Szczelina odbytu – czym jest i jak wygląda jej leczenie?
Piotr Ziętek

Szczelina odbytu – czym jest i jak wygląda jej leczenie?

Szczelina odbytu jest ubytkiem błony śluzowej. Oznaką powstania rany jest silny ból przy defekacji, a także odruchowy skurcz zwieracza odbytu. Jak wygląda diagnostyka szczeliny w odbycie i w jaki sposób się ją leczy?  

Szczelina odbytu jest przyczyną bardzo nieprzyjemnych dolegliwości towarzyszących wypróżnianiu. Może ona wystąpić u każdego, jednak szczególnie narażone są osoby ze stanami zapalnymi w okolicy odbytu. Przy szczelinie odbytu stosuje się głównie leczenie zachowawcze, które niejednokrotnie jest długotrwałym procesem. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie zabiegu chirurgicznego. 

Szczelina odbytu – co to takiego? 

Szczelina odbytu to nic innego jak ubytek błony śluzowej, czyli owrzodzenie w dolnej części kanału odbytu. Odsłonięcie tkanek położonych pod błoną śluzową jest przyczyną dużego bólu pojawiającego się przy oddawaniu stolca. Podrażnienie tych tkanek powoduje także odruchowy skurcz zwieracza wewnętrznego odbytu, co dodatkowo nasila dolegliwości i utrudnia defekację. 

Wyróżnia się dwa główne rodzaje szczeliny odbytu, ostrą i przewlekłą. Szczelina ostra powstaje w krótkim czasie i zwykle jest niewielka. Natomiast szczelina przewlekła powstaje na podłożu przewlekłego stanu zapalnego w okolicy kanału odbytu. Rozwija się najczęściej w ciągu kilku tygodni. Jest ona większa, a w jej wnętrzu mogą być widoczne włókna mięśnia zwieracza wewnętrznego odbytu. Na brzegu owrzodzenia tworzy się z kolei fałd pogrubiałej skóry, który wygląda jak brodawka. Jest to tzw. guzek wartowniczy. 

Przyczyny szczeliny odbytu 

Rana odbytu powstaje wskutek gwałtownego przejścia przez kanał odbytu dużego fragmentu twardego stolca. W takiej sytuacji tkanki kanału odbytu nie mają możliwości odpowiednio się zaadaptować, co prowadzi do ich uszkodzenia. Taki uraz może być też skutkiem podrażnienia odbytu podczas biegunki, zabiegu chirurgicznego, a także stosunku analnego.

Wystąpieniu przewlekłej szczeliny odbytu sprzyjają stany zapalne w tej okolicy. Rozwijają się one częściej przy braku zachowania odpowiedniej higieny okolic krocza i odbytu. Problem ten może dotyczyć m.in. małych dzieci, osób starszych, osób skrajnie otyłych, osób dotkniętych chorobami skóry predysponującymi do stanów zapalnych.

Na choroby okolic odbytu, takie jak szczelina odbytu i hemoroidy, narażone są również kobiety ciężarne. Dotyczy to szczególnie pań w trzecim trymestrze ciąży oraz samego porodu. Mają na to wpływ zaparcia pojawiające się w ciąży, jak również długotrwałe parcie podczas porodu. 

Szczelina odbytu – objawy 

Głównym objawem szczeliny odbytu jest silny ból towarzyszący defekacji oraz odruchowy skurcz zwieracza wewnętrznego odbytu. Odruch ten jest właściwie niemożliwy do powstrzymania, ponieważ zwieracz ten jest unerwiony przez część układu nerwowego niezależną od naszej woli. Skurcz ten utrudnia oddanie stolca, co jeszcze bardziej komplikuje dolegliwości.

Większość chorych odczuwa ból jako kłujący lub rozrywający. Czasami występuje on tylko w czasie oddawania stolca, a innym razem utrzymuje się jeszcze przez jakiś czas po. Rana odbytu może być również źródłem niewielkiego krwawienia.

Szczelina odbytu może prowadzić do poważnych powikłań, jakimi są przetoka okołoodbytowa lub ropień okołoodbytowy.  

Diagnostyka i leczenie szczeliny odbytu 

Do zdiagnozowania szczeliny odbytu często wystarcza dokładne badanie fizykalne, przy czym duże znaczenie ma dokładne opisanie dolegliwości przez chorego. Problem może pojawić się natomiast wówczas, gdy ból i skurcz zwieracza odbytu są na tyle silne, że uniemożliwiają dokładne zbadanie pacjenta.

Szczelinę odbytu należy różnicować z innymi chorobami, takimi jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy nowotwór odbytu. W celu diagnostyki różnicowej lub diagnostyki powikłań lekarz może zdecydować o wykonaniu dodatkowych badań, takich jak anoskopia lub tomografia komputerowa. 

Leczenie szczeliny odbytu polega w głównej mierze na postępowaniu zachowawczym. Przeprowadza się je w trybie ambulatoryjnym, w ramach poradni proktologicznej lub chirurgicznej. Na samym początku duże znaczenie ma zmiana konsystencji stolca. W tym celu zaleca się pacjentowi dietę bogatą w błonnik, parafinę oraz odpowiednie spożycie płynów w ciągu doby. Można wykorzystać również lekkie działanie przeczyszczające niektórych roślin, np. owocu strączyńca.

Szczelina odbytu jest natomiast przeciwwskazaniem do stosowania leków przeczyszczających w formie czopków.

Zastosowanie mają różnego rodzaju maści i żele do stosowania miejscowego. Stosuje się również maści przyspieszające gojenie rany odbytu zawierające np. dwutlenek tytanu lub składniki krwi cielęcej.

Bardzo ważnym elementem leczenia szczeliny odbytu są nasiadówki w ciepłej wodzie z dodatkiem mydła. Miejscowo, bezpośrednio na ranę, stosuje się leki rozkurczowe. Najczęściej są to blokery kanału wapniowego lub pochodne azotanów. Dodatkowo można stosować leki przeciwbólowe. Po ok. 10 dniach takiego leczenia zachowawczego należy zgłosić się do poradni w celu oceny skuteczności leczenia. Cały proces może trwać nawet kilka tygodni. W razie potrzeby lekarz może zalecić kolejne metody leczenia. Czasami konieczne jest np. ostrzyknięcie zwieracza wewnętrznego odbytu toksyną botulinową. 

W przypadkach niepowodzenia leczenia zachowawczego lub przewlekłej szczeliny odbytu wskazane jest leczenie chirurgiczne. Operacja polega na wycięciu szczeliny odbytu oraz rozciągnięcie zwieracza wewnętrznego odbytu. Materiał pobrany podczas zabiegu należy koniecznie poddać badaniu histopatologicznemu, w celu wykluczenia chorób nowotworowych odbytu. Niektóre ośrodki prywatne oferują także laserowe usuwanie szczeliny odbytu z wykorzystaniem lasera CO2. Zabieg taki kosztuje ok. 500 zł. 

Zalecenia i wskazówki dla chorego ze szczeliną odbytu 

Znaczna część przypadków ostrej szczeliny odbytu goi się w wyniku leczenia zachowawczego. Jednak konieczne jest do tego ścisłe trzymanie się zaleceń lekarza. Nie warto próbować, czy szczelina odbytu zagoi się sama, ponieważ nieleczona może prowadzić do groźnych powikłań. Aby utrzymać prawidłowy rytm wypróżnień, zaleca się spożywanie ok. 30 g błonnika pokarmowego dziennie. Należy jednak zwiększać ilość błonnika w diecie stopniowo.

W trakcie oddawania stolca wskazane jest też unikanie zbyt nagłego i zbyt mocnego parcia. Nasiadówki można przeprowadzać z wykorzystaniem specjalnych, przeznaczonych do tego misek, ale również w wannie. Powinny one trwać przynajmniej kilkanaście minut. Po takim zabiegu należy delikatnie osuszyć krocze, aby okolice odbytu nie pozostały zbyt wilgotne.

Rekonwalescencja po leczeniu chirurgicznym szczeliny odbytu trwa około 6 tygodni. Mniej więcej tyle potrzebują tkanki w okolicy odbytu do całkowitego zagojenia. Powrót do normalnej aktywności jest jednak możliwy już wcześniej, bo nawet po dwóch tygodniach. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij