kobieta trzymająca się za bolący żołądek
Piotr Ziętek

Zapalenie błony śluzowej żołądka (nieżyt żołądka) u dorosłych i dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie błony śluzowej żołądka (inaczej katar lub nieżyt żołądka) jest schorzeniem, za które w większości przypadków odpowiedzialne są bakterie Helicobacter pylori. Nieżyt żołądka może przebiegać bezobjawowo bądź dawać objawy typowe dla chorób układu pokarmowego, np. ból brzucha, wymioty, brak apetytu. W jaki sposób leczyć zapalenie błony śluzowej żołądka? 

Zapalenie błony śluzowej żołądka to uszkodzenie warstwy komórek wyścielającej wnętrze żołądka. Choroba może mieć różny przebieg. Często nie daje żadnych objawów lub są one niecharakterystyczne. Przyczyną nieżytu żołądka mogą być bakterie H. pylori, niektóre substancje takie jak alkohol czy środki przeciwbólowe oraz wiele innych. Ostre zapalenie zwykle ustępuje samoistnie po zaprzestaniu działania czynnika szkodliwego. Przewlekłe zapalenie błony śluzowej może natomiast prowadzić do jej zaniku. 

Zapalenie błony śluzowej żołądka – co to takiego?  

Zapalenie błony śluzowej żołądka to proces zapalny w obrębie błony wyścielającej wnętrze żołądka wywołany różnymi czynnikami – zarówno pochodzenia zewnętrznego, jak i czynnikami wewnętrznymi. Zapalenie błony śluzowej żołądka bywa nazywane nieżytem żołądkowym lub katarem żołądka. Z kolei gastropatia to rodzaj uszkodzenia błony śluzowej żołądka przebiegająca bez procesu zapalnego. Przez niektórych terminy te są stosowane zamiennie. Zapalenia żołądka i gastropatie mogą mieć przebieg ostry lub przewlekły. Do czynników wywołujących uszkodzenie błony śluzowej żołądka zalicza się m.in.: 

  • infekcję bakterią Helicobacter pylori
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. aspiryna, 
  • alkohol, 
  • doustne suplementy potasu i żelaza, 
  • żółć, np. w przypadku refluksu żółciowego po niektórych operacjach żołądka, 
  • infekcje wirusowe, grzybicze, pasożytnicze lub wywołane przez bakterie inne niż H. pylori
  • nieinfekcyjne choroby zapalne takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna

W Polsce zdecydowana większość przypadków zapaleń błony śluzowej żołądka jest spowodowana infekcją H. pylori. Z kolei gastropatie, w tym ostra gastropatia krwotoczna, są wywoływane przewlekłym stosowaniem leków przeciwbólowych lub nadużywaniem alkoholu. 

Nieleczone zapalenie błony śluzowej żołądka może prowadzić do powikłań takich jak powstanie wrzodów żołądka, raka żołądka lub zaniku błony śluzowej. 

Nieżyt żołądka u dzieci  

Zapalenie błony śluzowej żołądka u dzieci najczęściej wywołane jest czynnikami infekcyjnymi. Rzadziej jest ono efektem przedawkowania leków przeciwbólowych, zatruciem substancjami drażniącymi lub alkoholem. Szacuje się, że zdecydowana większość osób dorosłych w naszej populacji jest nosicielami bakterii H. pylori. Jednak u tych osób zapalenie błony śluzowej, jeśli występuje, najczęściej jest obecne w formie przewlekłej. Faza ostra nieżytu żołądka spowodowanego H. pylori ma miejsce głównie w wieku dziecięcym, ponieważ wtedy dochodzi do zarażenia.

Objawy nieżytu żołądka u dzieci są niecharakterystyczne i – podobne jak u dorosłych – mogą pojawić się bóle brzucha, nudności, wymioty i brak apetytu. W cięższych przypadkach ma miejsce niewielkie krwawienie z żołądka. Utrzymujące się działanie czynnika uszkadzającego prowadzi do rozwoju zapalenia przewlekłego.

Leczenie nieżytu żołądka u dzieci jest podobne jak w przypadku dorosłych. Dodatkowo ważne jest zapewnienie dziecku odpowiedniej ilości odpoczynku, unikanie stresu oraz potraw, po których występuje nasilenie dolegliwości. 

Polecane dla Ciebie

Zapalenie błony śluzowej żołądka (nieżyt żołądka) – objawy  

Objawy ostrego nieżytu żołądka pojawiają się szybko, ale też szybko ustępują. Rzadko trwają one powyżej kilku dni. Występują symptomy takie jak bóle brzucha, nudności, wymioty, a czasami również biegunka. Duża utrata wody może być przyczyną omdleń i zawrotów głowy wywołanych odwodnieniem. 

Przewlekłe zapalenie błony śluzowej często przebiega podstępnie, nie dając żadnych objawów lub jedynie objawy niecharakterystyczne. Początkowo proces zapalny w obrębie śluzówki stymuluje komórki nabłonka do wzmożonego wydzielania kwasu solnego, czyli do nadkwaśności. Może to być przyczyna objawów takich jak kwaśne odbijania, bóle pojawiające się na czczo, nudności, zaparcia i wzdęcia. Długotrwały stan zapalny prowadzi do stopniowego zaniku prawidłowej błony śluzowej żołądka, a tym samym do zmniejszenia wydzielania soku żołądkowego, czyli do niedokwaśności. Wówczas mogą pojawić się objawy niestrawności, odbijanie cuchnącą treścią, biegunka lub zaparcia. Zaburzenia wydzielania żołądkowego powodują też gorsze wchłanianie substancji takich jak żelazo czy witamina B12. Ich niedobór może w konsekwencji prowadzić do niedokrwistości. Innym powikłaniem nieleczonego nieżytu żołądka może być choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Leczenie nieżytu żołądka  

Podstawą w diagnostyce nieżytu żołądka jest gastroskopia. Pozwala ona dokładnie ocenić stan błony śluzowej, pobrać wycinki do badania histopatologicznego oraz przeprowadzić test w kierunku zakażenia H. pylori. Obraz endoskopowy zapalenia błony śluzowej i gastropatii może być podobny. Podczas badania obraz śluzówki może przedstawiać obrzęk, plamy rumieniowe, wybroczyny i nadżerki. 

W leczeniu zapalenia błony śluzowej żołądka podstawowe znaczenie ma usunięcie czynnika uszkadzającego. W zależności od przyczyny może to być eradykacja zakażenia H. pylori, zaprzestanie picia alkoholu, zaprzestanie stosowania leków przeciwbólowych lub modyfikacja leczenia i in. W większości przypadków powoduje to ustąpienie zmian zapalnych oraz wygojenie się uszkodzeń błony śluzowej. Stosowanie leków obniżających wydzielanie kwasu solnego w żołądku może przyspieszać regenerację. Do leków tych należą inhibitory pompy protonowej (IPP) oraz blokery receptora H2. Niektóre z nich, takie jak pantoprazol czy omeprazol, to leki bez recepty. Osoby wymagające przewlekłej terapii lekami przeciwbólowymi, a także chorzy leczeni w ramach oddziałów intensywnej terapii po ciężkich urazach powinni stosować te leki profilaktycznie.

W przypadku potwierdzenia zakażenia H. pylori konieczna jest eradykacja z zastosowaniem jednego ze schematów lekowych. Zapalenie błony śluzowej żołądka i gastropatie, zwłaszcza w fazie ostrej, są wyleczalne. Jednak pełna regeneracja śluzówki żołądka może trwać latami.  

W przypadku ostrych gastropatii duże znaczenie ma leczenie objawowe, w tym leczenie domowe. Przez pierwszą dobę od wystąpienia objawów należy zastosować głodówkę oraz uzupełniać płyny, aby nie dopuścić do odwodnienia w przebiegu biegunki lub wymiotów. Powinno się pić wodę niegazowaną, ew. słabą herbatę bez cukru. Pewną ulgę w ostrym zapaleniu błony śluzowej żołądka mogą przynieść napary ziołowe np. z rumianku, szałwii lub mięty. W miarę poprawy stanu chorego, od drugiej doby można rozszerzać dietę. Należy stopniowo wprowadzać kleiki, rozcieńczone soki owocowo-warzywne. Od 3–4 doby można wprowadzać lekkostrawne pokarmy stałe takie jak chude, gotowane mięso, biały ryż, gotowana marchewka. W przypadku leczenia przewlekłego zapalenia żołądka dieta powinna być dopasowana indywidualnie w zależności od postaci choroby. Warto skorzystać z porady dietetyka, który doradzi co można jeść, a czego unikać. 

Pewną skuteczność w leczeniu naturalnym nieżytu żołądka przypisuje się substancjom takim jak siemię lniane czy propolis. Jednakże nie ma dowodów na to, że śluz pochodzący z nasion lnu działa osłonowo na błonę śluzową żołądka. Pomaga on natomiast regulować pracę jelit i opóźnia opróżnianie żołądka. Dlatego też spożywanie siemienia lnianego może powodować pogorszenie dolegliwości zarówno w ostrym, jak i w przewlekłym zapaleniu śluzówki żołądka. Właściwości lecznicze propolisu są znane od lat. Jego działanie bakteriostatyczne oraz wspomagające gojenie się ran może dawać korzystny efekt jako dodatek do leczenia przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka. 

  1. W. Kawalec, R. Grenda, H. Ziółkowska (red.), Pediatria, Warszawa 2013. 
  2. H. Ciborowska, A. Rudnicka, Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2014.
  3. P. Gajewski (red.), Interna Szczeklika 2015, Kraków 2015. 
  4. U. M. Shapla, A. Islam, J. Raihan i in., Propolis: The future therapy against Helicobacter pylori-mediated gastrointestinal diseases, „Journal of Applied Biomedicine”, 2017. 
  5. L. M. de Silva, P. de Souza, S. K. Al Jaouni i in., Propolis and Its Potential to Treat Gastrointestinal Disorders, „Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine”, nr 1-12 2018. 
  6. A. Goyal, V. Sharma, N. Upadhyay i in., Flax and flaxseed oil: an ancient medicine & modern functional food, „Journal of Food Science and Technology”, nr 1633-1653 (51) 2014. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Witamina B2 (ryboflawina) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar

    Pękające kąciki ust, chroniczne zmęczenie, pogorszony wzrok – to tylko kilka przykładów objawów, które niesie za sobą niedobór witaminy B2. Ryboflawina bierze udział w wielu procesach metabolicznych organizmu i jest rozpuszczalna w wodzie. Zażywana wraz z innymi witaminami aktywuje ich działanie w organizmie. Jakie produkty zawierają w sobie ryboflawinę? Kiedy i jak zażywać witaminę B2 w formie suplementów diety? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest i jak działa żeń-szeń? Zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania Panax ginseng

    Żeń-szeń, nazywany również ginsengiem lub wszechlekiem, jest jednym z najlepiej opisanych adaptogenów. Według medycyny chińskiej powinno się go stosować jedynie w miesiącach zimowych. Żeń-szeń wpływa na poprawę funkcji kognitywnych (poznawczych), poprawia samopoczucie i pamięć, łagodzi stres oraz działa korzystnie na skórę i potencję seksualną. Na rynku można kupić wiele preparatów z żeń-szeniem, zarówno w formie tabletek czy kapsułek, jak i płynnych ekstraktów. Który preparat z żeń-szeniem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka tego adaptogenu oraz w jakiej porze dnia należy zażywać ten suplement? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Gotu kola (wąkrotka azjatycka) – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

    Sproszkowane ziele wąkrotki azjatyckiej, czyli adaptogenu nazywanego także gotu kola lub brahmi, zaleca się stosować u osób mających problemy z koncentracją i pamięcią. Wąkrotkę można przyjmować zarówno w formie kapsułek, czyli dojelitowo, jak i bezpośrednio na skórę w przypadku wystąpienia problemów dermatologicznych. Gotu kola działa także przeciwlękowo, łagodzi napięcie i niepokój. Jak dawkować gotu kola, ile kosztuje ten adaptogen i czy kobiety w ciąży mogą przyjmować wąkrotkę azjatycką? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Bacopa monnieri – działanie ekstraktu roślinnego eliksiru życia. Czy suplementowanie pomaga szybciej się uczyć?

    Bacopa monnieri, czyli bakopa drobnolistna, jest suplementem diety polecanym przed istotnymi egzaminami, jak matura czy sesja, ponieważ wspomaga pamięć i koncentrację. Korzystnie wpływa na kondycję skóry i włosów. Suplementowanie Bacopa zalecane jest także w trakcie terapii chorób neurodegradacyjnych, takich jak Alzhaimer lub Parkinson. Przez niektórych roślina nazywana jest „eliksirem życia”, ponieważ poprawia samopoczucie, łagodzi stres i napięcie. Dodatkowo ma także działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Jak suplementować Bacopa monnieri? Czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten preparat? Na jaki procent standaryzacji suplementu zwrócić uwagę, kupując brahmi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Tetracykliny na trądzik pospolity – jak zwiększyć skuteczność antybiotyków?

    Tetracykliny stosowane są zazwyczaj w leczeniu trądziku pospolitego (łac. acne vulgaris) o średnim i dużym nasileniu, ze zmianami zapalnymi w postaci grudek, krost, guzków, cyst, nacieków, a także trądziku różowatego (łac. acne rosacea). Podawane są w formie tabletek doustnych lub maści zewnętrznej. Zazwyczaj terapię przeciwtrądzikową z wykorzystaniem tetracyklin ordynuje dermatolog. Dzieje się tak wówczas, kiedy dotychczas zażywane produkty do stosowania zewnętrznego były nieskuteczne.

  • Zastrzyki antykoncepcyjne – czy są skuteczne? Na jak długo wystarcza i jakie są skutki uboczne?

    Według badań skuteczność zastrzyków antykoncepcyjnych wynosi około 99% w przypadku stosowania ich zgodnie z zaleceniami. Jednakże skuteczność ta może być niższa w przypadku nieregularnego stosowania lub gdy nastąpi opóźnienie w podaniu kolejnej dawki. Ważne jest, aby pamiętać, że zastrzyki antykoncepcyjne nie chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową, więc w przypadku ryzyka infekcji należy stosować dodatkową ochronę, taką jak na przykład prezerwatywy.

  • Jakie właściwości ma olejek z drzewa herbacianego? Jak go stosować na skórę?

    Olejek z drzewa herbacianego pozyskuje się na drodze destylacji z parą wodną surowca z rośliny łac. Melaleuca alternifolia. Kolonizatorzy australijscy odkryli tę roślinę w 1770 r. i, naśladując zamieszkujących tamte tereny Aborygenów, zaczęli wykorzystywać jej liście do zaparzania esencjonalnego napoju na wzór herbaty. Stąd też wzięła się nazwa rośliny. Kiedy, jak i na co stosować olejek z drzewa herbacianego? Czy olejek z drzewa herbacianego powinna stosować osoba, która ma trądzik?

  • Na co stosować szafran? Właściwości lecznicze, dawkowanie

    Już w starożytności wykorzystywano szafran do poprawiania smaku jedzenia, do barwienia tkanin, a także w lecznictwie. Szafran stanowi najdroższą przyprawę świata. Posiada charakterystyczny smak oraz barwę. Jego walory smakowe doceniane są w kuchni, a ostatnimi czasy zainteresowanie wzbudzają jego właściwości lecznicze. Warto jednak podkreślić, że szafran można przyjmować doustnie jedynie w niewielkich ilościach, ponieważ jego nadmiar może być szkodliwy dla zdrowia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij