model enterowirusa
Paulina Brożek

Enterowirusy – czym się charakteryzują i jakie wywołują choroby?

Enterowirusy to grupa wirusów odpowiedzialnych za wiele chorób zakaźnych, wywołują m.in. bostonkę, polio i żółtaczkę pokarmową. Choroby wywołane tym rodzajem wirusów zazwyczaj mają łagodny przebieg, jednak niektóre z nich stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia. Jak się objawia i ile trwa zakażenie enterowirusem?

Enterowirusy – charakterystyka ogólna

Enterowirusy należą do małych bezosłonkowych wirusów, których materiałem genetycznym jest jednoniciowe DNA. Enterowirusy liczą ponad 100 serotypów należących do 4 gatunków rodzaju Enterovirus, rodziny Picornaviridae. Wśród najbardziej znanych enterowirusów możemy wymienić wirusy Coxsackie A, Coxsackie B oraz wirusy ECHO.

Zakażenia enterowirusami dotykają miliony osób na całym świecie, a choroby przez nie wywoływane obejmują niezwykle szerokie spektrum, począwszy od zwykłego przeziębienia, aż do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i sepsy włącznie.

Chorobotwórczość enterowirusów – jak dochodzi do zakażenia?

W Polsce zakażenia spowodowane przez enterowirusy wykazują sezonowość i dochodzi do nich najczęściej w miesiącach letnich i jesiennych. Drogą szerzenia się zakażeń jest głównie droga pokarmowa. Wirusy wnikają do organizmu przez komórki nabłonka jelitowego i intensywnie namnażają się w jelitach, skąd w dużej ilości wydalane są do środowiska zewnętrznego za pośrednictwem kału lub wymiocin. Oprócz drogi pokarmowej do zakażenia może dojść drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z chorym.

Zakażenia enterowirusami są dość powszechne. Większość z nich przebiega bezobjawowo lub pod postacią ostrych chorób infekcyjnych z towarzyszącą gorączką i objawami grypopodobnymi. W zakażeniach często występują wysypki o różnej morfologii (odropodobne, różyczkopodobne, pęcherzykowate). Na ciężki przebieg choroby narażone są szczególnie noworodki i niemowlęta, których układ odpornościowy jest jeszcze niedojrzały.

Polecane dla Ciebie

Objawy zakażenia enterowirusami

Herpangina (opryszczkowe zapalenie gardła) jest wywoływana głównie przez należące do enterowirusów wirusy Coxsackie z grupy A. Chorzy skarżą się na ból gardła, zaburzenia połykania z towarzyszącą gorączką. Na tylnej ścianie gardła, podniebieniu miękkim, łukach podniebiennych i języczku obecne są grudkowo-pęcherzykowe wykwity, przekształcające się później w nadżerki. Choroba trwa około tygodnia, zmiany na śluzówkach mogą być obecne przez kilka tygodni.

Wspomniane wcześniej wirusy Coxsackie z grupy A odpowiadają za występowanie tzw. choroby dłoni, stóp i ust (ang. hand, foot and mouth disease [HFMD], potocznie: bostonka). Oprócz ogólnych objawów przeziębienia (gorączka, osłabienie, brak apetytu) charakterystyczne jest występowanie pęcherzykowej osutki na błonie śluzowej jamy ustnej oraz na wewnętrznej powierzchni dłoni i stóp. Wysypka może być zlokalizowana również na innych częściach ciała – na pośladkach czy skórze tułowia. Zakażeniu najczęściej ulegają dzieci do 10. roku życia, uczęszczające do szkół i przedszkoli.

Enterowirusy są przyczyną ostrego krwotocznego zapalenia spojówek. Nagły początek z silnym bólem gałki ocznej, przekrwieniem spojówek, wybroczynami podspojówkowymi i zaburzeniami widzenia (światłowstręt, rozmazane widzenie, wyciek wodnisty z oka) oraz krótki czas trwania pozwalają na postawienie wstępnego rozpoznania zakażenia enterowirusem. Gorączka i objawy ogólne występują u co piątego chorego. Okres zdrowienia trwa 10 dni.

Wirusy Coxsackie z grupy B są najczęstszą przyczyną zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Choroba objawia się wysoką gorączką z silnymi bólami głowy i gałek ocznych. Dodatkowo stwierdza się sztywność karku i światłowstręt.

Zakażenia enterowirusami mogą być przyczyną ostrego zapalenia mięśnia sercowego i osierdzia. Dużo częściej chorują chłopcy i młodzi mężczyźni. Choroba zwykle rozpoczyna się infekcją górnych dróg oddechowych, w trakcie której pojawiają się bóle w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia rytmu serca, rzadko niewydolność serca. Powikłaniem zapalenia mięśnia sercowego może być kardiomiopatia rozstrzeniowa lub zaciskające zapalenie osierdzia.

Zakażenia enterowirusami – diagnostyka

Najczęściej lekarz stawia diagnozę na podstawie charakterystycznych objawów klinicznych (choroba dłoni, stóp i jamy ustnej czy herpangina) i wywiadu (sezonowość, obecność ognisk licznych zachorowań w populacji). Przeprowadzenia badań dodatkowych wymagają zwykle osoby z zakażeniem o ciężkim przebiegu, potrzebujące hospitalizacji.

W przypadku podejrzenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wykonuje się punkcję lędźwiową z pobraniem płynu mózgowo-rdzeniowego. Badania serologiczne polegające na wykrywaniu specyficznych przeciwciał są ograniczone z powodu dużej różnorodności typów wirusów. Coraz częściej w diagnostyce zakażeń wywoływanych przez enterowirusy wykorzystuje się metody reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR). Dzięki tej metodzie możliwa jest identyfikacja wirusów w płynie mózgowo-rdzeniowym, krwi, moczu, wymazach z gardła.

Leczenie zakażeń enterowirusami

W przypadku zakażenia enterowirusami stosuje się wyłącznie leczenie objawowe, brak jest specyficznego leczenia. Najczęściej stosowane są leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Choroby wywoływane przez enterowirusy zazwyczaj ustępują samoistnie, nie pozostawiając powikłań. Zakażenia ośrodkowego układu nerwowego, zapalenie mięśnia sercowego, zakażenia u noworodków i niemowląt mają dużo cięższy przebieg i wymagają leczenia szpitalnego. W tych przypadkach obserwuje się dużo większe ryzyko powikłań. Antybiotyki w leczeniu zakażeń wirusowych są nieskuteczne.

Enterowirusy – profilaktyka

Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zakażeniu enterowirusami jest odpowiednia profilaktyka. Podstawą jest przestrzeganie zasad higieny osobistej, przede wszystkim mycie rąk przed spożywaniem pokarmów, po wyjściu z toalety, po kichaniu, po zmianie pieluszki u dziecka. Unikanie bliskiego kontaktu (przytulania, całowania) z osobami chorymi. Nie bez znaczenia jest również dezynfekowanie skażonych powierzchni (np. blaty szafek, stolików, poręcze krzeseł), szczególnie w placówkach, w których przebywają dzieci (przedszkola, szkoły).

  1. M. Szczepańska-Putz, Wysypki w przebiegu chorób zakaźnych [w:] Pediatria, pod red. W. Kawalec, R. Grendy, M. Kulusa, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2013.
  2. J. Popielska, M. Marczyńska, Wysypki plamisto-grudkowe w infekcjach wirusowych, „Pediatria po Dyplomie”, nr 1 2016.
  3. M. Wieczorek, Autoreferat, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Warszawa 2016.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Zespół Barlowa – przyczyny, objawy i leczenie

    Bóle w klatce piersiowej, kołatania serca i omdlenia to objawy mogące świadczyć o chorobie serca. Jedną z przyczyn takich symptomów są zaburzenia pracy zastawek serca – błoniastych przegród oddzielających komory serca od przedsionków i dużych naczyń. Ich nieprawidłowe funkcjonowanie może prowadzić do opisanych objawów, które nazwane zostały zespołem Barlowa.

  • Dogoterapia (kynoterapia) – na czym polega, skuteczność

    Mówi się, że pies jest najlepszym przyjacielem człowieka. Okazuje się, że kontakt ze zwierzęciem może mieć prozdrowotny wpływ na człowieka. W Polsce już od przeszło ćwierćwiecza psy odgrywają rolę terapeutów, a dogoterapia jest integralnym elementem procesu rehabilitacji pacjentów w każdym wieku.

  • Zespół Ehlersa-Danlosa (EDS) – objawy i leczenie

    Kolagen jest białkiem, które występuje niemal w każdym układzie organizmu ludzkiego i nadaje tkankom odporność na rozciąganie. Mutacje genetyczne prowadzące do defektu tego białka mogą powodować zespół Ehlersa-Danlosa (EDS), który objawia się najczęściej nadmierną wiotkością stawów ze współistnieniem zaburzeń w obrębie innych narządów (skóry, oczu, ścian naczyń krwionośnych).

  • Schistosomatoza (bilharcjoza) – przyczny, objawy, leczenie

    Schistosomatoza (zwana również bilharcjozą) to choroba zakaźna, która jest wywoływana przez pasożyty z rodzaju Schistosoma. Choroba ta jest powszechna w krajach tropikalnych oraz subtropikalnych i może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie wątroby i choroba nerek. Obok malarii, bilharcjoza jest najpoważniejszym w skali światowej pasożytniczym problemem zdrowotnym. Czym jest schistosomatoza? Jak ją rozpoznać?

  • Synestezja – na czym polega? Jak wyleczyć?

    Czy można widzieć dźwięki? Jaki kolor ma cisza? Czy mogę słyszeć obraz? Na to pytanie mogą odpowiedzieć osoby na co dzień doświadczający synestezji – czyli wielu wrażeń zmysłowych generowanych przez określony dźwięk czy obraz. Ta wyjątkowa zdolność postrzegania otoczenia jest opisywana od lat, zarówno w muzyce, jak i sztuce. Synestetykami jest wielu artystów, również współczesnych – Lady Gaga, Pharell Williams czy Stevie Wonder.

  • Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

    Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lag’u. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij