Oznaczanie amoniaku w moczu

Dobową zbiórkę moczu należy rozpocząć rano i trzeba kontynuować ją przez okres 24 godzin. W dniu badania pierwszą poranną porcję moczu (tzw. mocz po nocy) należy oddać do toalety, zaś każdą następną oddaną w ciągu całej doby porcję moczu trzeba oddawać do pojemnika do dobowej zbiórki moczu, który trzeba przechowywać w lodówce. W momencie, kiedy rozpoczyna się dobową zbiórkę moczu, należy koniecznie zanotować godzinę jej rozpoczęcia. Jeśli zbiórka dobowa zaczyna się przykładowo w piątek o godzinie 8 rano, to musi ona zakończyć się w sobotę także o 8 rano. Po jej zakończeniu należy z pojemnika, w którym gromadzony był mocz, odlać około 50-100 ml moczu do pojemnika jednorazowego na mocz, pojemnik następnie należy odnieść do laboratorium, należy też dołączyć do niego informacje o godzinie rozpoczęcia i zakończenia dobowej zbiórki moczu.
Czasami dobowa zbiórka moczu wykonywana jest też w warunkach szpitalnych.

Badanie to zlecane jest zazwyczaj w sytuacji, kiedy istnieje podejrzenie, że u pacjenta doszło do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, jak również przy podejrzeniu upośledzonego funkcjonowania nerek.

Może mieć to miejsce zarówno w warunkach fizjologicznych, jak i w przypadku choroby. W warunkach fizjologicznych zwiększona ilość amoniaku w moczu może mieć związek z dietą nadmiernie bogatą w białko oraz z dietą niskowęglowodanową. Większa ilość amoniaku w moczu może też pojawić się na skutek głodzenia, dochodzi bowiem wtedy do katabolizmu białek. Również w okresie prawidłowej ciąży w pierwszym trymestrze ilość amoniaku w moczu może wzrosnąć. Zwiększona ilość amoniaku w moczu ma też niestety związek z chorobami. Przede wszystkim taki stan może pojawić się w przebiegu cukrzycy, kwasicy metabolicznej i oddechowej, w przypadku odwodnienia, pierwotnego hiperaldosteronizmu oraz w przypadku niedoboru potasu.

W warunkach fizjologicznych taka sytuacja ma miejsce w przypadku spożywania dużej ilość jarzyn. Zmniejszona ilość amoniaku w moczu w przypadku stanów chorobowych może zdarzyć się w wyniku zasadowicy metabolicznej, do której może dojść na skutek uporczywych wymiotów oraz stosowania środków alkalizujących (wodorowęglan sodu). Ponadto do zmniejszania ilości amoniaku w moczu dochodzi na skutek kłębuszkowego zapalenia nerek przebiegającego z uszkodzeniem dalszej części nefronu, jak również w przypadku choroby Addisona (pierwotna niedoczynność kory nadnerczy) i kwasicy kanalikowo-dystalnej.