Badanie per rectum  z użyciem anoskopu
Olaf Bąk

Anoskopia – kiedy się ją wykonuje? Jak się do niej przygotować?

Anoskopia to badanie polegające na wprowadzeniu do odbytu specjalnego narzędzia oświetlającego (anoskopu), które umożliwia lekarzowi obejrzenie wewnętrznej powierzchni odbytu i odbytnicy. Badanie to jest często wykonywane w celu wykrycia i rozpoznania chorób odbytu i odbytnicy, takich jak hemoroidy, wrzody, polipy, raki oraz choroby zapalne. Anoskopia jest bardziej szczegółowa niż badanie per rectum.

 

Anoskopia to endoskopowe badanie końcowego odcinka układu pokarmowego. Polega na wprowadzeniu sztywnego endoskopu przez odbyt w celu przyjrzenia się błonie śluzowej tego odcinka jelit i ocenienia wyglądu odbytu oraz dolnej części odbytnicy. Wskazaniami do jej wykonania są między innymi krwawienia z odbytu. W przypadku wykrycia niepokojących zmian anoskopia pozwala pobrać próbki tkanek do diagnostyki.

Anoskopia – co to za zabieg?

Anoskopia jest rodzajem badania endoskopowego, w którym wykorzystuje się endoskop sztywny, a nie giętki jak przy gastroskopii i kolonoskopii. Anoskop to około 10-centymetrowy wziernik, który po wprowadzeniu do odbytu pozwala obejrzeć jego okolicę, kanał, zwieracz wewnętrzny odbytu oraz końcowy odcinek odbytnicy. Jest on uzupełnieniem badania per rectum (przez odbyt), które jednak wykonywane jest na ślepo i umożliwia wyłącznie palpacyjne badanie tej okolicy. Dodatkowo anoskop ma możliwość niewielkiego poszerzenia się, co ułatwia widoczność w trakcie badania. Jego budowa umożliwia również wprowadzenie narzędzi, które pomogą w usunięciu polipa jelita lub wykonania wymazu z podejrzanej zmiany. Warto pamiętać, że aż 30% nowotworów jelita grubego jest w zasięgu badania anoskopem lub badania per rectum. Nie zbada się nim jednak wyższych pięter układu pokarmowego, dlatego w takich wypadkach konieczne będzie sięgnięcie po badania z dłuższymi endoskopami – proktoskopia, rektoskopia, sigmoidoskopia lub kolonoskopia.

Anoskopia czy rektoskopia?

Zasadniczo zasada działania anoskopu i rektoskopu jest podobna. Podobny jest również przebieg obu badań. To, co różni rektoskop od anoskopu, to jego długość – anoskop ma przeważnie około 10 cm, podczas gdy rektoskop aż 25 cm. Różnica w długości endoskopu poszerza możliwości diagnostyczne badania. Dlatego też jeśli podejrzewa się, że zmiana nie jest usytuowana w obrębie kanału odbytu lub końca odbytnicy, a na jej wyższych piętrach, to zdecydowanie bardziej wskazana będzie rektoskopia. O konkretne wskazania do wykonania rektoskopii warto zapytać lekarza.

Powiązane produkty

Wskazania do anoskopii

Ze względu na wąski zakres badania lista wskazań do anoskopii również nie jest długa. Najczęściej obejmuje objawy i schorzenia, takie jak:

Dowiedz się więcej o tym, jakie są przyczyny i objawy raka odbytu

Anoskopia – przygotowanie

W przeciwieństwie do kolonoskopii anoskopia nie wymaga kompleksowego przygotowania. Najważniejsza jest higiena osobista (dokładne umycie okolic pośladków oraz odbytu), opróżnienie pęcherza, wypróżnienie się oraz – jeśli doświadczamy problemów z wypróżnianiem się – dwukrotna lewatywa (jednak o jej wykonanie warto zapytać lekarza, który ma wykonać badanie).

Warto też poinformować lekarza wykonującego badanie o uczuleniu na leki znieczulające miejscowo – lidokaina zawarta w żelu, który nakładany jest na palec lub endoskop, jest tym samym lekiem, który podawany jest na przykład przed zabiegami stomatologicznymi w okolicę szczęki lub żuchwy. Jeśli źle reagujemy na te leki przy okazji innych zabiegów, to tutaj również byłyby one niewskazane. Koniecznie przekażmy też lekarzowi informacje o znanych nam chorobach zakaźnych, na które chorujemy, jak WZW B, C oraz HIV.

Anoskopia – przebieg

Lekarzem wykonującym zabieg jest najczęściej proktolog, który specjalizuje się w chorobach odbytu i końcowego odcinka układu pokarmowego. Osoba badana jest proszona o położenie się na boku z kolanami podgiętymi do brody (pozycja embrionalna) lub rzadziej o ustawienie się w pozycji kolankowo-łokciowej. Następnie lekarz wykonuje badanie per rectum przy użyciu palca, by zlokalizować interesującą go zmianę, po czym delikatnie wprowadza przez odbyt anoskop z dużą ilością żelu. Po chwili nieznacznie rozszerza jego ramiona i ogląda okolicę odbytu i odbytnicy. Ze względu na ograniczone pole widzenia anoskop z reguły obrócony jest 4 razy o 90 stopni celem przyjrzenia się każdej ze ścian odbytu i odbytnicy.

Anoskopia trwa zwykle kilka minut i z zasady jest zabiegiem bezbolesnym, ponieważ endoskop jest wprowadzony wraz z żelem znieczulającym. Po zabiegu pacjent może odczuwać lekki dyskomfort lub pieczenie w okolicy odbytu, ale te objawy zazwyczaj szybko ustępują. W razie jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem.

Anoskopia – przeciwwskazania

Anoskopia jest badaniem bezpiecznym i niezwiązanym z dużą ilością powikłań. Do niektórych z nich zaliczono:

  • silny ból w okolicy odbytu (wtedy konieczne może być wykonanie znieczulenia ogólnego),
  • wrodzone nieprawidłowości w okolicy odbytu i odbytnicy,
  • świeże urazy okolic odbytu,
  • niedawno przebyte operacje tej okolicy,
  • zaawansowaną chorobę hemoroidalną z zakrzepicą żylną,
  • niewydolność krążeniowo-oddechową.

W niektórych przypadkach, jak osłabienie odporności (AIDS czy leczenie immunosupresyjne) lub u osób ze wszczepionymi zastawkami serca, konieczne może być osłonowe podanie antybiotyków.

  1. A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczeklika 2019/20, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020.
  2. Zarys chirurgii. Podręcznik dla studentów i lekarzy w trakcie specjalizacji, pod red. prof. A. Żyluka, Medipage, Warszawa 2016.
  3. Z. Grzebieniak, G. Marek, A. Agrawal, W. Kielan, Krwawienie z odbytu – zasady postępowania, „Family Medicine & Primary Care Review” 2013, 15, 221–223.
  4. G. Nawrocki, Współczesne metody leczenia raka odbytu, „Postępy Nauk Medycznych” 2013, t. XXVI, nr 8.
  5. M. Kołodziejczak, Technika i interpretacja badania per rectum, „Chirurgia po Dyplomie” 2013/06.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij