Zabieg a operacja - czym się różnią?
Barbara Bukowska

Zabieg a operacja – czym się różnią?

Pojęcia zabieg i operacja, choć nie są synonimami, w języku potocznym używane są zamiennie dla określenia diagnostycznych lub leczniczych procedur chirurgicznych. W niniejszym artykule przyjrzymy się, czy rzeczywiście zabieg i operacja oznaczają dokładnie to samo.

Zabieg i operacja – jakie są ich definicje?

Encyklopedia PWN definiuje operację jako wszelkiego rodzaju czynności chirurgiczne, diagnostyczne lub lecznicze połączone z naruszeniem ciągłości powłok i/lub otwarciem jam ciała, wykonywane na tkankach i narządach, których celem jest usunięcie zmienionych chorobowo tkanek i/lub narządów bądź zniesienie objawów i dolegliwości. Co ciekawe, źródło to jako synonimy do słowa operacja podaje frazy: zabieg operacyjny oraz zabieg chirurgiczny. Sugeruje więc, że zabieg jest pojęciem szerszym, a jego szczególnym przypadkiem jest operacja.

Słownik języka polskiego zabiegiem określa każde działanie lekarskie lub kosmetyczne mające zaradzić czemuś. Jest to więc pojęcie niezwykle szerokie i rzeczywiście zabiegiem określimy każdą czynność, której celem jest profilaktyka, diagnostyka lub leczenie chorób. Włączane są w to zarówno proste działania, jak wykonanie zastrzyku czy zmiana opatrunku, jak również skomplikowane procedury medyczne, takie jak przeszczep serca czy operacje mózgu.

W zależności od stopnia skomplikowania zabiegi mogą być przeprowadzane w różnych miejscach: operacje wykonuje się w sterylnych warunkach (na salach operacyjnych), do prostszych procedur często wystarczający jest gabinet zabiegowy, a czasami po prostu dom pacjenta.

Zależność między pojęciami zabieg i operacja można więc podsumować następująco: każda operacja jest zabiegiem, lecz nie każdy zabieg jest operacją.

Rodzaje zabiegów operacyjnych

Jak wspomniano, operacja jest szczególnym rodzajem zabiegu, określanym z reguły mianem zabiegu operacyjnego lub chirurgicznego. Wymaga najbardziej zaawansowanej ingerencji w ciało pacjenta. Operacje wykonywane są przez chirurgów, którzy wraz ze stałym postępem medycyny zyskali ścisłe specjalizacje. Do najpopularniejszych specjalizacji wśród chirurgów należą:

  • kardiochirurgia: obejmuje zabiegi wykonywane na sercu i naczyniach krwionośnych, np.: przeszczep serca, operacyjne leczenie wrodzonych wad serca, tętniaków czy choroby wieńcowej;
  • neurochirurgia: zajmuje się m.in. usuwaniem guzów mózgu, krwiaków wewnątrzczaszkowych czy operacjami po odniesionych urazach czaszki i kręgosłupa;
  • torakochirurgia (chirurgia klatki piersiowej): obejmuje takie zabiegi, jak np. usuwanie urazów klatki piersiowej powstałych w wyniku wypadków, transplantacja płuc czy operacje w obrębie tchawicy i oskrzeli;
  • chirurgia tkanek miękkich: obejmuje zabiegi na narządach jamy brzusznej;
  • chirurgia szczękowo-twarzowa: zajmuje się nie tylko złożonymi zabiegami usuwania zębów, ale też leczeniem złamań i urazów w obrębie twarzoczaszki.

Niektóre specjalizacje nie są ograniczone do operowanych części ciała, a do rodzaju zabiegu. I tak osobno wyróżnia się chirurgię transplantacyjną (zajmującą się przeszczepami narządów), chirurgię onkologiczną (zajmującą się usuwaniem zmian nowotworowych) czy chirurgię plastyczną (obejmującą zabiegi rekonstrukcji wrodzonych i nabytych wad ciała oraz korekcji jego defektów o charakterze rzeczywistym lub odczuwalnym).

Zabiegi chirurgiczne można również podzielić ze względu na czas, w którym muszą być wykonane. I tak wyróżnia się:

  • Operacje nagłe, które muszą być przeprowadzone niezwłocznie. Zalicza się do nich zabiegi w celu opanowania krwotoków wewnętrznych czy leczenie pękniętych tętniaków aorty.
  • Operacje pilne, wykonywane kilka godzin po rozpoznaniu choroby. Wskazaniem do ich przeprowadzenia są np. perforacje przewodu pokarmowego czy pęknięty wyrostek robaczkowy.
  • Operacje planowe, wykonywane we wcześniej wyznaczonym terminie, np. zabiegi chirurgii plastycznej.

Zabiegi operacyjne różnią się również celem, dla osiągnięcia którego są prowadzone. W medycynie wyróżnia się:

  • Operacje diagnostyczne: przeprowadzone, gdy inne metody diagnostyczne okazały się niewystarczające do znalezienia przyczyny dolegliwości pacjenta. Przykładem operacji diagnostycznej jest laparotomia zwiadowcza.
  • Operacje radykalne: ich celem jest całkowite usunięcie przyczyny choroby, np. wycięcie zmienionego zapalnie wyrostka robaczkowego czy niektóre operacje onkologiczne.
  • Operacje paliatywne: mają za zadanie poprawić komfort życia. Najczęściej polegają na częściowym usunięciu zmian nowotworowych, co pomaga złagodzić cierpienie chorego.

Powiązane produkty

Czym różnią się operacje klasyczne od endoskopowych?

Operacje często kojarzą się z koniecznością dokonania poważnej ingerencji w ciało chorego. Tak rzeczywiście jest w przypadku zabiegów chirurgicznych wykonywanych metodą klasyczną. Chirurg, aby uzyskać dostęp do miejsca wymagającego interwencji, musi wykonać duże nacięcie, które po zakończonym zabiegu zszywa się. Niestety, trudności z gojeniem się rany i rozwój stanów zapalnych w jej obrębie należą do jednych z najczęściej występujących powikłań pooperacyjnych.

Dzięki postępowi medycyny coraz więcej zabiegów można wykonać metodami endoskopowymi. Przeprowadzenie zabiegu tą techniką polega na wykonaniu kilku małych nacięć i wprowadzeniu do jamy ciała pacjenta laparoskopu (zaopatrzonego w kamerę) i specjalnych narzędzi chirurgicznych, umożliwiających usunięcie zmian chorobowych czy pobranie wycinków do badań diagnostycznych.

Metody endoskopowe, choć nie zawsze mogą zastąpić zabiegi wykonywane techniką klasyczną, wiążą się z mniejszym ryzykiem powikłań i krótszym czasem rekonwalescencji.
  1. Słownik języka polskiego PWN, sjp.pwn.pl [online] https://sjp.pwn.pl/slowniki/zabieg.html [dostęp:] 21.02.2023.
  2. Encyklopedia PWN, encyklopedia.pwn.pl [online] https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/operacja.html [dostęp:] 21.02.2023.

 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij