych, a jednak nie umierali. Problem z alergią mamy teraz o wiele częściej niż jeszcze 100 czy nawet 50 lat temu, bo nasz układ immunologiczny nie musi już walczyć z pasożytami i zarazkami. Dodatkowy powód: zmienione środowisko zewnętrzne modeluje nasz układ genetyczny, a nasz wewnętrzny świat bakterii (zwany mikrobiomem ) już od dawna nie przypomina fizjologicznego: zmieniły go antybiotyki, środki dezynfekujące i zbyt sterylne jedzenie. Efekt? „Histeryczna” reakcja nudzącego się układu immunologicznego na to, co powszechne i znane od wieków.

Alergia wziewna - groźniejsza, niż się uważa

Choć alergię wziewną uważa się często za niegroźną przypadłość, nie wolno jej lekceważyć. Z co najmniej trzech powodów.

Po pierwsze, bywa bardzo uciążliwa. Może dawać się we znaki tak mocno, że utrudnia normalne funkcjonowanie, np. koncentrację czy zdrowy, wystarczająco długi sen. Często zmusza do rezygnowania z różnych przyjemności (osoba uczulona na pyłki nie powinna np. jeździć na rowerze w okresie intensywnego pylenia), a czasem nawet do zmiany zawodu - np. ktoś, kto jest uczulony na kurz, nie powinien być archiwistą czy prowadzić antykwariatu albo biblioteki.

Po drugie, nieleczona alergia wziewna może sprzyjać (zwłaszcza u dzieci) powtarzającym się zapaleniom gardła, uszu i zatok, a w konsekwencji prowadzić do różnych powikłań, z ubytkiem słuchu włącznie.

Po trzecie: alergia wziewna może się rozszerzać. – Osoba zaczynająca swoją „karierę” jako uczulona tylko na pyłek traw, po kilku latach może już być uczulona na kolejne alergeny, np. pyłki innych roślin, pleśnie czy roztocza. Co gorsza, alergia dotycząca najczęściej nosa lub oczu może przejść w astmę – najcięższą chorobę alergiczną – wyjaśnia dr Bogacka.

Alergia wziewna – typowe alergeny

Alergia wziewna może być wywołana przez wiele czynników. Najczęściej jednak uczulają:

Pyłki roślin wiatropylnych: drzew (leszczyny, olchy, brzozy), traw (tymotki, rajgrasu, kupkówki, wyczyńca), zbóż (zwłaszcza żyta) i chwastów (bylicy, komosy, babki lancetowatej, szczawiu). Dają się we znaki sezonowo, w okresie pylenia.

Najwcześniej (przełom stycznia i lutego) zaczyna pylić leszczyna i olcha, w marcu brzoza, w maju żyto, w czerwcu trawa, a po niej chwasty.

Roztocza kurzu domowego, czyli maleńkie pajęczaki (a dokładniej ich odchody), mieszkające w materacach, poduszkach, pościeli, dywanach, tapicerowanych meblach itd. Szkodzą przez cały rok, jednak zimą, gdy rzadziej wychodzimy na zewnątrz, ogrzewamy i rzadziej wietrzymy mieszkania, mogą być bardziej uciążliwe niż zazwyczaj.

Zarodniki grzybów pleśniowych znajdujące się m.in. w zbutwiałych szczątkach roślin, spleśniałych warzywach i owocach, glebie, wilgotnych, niewietrzonych pomieszczeniach. Mogą szkodzić cały rok, jednak stają się szczególnie uciążliwe jesienią bo wówczas jest ich najwięcej.

Alergeny pochodzenia zwierzęcego, np. sierść, pióra, naskórek, ślina, mocz nie tylko kotów czy psów, ale także gryzoni (świnka morska, myszy, szczury). 

To oczywiście nie wszystko, bo alergię wziewną mogą wywoływać także inne alergeny, np. pokarm dla rybek.

Alergia wziewna - objawy 

Najbardziej charakterystyczne objawy alergii wziewnej to:

    ▪    wodnisty katar przy jednoczesnym uczuciu zatkanego nosa, swędzenie nozdrzy, kichanie
    ▪    przekrwione spojówki, łzawiące, a czasem nawet opuchnięte oczy 
    ▪    drapanie w gardle powodujące chrząkanie
    ▪    suchy kaszel
    ▪    poczucie „przeziębienia”, a nawet stany podgorączkowe (szczególnie u dzieci)
    ▪    ból głowy
    ▪    zmęczenie, uczucie rozbicia, problemy z koncentracją i snem, rozdrażnienie

W przypadku dzieci, które nie potrafią jeszcze poskarżyć się na uciążliwości związane z alergią wziewną, sygnałem, że coś jest nie tak, mogą być:

    ▪    charakterystyczne dla małych alergików gesty, na przykład tarcie oczu czy tzw. salut alergiczny, czyli nieustanne pocieranie swędzącego nosa
    ▪    charakterystyczny wygląd: liliowo-różowe cienie pod oczami, tzw. kresa alergiczna (pozioma linia na nosie – efekt ciągłego pocierania), wyjątkowo długie, jedwabiste rzęsy, łuszczące się zmiany w kącikach oczu, zmiany na odsłoniętych partiach skóry: szorstkie, czerwone i swędzące plamy, pokrzywka (swędzące białe bąble) 
    ▪     powtarzające się infekcje dróg oddechowych i uszu
    ▪    mówienie przez nos nawet wówczas, gdy dziecko nie ma kataru
    ▪    niepokój, rozdrażnienie i złe zachowanie, spowodowane wywołanym przez alergię wziewną nieustannym dyskomfortem

Gdy alergia wziewna przeobraża się w astmę oskrzelową, pojawiają się kolejne objawy:

    ▪    uczucie ucisku w klatce piersiowej
    ▪    świszczący oddech
    ▪    uporczywy kaszel
    ▪    napady duszności, zwłaszcza w nocy i po wysiłku

Alergia wziewna - diagnoza

Objawy alergii wziewnej nie zawsze są jednoznaczne, dlatego podstawą leczenia jest prawidłowa diagnoza. Specjalista alergolog stawia ją na podstawie szczegółowego wywiadu oraz wyników testów skórnych i /lub oznaczając stężenie swoistych IgE we krwi.

Uwaga: u dzieci poniżej 3. roku życia nie zaleca się testów skórnych, ponieważ są dla maluchów bardzo stresujące, a wyniki nie są do końca wiarygodne i mogą się zmienić w ciągu następnych 2-3 lat.

Astmę oskrzelową diagnozuje alergolog na podstawie wywiadu, badania płuc i badania spirometrycznego (pomiar szybkości przepływu powietrza przez drogi oddechowe). 

Alergia wziewna - leczenie

Na początek zła wiadomość: alergii wziewnej nie da się wyleczyć całkowicie, jeśli wcześniej nie rozpocznie się odczulania. Dobra wiadomość jest jednak taka, że można skutecznie ją kontrolować, sprawić, że znikają męczące objawy, a choroba nie będzie postępować.

Pomagają w tym:

    ▪    Leki antyhistaminowe (przeciwhistaminowe)
Zwalczają lub łagodzą objawy alergii wziewnej poprzez blokowanie działania histaminy – wytwarzanej przez organizm substancji, która pośrednio wyzwala reakcję alergiczną. Nowoczesne (i oczywiście odpowiednio dawkowane) leki tego rodzaju (tzw. leki drugiej generacji) nie wywołują już senności czy innych niepożądanych objawów tak jak stare preparaty. W zależności od potrzeby mogą być podawane doustnie, donosowo, na skórę, do worka spojówkowego.

    ▪    Glikortykosteroidy 
Mają silne działanie przeciwzapalne i muszą być stosowane pod kontrolą lekarza. Występują w postaci preparatów wziewnych, doustnych, dospojówkowych, donosowych, maści i iniekcji.

    ▪    Kromony
Leki o słabym działaniu przeciwzapalnym, dobrze tolerowane.  W leczeniu alergii stosuje się je w postaci nebulizacji, a także aerozoli do nosa i kropli do oczu.

    ▪    Odczulanie (immunoterapia swoista)

Leczenie polega na przyzwyczajaniu układu immunologicznego do coraz większych dawek alergenu podawanego albo jako iniekcja, albo jako podjęzykowe krople lub tabletki. Trwa długo, bo od 3 do 5 lat, ale u 3/4 pacjentów daje całkowite ustąpienie objawów lub istotne ich złagodzenie. Odczulanie ma jeszcze jedną zaletę: spowalnia, a nawet hamuje postęp alergii, a więc zmniejsza ryzyko astmy oskrzelowej.

Uwaga: odczulanie u dzieci można stosować po 5. roku życia. Lepiej z tym nie zwlekać, ponieważ im wcześniej się je rozpocznie, tym większa szansa, że dziecko nie będzie miało uciążliwych objawów.

Alergia wziewna – jak unikać alergenów

Najlepszym, najskuteczniejszym i najbezpieczniejszym (choć niestety nie zawsze łatwym) sposobem zapobiegania problemom wynikającym z alergii jest unikanie kontaktu z alergenem. Jak to zrobić w przypadku alergii wziewnej? Oto garść pomocnych wskazówek:

Alergia na pyłki: Korzystaj z kalendarza pylenia roślin i komunikatów dla alergików (w każdym sezonie i w każdym rejonie kraju sytuacja wygląda nieco inaczej). Jeśli to możliwe, zmień klimat w okresie, gdy zagrożenie jest największe. Śpij przy zamkniętych oknach. Zrezygnuj z długich spacerów w okresie intensywnego pylenia najbardziej uczulających roślin, zwłaszcza w słoneczne, wietrzne dni, gdy pyłków jest w powietrzu najwięcej. Wychodź na dwór wcześnie rano, polub spacery w deszczu. Gdy musisz wyjść, noś okulary (mogą być przeciwsłoneczne), które ograniczą dostawanie się pyłków do oczu, oraz nakrycie głowy. Po powrocie do domu dokładnie umyj ręce i twarz, przebierz się, wypłucz pyłki z nosa i spojówek za pomocą soli fizjologicznej lub specjalnych preparatów. Codziennie myj włosy przed snem (pyłki na nich osiadają). Wieszaj w oknach wilgotne firanki. Nie susz prania na dworze. Regularnie wymieniaj filtry klimatyzacji samochodowej po sezonie pylenia uczulającej rośliny.

Alergia na roztocza: Regularnie sprzątaj mieszkanie i nie dopuszczaj do gromadzenia się kurzu. Zrezygnuj z tego, co gromadzi kurz: dywanów, tapicerowanych mebli, ciężkich zasłon, otwartych księgozbiorów. Często zmieniaj pościel i pierz ją w temperaturze 60 stopni. Rzeczy, których nie da się wyprać, np. pluszaki, wkładaj do zamrażalnika. 

Alergia na pleśnie: Często wietrz mieszkanie, dbaj o prawidłową wentylację łazienki i kuchni, nie dopuszczaj do zawilgocenia pomieszczeń. Zrezygnuj z kwiatów doniczkowych w sypialni. Nie używaj nawilżaczy powietrza. Nie spędzaj wakacji w sezonowych letnich domkach – są zawilgocone, ponieważ nie ogrzewa się ich zimą.

Alergia na alergeny zwierzęce: Unikaj bliskiego kontaktu ze zwierzętami, a jeśli to niemożliwe, nie wpuszczaj ich do sypialni. 

Alergia wziewna a uczulenie na niektóre pokarmy 

Alergii wziewnej może towarzyszyć uczulenie na niektóre pokarmy. To tzw. alergia krzyżowa, polegająca na tym, że organizm błędnie rozpoznaje cząsteczkę pokarmu jako alergen. Na przykład osoba uczulona na pyłki brzozy może w okresie pylenia tego drzewa źle reagować m.in. na zielone jabłka, orzechy, kiwi, morele i brzoskwinie, a uczulona na roztocza – na owoce morza, zwłaszcza krewetki.

Jeśli ktoś z alergią na pyłek brzozy czy bylicy zje pokarm rozpoznany omyłkowo przez jego organizm jako alergen, pojawia się swędzenie lub obrzęk warg/języka, drapanie w krtani aż do uczucia obrzęku i duszności. Jeśli ilość pokarmu była większa, pojawi się ból brzucha, szybsze bicie serca i biegunka. Potem może nasilić się katar i swędzenie oczu. 
 
Konsultacja: dr nauk medycznych Ewa Bogacka, internista, alergolog, geriatra

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Adrenalina – jaka jest funkcja w organizmie? Czym skutkuje nadmierna ekspozycja na działanie hormonu?

    Adrenalina, czyli tzw. hormon przetrwania, mobilizuje organizm do szybkiego reagowania w przypadku zagrożenia. Powoduje zauważalny wzrost siły i wydajności, a także zwiększoną świadomość w sytuacjach stresowych. Nadmierna ekspozycja na adrenalinę może jednak szkodzić zdrowiu. Dowiedz się, jakie są skutki nadprodukcji tego hormonu. W jaki sposób wykorzystywany jest w medycynie? 

  • Biegunka podróżnych – objawy, leczenie, zapobieganie

    Podczas podróży uważaj na to, co jesz i pijesz, jeżeli nie chcesz nabawić się „klątwy Montezumy”. Biegunka jest najczęstszą chorobą podróżnych. Według szacunków CDC dotyka 10 milionów ludzi każdego roku. Kto jest najbardziej zagrożony infekcją chorobotwórczymi drobnoustrojami? W których miejscach na świecie istnieje największe ryzyko doświadczenia biegunki podróżnych?

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij