×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Torbiel Bakera – przyczyny, objawy, leczenie cysty Bakera

Torbiel Bakera (nazywana również cystą Bakera lub też torbielą dołu podkolanowego) to zmiana wypełniona płynem stawowym, która przybiera kształt guzka i lokalizuje się w dole podkolanowym. Torbiel ta jest zmianą nienowotworową i nie ulega zezłośliwieniu. Przyczyn powstawania torbieli Bakera może być kilka, np. urazy, stan zapalny czy przewlekłe schorzenia dotyczące stawu kolanowego. Objawy cysty Bakera to m. in. ból z tyłu kolana, obrzęk kolana oraz uczucie dyskomforu podczas zginania nogi w stawie kolanowym.

Torbiel Bakera – co to jest?

Torbiel Bakera (zwana także cystą Bakera lub torbielą dołu podkolanowego) to, mówiąc obrazowo, gula pod kolanem wypełniona płynem. Przybiera kształt guzka i umiejscawia się z tyłu nogi. Bardzo łatwo można zlokalizować ją palpacyjnie. Torbiel Bakera jest także klasyfikowana jako ganglion, nie on jest groźny i nie ulega procesowi nowotworzenia. 

Torbiel Bakera – przyczyny

Obecnie wysnuwa się bardzo wiele hipotez, co do przyczyn powstawania torbieli pod kolanem. Dużo mówi się o urazach, kontuzjach i przeciążeniach stawowych na skutek zbyt intensywnych lub nieprawidłowo zaprogramowanych treningów, które mogą być potencjalnymi czynnikami ryzyka. Zaburzenia biomechaniki, równowagi mięśniowo–powięziowej także sprzyjają tworzeniu torbieli podkolanowej. Do wytworzenia cysty w kolanie mogą predysponować: nadwaga, otyłość, zapalenie kaletki, choroby o podłożu reumtaycznym, procesy degeneracyjne chrząstki czy przepuklina torebki stawowej kolana.

Wykazano, że największa korelacja zachodzi przy współudziale uszkodzenia łąkotki. Torbiel Bakera może być też częściowo wynikiem mocno forsującej jazdy na rowerze, która była podejmowana regularnie przez bardzo długi czas. 

Torbiel Bakera – objawy

Torbiel pod kolanem może wywoływać bardzo wiele przykrych objawów oraz dolegliwości. Wśród głównych wyróżniamy:

  • obrzęk kolana (kolano jest opuchnięte a jego obrysy są zatarte),
  • stan zapalny kolana (zaczerwienienie, ból, wspomniany obrzęk oraz "ucieplenie" stawu),
  • ból z tyłu kolana, z boku kolana oraz po wewnętrznej stronie (bardzo charakterystyczne jest też generowanie największego bólu przy końcowym zakresie ruchu wyprostu w stawie),
  • narastające dolegliwości po dłuższym okresie chodzenia,
  • wyraźna tkliwość tylno–przyśrodkowa.

Bardzo charakterystyczne jest również twardnienie cysty pod kolanem podczas wyprostu kończyny, podczas gdy przy zginaniu – przeciwnie – staje się miękka. Jest to tzw. objaw Fouchera i jest związany z kompresją torbieli Bakera zachodzącą pomiędzy głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego łydki i mięśniem półbłoniastym. Pozwala to odróżnić tę zmianę od tętniaków tętnicy podkolanowej czy guzów, gdzie pozycja kolana nie wpływa na zmianę konsystencji torbieli.

Torbiel Bakera – rozpoznanie

Rozpoznanie zaczyna się od zebrania dokładnego wywiadu w którym pacjent najczęściej zgłasza ból pod kolanem, ból pod kolanem z przodu, ból kolana z tyłu oraz obecność dodatkowej struktury. Następnie wykonuje się badanie palpacyjne (ukazuje ono obecność torbieli w kolanie) oraz pomiar zakresu ruchu, który wskazuje na deficyt zgięcia (pojawia się wtedy także ból przy klękaniu oraz kucaniu). 

Obrazowanie wykonuje się stosując badanie RTG, artrografię (wykorzystanie dodatkowo środka kontrastowego), USG oraz rezonans magnetyczny. Zwykłe radiogramy są pomocne w wykrywaniu współistniejących zapaleń kości, stawów czy występujących wolnych ciał w stawie (np. fragment chrząstki). USG jest wykorzystywane z bardzo dużą skutecznością, często jest pierwszym i jedynym wykonanym badaniem obrazowym wskazującym na obecność torbieli Bakera oraz płynu w kolanie. W przypadku niejasnego obrazu klinicznego i podejrzenia uszkodzeń innych struktur, których nie można uwidocznić za pomocą ultrasonografu, wykonuje się rezonans magnetyczny. 

Torbiel Bakera – leczenie

Leczenie torbieli Bakera może przebiegać w różny sposób. Po pierwsze powinno to być najpierw postępowanie zachowawcze, potem w razie konieczności operacja lub ewentualnie wzbogacenie o inne sposoby, takie jak np. punkcja. 

Torbiel Bakera – leczenie zachowawcze

Wyraźne objawy torbieli kolana (ból pod kolanem przy zginaniu, ból kolana od wewnętrznej strony) powinny być najpierw objęte postępowaniem zachowawczym przez okres 6 tygodni. Wyjątek stanowi obecność ucisku nerwowego lub naczyniowego. Wówczas koncentracja przebiega wokół utrzymania ruchomości i elastyczności stawu. 

Dodatkowo, chcąc zmniejszyć rozmiary torbieli w kolanie stosuje się iniekcje śródstawowe z kortykosteroidami. Jeśli ból nie ustępuje, wskazane jest leczenie chirurgiczne sfokusowane na pierwotną przyczynę nadprodukcji płynu w kolanie.

Torbiel Bakera – punkcja 

Nagromadzenie znacznej ilości płynu wymusza często jego ewakuację poprzez nakłucie cysty i odprowadzenie nadmiaru cieczy. Taką decyzję podejmuje się najczęściej wówczas, gdy zaczyna ona w bardzo szybkim tempie zwiększać swoje rozmiary oraz prowokuje objawy, takie jak silny ból kolana

Niestety zdarza się, że po takiej interwencji torbiel pojawia się znowu, osiągając jeszcze większe rozmiary niż przed wykonaniem punkcji. Czasami torbiel Bakera pęknie samoistnie, rozlany płyn zostanie wchłonięty przez tkanki, jednak cysta najpewniej znów wypełni się cieczą. 

Torbiel Bakera – operacja

Leczenie operacyjne w przypadku torbieli Bakera powinno być kompleksowe i szeroko zakrojone. Oznacza to, że poza samą resekcją cysty należy także podjąć chirurgiczne działania obejmujące zmiany śródstawowe będące prawdopodobną przyczyną powstawania torbieli Bakera. W przeciwnym razie należy spodziewać się nawrotu. Tak też podają najnowsze badania, w których odsetek nawrotów po zabiegach ukierunkowanych jedynie na usunięcie cysty był bardzo wysoki. Takie rozczarowujące wyniki były według specjalistów wynikiem ciągłej obecności patologii wewnątrzstawowej oraz związanych z nią powracających wysięków. Torbiel Bakera nieleczona, może doprowadzić do groźnych powikłań. Cena usunięcia cysty w gabinetach komercyjnych to koszt oscylujący w granicach 2500–3900 zł. 

Torbiel Bakera – fizjoterapia

Rehabilitacja w przypadku torbieli Bakera powinna zacząć się na jak najwcześniejszym etapie. Często jest prowadzona wspólnie z innymi działaniami zachowawczymi. Poleca się ograniczenie forsowania kolana oraz stosowanie zabiegów. Przede wszystkim wykorzystuje się tutaj korzystne oddziaływanie zimna, stosując krioterapię, która pozwala złagodzić objawy zapalenia. Chcąc przyspieszyć proces gojenia i regeneracji bardzo użyteczne może okazać się pole magnetyczne, leczenie laserem czy ultradźwięki. Należy przy tym pamiętać, że zabiegu fonoforezy nie wolno wykonywać u dzieci, ponieważ zaburzają one proces rośnięcia kości. 

Doskonale sprawdzają się również aplikacje z taśm Kinesiology Taping (kinesiotaping), powodując zmniejszenie bólu oraz wspomagając odprowadzanie nadmiaru płynu oraz łagodząc symptomy zapalenia kolana. Chcąc przywrócić równowagę mięśniową, warto także poddać się terapii wykorzystującej metody, takie jak manipulacja powięzi (FM), terapia FDM czy rolowanie powięzi. 

Torbiel pod kolanem – leczenie domowe

Wśród sposobów możliwych do wykorzystania w domu przy torbieli Bakera można polecić okłady z kapusty czy leczenie ziołami wykazującymi właściwości przeciwzapalne i ściągające (np. echinacea czy nagietek) – są to popularne, babcine sposoby na ból kolan. Skuteczne w złagodzeniu objawów może okazać się wykorzystanie maści zawierających substancje przeciwzapalne. 

Czy torbiel w kolanie może się sama wchłonąć? Przy zastosowaniu odpowiednego postępowania i braku rozległych wewnątrzstawowych uszkodzeń jest to wysoce prawdopodobne. 

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. J. C. Acebes, O. Sanchez–Pernaute, A. Diaz–Oca, G. Herrero–Beaumont, Ultrasonographic assessment of Baker’s cysts after intra–articular corticosteroid injection in knee osteoarthritis, „J Clin Ultrasound” 2006, nr 34, s. 113–117.
  2. V. Calvisi, S. Lupparelli, P. Giuliani, Arthroscopic all–inside suture of symptomatic Baker’s cysts: a technical option for surgical treatment in adults, „Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc” 2007, nr 15, s. 1452–1460.
  3. T. J. Frush, F. R. Noyes, Baker’s cyst diagnostic and surgical considerations, „Sports Health” 2015, nr 7, s. 359–365.

Podziel się: