Wścieklizna - objawy, leczenie i jak można się nią zarazić
Anna Posmykiewicz

Wścieklizna - objawy, leczenie i jak można się nią zarazić

Wścieklizna jest ostrą wirusową chorobą ośrodkowego układu nerwowego ssaków, która dla człowieka jest zawsze śmiertelna.

Co wywołuje wściekliznę? Jak można zarazić się wścieklizną?

Za wywoływanie wścieklizny odpowiedzialny jest wirus RNA należący do rodziny Rhabdoviridae. Wścieklizna występuje wśród ssaków. Patogenny jest tzw. wirus uliczny występujący u zwierząt wolnożyjących. Wścieklizna jest szeroko rozpowszechniona i występuje praktycznie na czym świecie.

Głównym rezerwuarem i przenosicielem wirusa wścieklizny w krajach europejskich jest dziki lis. Pokąsane przez chorego lisa zwierzęta dzikie lub domowe, miedzy innymi pies czy kot, mogą stać się źródłem zakażenia dla człowieka.

W jaki sposób dochodzi do zakażenia się wirusem wścieklizny człowieka?

Do zakażenia dochodzi najczęściej przez wprowadzenie wirusa ze śliną do rany w czasie pokąsania przez chore zwierze. Zanieczyszczenie materiałem zakażonym, szczególnie śliną zwierząt, uszkodzonej skóry, spojówek lub błon śluzowych może być również groźne. Inny kontakt, jak dotykanie, głaskanie, przenoszenie chorego lub padłego na wściekliznę zwierzęcia tylko wyjątkowo może być wskazaniem do podjęcia postępowania profilaktycznego. 

Jakie są objawy wścieklizny?

Wścieklizna u ludzi występuje najczęściej  w jednej z dwu postaci klinicznych, jest to zatem postać pobudzeniowa lub porażenna, stosunkowo często zdarza się, że postać pobudzeniowa przechodzi w postać porażenną. Okres wylęgania się wścieklizny u człowieka waha się w szerokich granicach, najkrócej trwa on około 10 dni, zwykle jednak jest to od 4 do 12 tygodni. Wydaje się, że okres ten zależny jest od dawki wirusa i odległości miejsca wprowadzenia wirusa od ośrodkowego układu nerwowego. Do wystąpienia objawów choroby dochodzi u około 15% osób pokąsanych przez wściekłe zwierzęta, częściej w przypadku dużej ekspozycji (rany głębokie twarzy, szyi, klatki piersiowej i narządów płciowych), rzadziej przy pokąsaniach powierzchownych. W okresie zwiastunów chorzy mogą zgłaszać mrowienie, parestezję, pieczenie i ból w miejscu pokąsania. Ponadto dość często występują równie stany podgorączkowe lub gorączkowe, bóle w okolicy potylicznej głowy, nudności, wymioty i złe samopoczucie. Po okresie zwiastunów, który trwa zwykle 1-4 dni, rozwija się pełny obraz kliniczny choroby, w którym zwykle dominują objawy nadmiernego pobudzenia psychoruchowego. Niekiedy występują również omamy wzrokowe i słuchowe. Nawet niewielki bodziec w postaci światła lub głosu może u chorego wywołać napad drgawek ze skurczami mięśni karku, mięśni odpowiedzialnych za połykanie oraz mięśni oddechowych. W tym okresie charakterystyczne jest też dla wścieklizny pojawienie się skurczów mięśni odpowiedzialnych za połykanie, a nawet skurczów uogólnionych, na widok lub też tylko na odgłos lejącej się wody. Mówi się wtedy o hydrofobii, która występuje niemal wyłącznie w postaci pobudzeniowej wścieklizny, połączona jest ona zawsze z uczuciem lęku, pobudzenia, niemiarowością oddechową i krążeniową oraz wzrostem ciśnienia tętniczego. Czasami zdarza się, że obraz kliniczny wścieklizny u ludzi może mieć inny przebieg, a mianowicie okres pobudzeniowy może być bardzo słabo wyrażony lub też w ogóle może nie wystąpić, taka postać kliniczna wścieklizny jest nazywana cichą wścieklizną. 

W jaki sposób rozpoznaje się wściekliznę? Jakie jest rokowanie w przypadku wścieklizny?

Najbardziej istotny w rozpoznaniu wścieklizny jest tak naprawdę bardzo dokładnie i szczegółowo zebrany wywiad epidemiologiczny dotyczący kontaktu chorego z chorym zwierzęciem. Przyjmuje się niestety, że wystąpienie u człowieka objawów wścieklizny prowadzi do zgonu.

W jaki sposób można zapobiegać zakażeniu się wirusem wścieklizny?

Aby zapobiegać rozwojowi u człowieka wścieklizny należy stosować profilaktykę zarówno przed, jak i poekspozycyjną. Na czym zatem polega profilaktyka przedekspozycyjna? U osób, które mają częsty kontakt zawodowy ze zwierzętami (przede wszystkim leśnicy, weterynarze czy też ludzie wykonujący sekcje padłych zwierząt) coraz powszechniej stosuje się profilaktyczne szczepienia przeciwko wściekliźnie. Zwykle są to trzy szczepienia podstawowe, a potem szczepiona osoba otrzymuje jedną dawkę przypominającą co 1-3 lata. 

Profilaktyka poekspozycyjna również obejmuje szczepienia przeciwko wściekliźnie, jak również w każdym przypadku ekspozycji należy dążyć do schwytania podejrzanego o wściekliznę zwierzęcia, które pokąsało człowieka lub z którym był inny kontakt pośredni. Zwierzę, w celu poddania go badaniu i obserwacji, należy dostarczyć lub wskazać miejsce jego przebywania lekarzowi weterynarii. Jeżeli jest to konieczne, to niestety czasami zdarza się, że trzeba najpierw zwierze zabić, a następnie dostarczyć je do pracownika lecznicy weterynaryjnej celem wykonania dokładnych badań, takie postępowanie czasami pozwala uniknąć niepotrzebnych szczepień przeciwko wściekliźnie. Szczepienie przeciwko wściekliźnie składa się z kilku szczepień podstawowych, cały cykl szczepień składa sie aż z 6 dawek szczepionki, ostatnią podaje się 90 dni po ekspozycji na zakażenie. Obecnie jednak coraz częściej stosuje się skrócony cykl szczepień. Pierwszą dawkę podaje się w dniu zgłoszenia się na szczepienie, jest to dawka podwójna, następnie podaje się już dawki pojedyncze, podaje się je w 7 i 21 dniu od dnia 0. Podanie szczepionki przeciwko wściekliźnie jest zaliczane do tzw. profilaktyki poekspozycyjnej czynnej. Kwalifikacje do szczepień i samo szczepienie prowadzą lekarze chorób zakaźnych. Poza szczepieniami przeciwko wściekliźnie stosuje się również profilaktykę poekspozycyjną bierną. Polega ona na podaniu pacjentowi specjalnej immunoglobuliny, czyli przeciwciał. Uodpornienie bierne stosuje się możliwie jak najwcześniej od momentu ekspozycji, zwykle równolegle lub nawet jeszcze przed rozpoczęciem uodpornienia czynnego, czyli szczepienia przeciwko wściekliźnie. 

Pamiętaj, wścieklizna to śmiertelna choroba. Dlatego też trzeba robić wszystko, aby unikać możliwości ewentualnego zakażenia się wirusem wścieklizny. A jeśli już dojdzie do pokąsania przez obce nam zwierze, trzeba jak najszybciej zgłosić się do najbliższego szpitala, aby ratować swoje życie. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przewiane ucho – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

    Czy po wieczornym spacerze odczuwasz ból lub słyszysz szum w uszach? To może być przyczyna przewianego ucha. Przypadłość ta dotyczy wszystkich osób, zarówno młodszych, jak i starszych. Najczęściej jednak pojawia się u dzieci do 6. roku życia. Jakie są przyczyny przewianego ucha? Jak leczyć przewiane ucho domowymi sposobami?  Kiedy udać się do laryngologa? Podpowiadamy.

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Omicron – zidentyfikowano kolejną odmianę koronawirusa SARS-CoV-2

    Liczba zakażeń SARS-CoV-2 w Republice Południowej Afryki gwałtownie wzrosła w ostatnich tygodniach, co zbiegło się z wykryciem kolejnego wariantu wirusa. Omikron cechuje nagromadzenie mutacji, które mogą budzić niepokój, jednak na tym etapie nie wiadomo, jak te zmiany rzeczywiście wpłyną na właściwości tego wariantu koronawirusa. Pierwszych informacji o obrazie klinicznym zakażenia, jakie wywołuje, możemy spodziewać się już w najbliższych dniach.

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki, w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Zespół stresu popandemicznego – czym jest? W jaki sposób się objawia?

    Aktualnie „zespół stresu popandemicznego” nie jest ujęty w międzynarodowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych, jednak niewykluczone, że wkrótce tam trafi, gdyż coraz więcej osób potrzebuje pomocy psychologa lub psychiatry w wyniku sytuacji związanej z pandemią. Trwa na ten temat globalna dyskusja ekspertów zajmujących się zdrowiem psychicznym.

  • Molnupiravir – przełomowy lek na COVID-19 dostępny w Polsce już w grudniu

    Molnupiravir to lek, który powstrzymuje namnażanie się koronawirusa SARS-CoV-2 w organizmie, według producenta koncernu – Merck i Ridgeback Biotherapeutics. Tabletka ma znaczny potencjał kliniczny i obniża prawdopodobieństwo hospitalizacji oraz śmierci z powodu COVID-19, nawet o 50%. Już niebawem farmaceutyk będzie dostępny w naszym kraju.

  • Nowe antybiotyki – powstaną poprzez edycję genów

    Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze odkryli nową drogę do produkcji złożonych antybiotyków wykorzystujących edycję genów do manipulacji kluczowymi enzymami bakteryjnymi, a tym samym ścieżek prowadzących do powstawania leków. Odkrycie może utorować drogę nowej generacji antybiotyków, które będą skuteczne w walce z lekoopornymi patogenami.

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy" oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego fizjologicznie pokrywającego tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki" szyjki macicy stosuje się najczęściej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij