Sepsa - objawy, leczenie i rokowania

Leczeniem sepsy zajmują się oddziały intensywnej terapii. W Polsce działa Polska Grupa Robocza ds. sepsy, biorąca udział w międzynarodowym programie walki z tą groźną chorobą. Sepsa to zespół określonych objawów chorobowych, spowodowany gwałtowną reakcją organizmu na zakażenie, prowadzący do postępującej niewydolności wielu narządów i śmierci. Sepsa może wystąpić u osób w każdym wieku, zarówno cierpiących na inne choroby, jak i u dotychczas zdrowych. W przypadku rozpoznania sepsy chorym podaje się antybiotyki, aby wyleczyć infekcję leżącą u podstaw sepsy oraz stosuje się leczenie podtrzymujące funkcjonowanie narządów wewnętrznych. Niestety, ciężka sepsa często doprowadza do śmierci pacjenta. Sepsa jest jednym z największych wyzwań dla współczesnej medycyny.

Co to jest sepsa?

Sepsa jest określeniem zespołu objawów, spowodowanych gwałtowną reakcją organizmu na zakażenie, która może prowadzić do postępującej niewydolności wielu organów wewnętrznych, wstrząsu i śmierci. Wyróżnia się kilka stopni ciężkości sepsy. Jeżeli organizm reaguje na obecność zakażenia podwyższoną temperaturą ciała, przyspieszeniem tętna, oddechu i zwiększeniem ilości leukocytów we krwi, mamy do czynienia z tzw. zespołem ogólnoustrojowej reakcji zapalnej.

Kiedy zaś powyższe objawy towarzyszą widocznym objawom zakażenia (np. zapaleniu płuc) to stan ten określa się mianem sepsy. Jeśli dochodzi wówczas do wystąpienia niewydolności narządów wewnętrznych - jest to ciężka sepsa. W najgroźniejszej postaci choroby - wstrząsie septycznym zaburzone są funkcje życiowe chorego, a podtrzymywanie krążenia krwi wymaga podawania wielu silnych leków.

Jak często występuje sepsa?

Sepsa jest chorobą często występującą. Polska nie dysponuje pełnymi danymi zachorowalności i śmiertelności w sepsie. W Unii Europejskiej z powodu ciężkiej sepsy umiera rocznie 146 tys. pacjentów. Natomiast w Stanach Zjednoczonych rocznie wykrywa się ok. 750 tys. przypadków ciężkiej sepsy. Ocenia się, że umiera na nią 28- 50 % zakażonych pacjentów. Sepsa jest więc przyczyną śmierci ponad 1400 ludzi dziennie na całym świecie. W Stanach Zjednoczonych sepsa jest główną przyczyną zgonów w oddziałach intensywnej terapii i jedenastą przyczyną zgonów w ogóle. Wiele osób, których śmierć przypisuje się komplikacjom związanym z zabiegiem operacyjnym, urazem, chorobami nowotworowymi bądź innymi chorobami przewlekłymi faktycznie umiera wskutek sepsy.

Rozpoznanie i objawy sepsy

Stworzono specjalne kryteria, według których rozpoznaje się sepsę. Ocenia się obecność zakażenia, objawów świadczących o reakcji organizmu na zakażenie oraz objawów uszkodzenia narządów wewnętrznych. Potwierdzeniem obecności zakażenia jest stwierdzenie drobnoustroju chorobotwórczego w płynie ustrojowym (krwi, płynie mózgowo-rdzeniowym, moczu, itp.). Zakażenie można również podejrzewać, jeżeli u pacjenta stwierdza się zapalenie płuc, czy perforację narządu wewnętrznego (np. jelita).

O uogólnionej reakcji zapalnej świadczy występowanie gorączki powyżej 38C, przyspieszenie czynności serca i oddechu oraz wzrost ilości leukocytów we krwi. W ciężkiej sepsie zaburzone jest funkcjonowanie układu krążenia (objawia się to m.in. znacznym obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi), układu oddechowego (chory nie jest w stanie sam oddychać), nieprawidłowo pracują nerki i wątroba, mogą pojawić się zaburzenia krzepnięcia krwi (w wyniku spadku ilości płytek krwi), czy zaburzenia świadomości (śpiączka). Aby rozpoznać ciężką sepsę niewydolność narządów musi być wywołana przez sam proces zapalny, a nie przez działanie innych czynników.

Kto może zachorować na sepsę?

Sepsa może wystąpić u osoby w każdym wieku, zarówno cierpiącej wcześniej na inne choroby, jak i u zupełnie zdrowej. Czynnikami predysponującymi do jej wystąpienia są zabiegi operacyjne, podeszły wiek, oparzenie, uraz, uprzednie leczenie sterydami lub lekami immunosupresyjnymi oraz współistniejące choroby przewlekłe. W ciągu ostatnich 20 lat ilość zachorowań na sepsę znacząco wzrosła, np. w USA ilość pacjentów leczonych z powodu sepsy podwoiła się. Przyczyny wzrostu zachorowań na świecie na sepsę są różne. Uważa się, że ma to związek ze starzeniem się społeczeństwa, coraz częstszym stosowaniem inwazyjnych metod diagnostycznych, monitorujących i leczniczych, wzrostem liczby pacjentów z zaburzeniami odporności, rosnącą opornością bakterii i grzybów na antybiotyki. Niewątpliwie znaczenie ma również zwiększona rozpoznawalność tej choroby.

Co wywołuje sepsę?

Sepsa jest ogólną reakcją organizmu na zakażenia bakteryjne, grzybicze lub wirusowe, ale w ponad 30% przypadków nie udaje się potwierdzić, czyli zidentyfikować badaniem bakteriologicznym rodzaju zakażenia. Reakcja ta polega na wytworzeniu się stanu zapalnego, obejmującego cały organizm, który powoduje aktywację układu krzepnięcia krwi z wtórnym zahamowaniem fibrynolizy, czyli zdolności „rozpuszczania” mikrozatorów. Prowadzi to do tworzenia się mikrozakrzepów w naczyniach krwionośnych i upośledzenia przepływu krwi, co skutkuje zaburzeniami w dostarczaniu tlenu i usuwaniu produktów przemiany materii w narządach. Tak nasilona odpowiedź organizmu prowadzi do niedokrwienia i niedotlenienia narządów, a w konsekwencji bardzo często do śmierci chorego.

Leczenie sepsy

Terapia sepsy polega na stosowaniu antybiotyków, które zwalczają zakażenie oraz leczenia podtrzymującego funkcję niewydolnych narządów wewnętrznych. W zależności od rodzaju uszkodzonych organów podaje się leki utrzymujące krążenie krwi, stosuje się oddech zastępczy z użyciem respiratora, dializoterapię, żywienie dożylne, przetacza się krew, czy preparaty zawierające czynniki krzepnięcia.

W ciągu ostatnich lat prowadzone są liczne badania nad zrozumieniem mechanizmów prowadzących do rozwoju sepsy. Ma to doprowadzić do odkrycia skutecznego leku na tę groźną chorobę. Jak do tej pory jedynym sukcesem w tej dziedzinie jest kliniczne zastosowanie aktywowanego białka C- cząsteczki biorącej udział w rozwoju sepsy. Rekombinowane, ludzkie, aktywowane białko C- odpowiednik cząsteczki występującej w naczyniach krwionośnych człowieka, działając poprzez zahamowanie nadmiernego procesu krzepnięcia i uogólnionej reakcji zapalnej oraz usprawniając mechanizmy „rozpuszczania” mikrozatorów w naczyniach, zmniejsza śmiertelność w ciężkiej sepsie.

Jednak lek ten może być zastosowany tylko u ściśle dobranych pacjentów, u których w przebiegu ciężkiej sepsy doszło do niewydolności co najmniej dwóch narządów wewnętrznych, i u których nie stwierdza się przeciwwskazań do stosowania tego leku. Terapia jest bardzo kosztowna i może być prowadzona tylko w wyspecjalizowanych ośrodkach.

Jaka jest szansa wyleczenia sepsy? Rokowania

Wiele czynników wpływa na możliwość wyleczenia. Należą do nich: stan układu odpornościowego chorego, niedożywienie oraz obecność chorób współistniejących. Ponadto na przebieg sepsy ma wpływ rodzaj drobnoustroju wywołującego zakażenie oraz miejsce zakażenia.

Rokowanie w sepsie pogarsza niewydolność wielu narządów, nieskuteczność antybiotykoterapii, konieczność wspomagania układu krążenia i wentylacji mechanicznej, zły stan odżywiania chorego. I tak, wśród pacjentów z niewydolnością jednego narządu śmiertelność wynosi 21%, a gdy zaburzona jest funkcja więcej niż czterech organów wewnętrznych umiera prawie 80% chorych na sepsę.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus