ręka dziecka z wysypką wywołaną wirusem coxsackie
Joanna Naczyńska

Wirus Coxsackie – objawy i leczenie zarażenia koksakiwirusem

Wirusy Coxsackie (koksakiwirusy) to patogeny, które odpowiedzialne są za różne infekcje zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Do zakażenia tym typem wirusów najczęściej dochodzi latem i jesienią. Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

Coxsackie – charakterystyka ogólna

Wirusy Coxsackie są enterowirusami należącymi do rodziny Picornaviridae. Rodzina ta obejmuje wirusy polio, echowirusy i wirusy Coxsackie. Enterowirusy zawierają genom złożony z pojedynczej nici RNA, namnażają się w przewodzie pokarmowym, są odporne na kwas żołądkowy, nie posiadają otoczki lipidowej. Pomimo bytowania w przewodzie pokarmowym najczęściej nie powodują infekcji przewodu pokarmowego i biegunek.

Nazwa wirusa Coxsackie pochodzi od miasta o tej nazwie w Stanach Zjednoczonych, gdzie po raz pierwszy wyizolowano wirusa.

Wirus Coxsackie – rodzaje i chorobotwórczość

Wyróżnia się wirusy Coxsackie: typ A (CVA) oraz typ B (CVB).

Wirusy Coxsackie A powodują najczęściej opryszczkowe zapalenie gardła i infekcje układu oddechowego oraz krwotoczne zapalenie spojówek. Wirusy Coxsackie A16 i A6 powodują częstą wśród dzieci poniżej 5. roku życia chorobę bostońską, inaczej określaną jako „bostonka” lub choroba dłoni, stóp i ust (ang. Hand, Foot, and Mouth Syndrome – HFMS).

Typ B wirusów Coxsackie najczęściej powoduje zapalenie mięśnia sercowego i infekcje układu nerwowego. Wirusy Coxsackie B1, B2, B3, B5 są wirusami kardiotropowymi, mogą wywołać wirusowe zapalenie mięśnia sercowego u dzieci. Wirus Coxsackie B3 powoduje również zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie mózgu. Istnieją doniesienia sugerujące związek infekcji wirusem Coxsackie B4 z uszkodzeniem wysp trzustki i wystąpieniem cukrzycy typu I.

Przechorowanie zakażenia wirusem Coxsackie może nie pozostawić żadnych negatywnych skutków dla organizmu, czasami jednak może wystąpić zaburzenie funkcjonowania niektórych narządów i powikłania infekcji wirusem Coxsackie. W ciężkich przypadkach może dojść do sepsy i stanu zagrożenia życia.

Polecane dla Ciebie

Objawy zakażenia Coxsackie u dzieci i dorosłych

Objawy zakażenia wirusem Coxsackie mogą być różne, wśród najczęstszych symptomów wyróżnia się: gorączkę, ogólne osłabienie, wysypkę skórną, a nawet zaburzenia neurologiczne.

Zakażenie wirusem Coxsacki typu A16 i A6, najczęściej powoduje chorobę dłoni, stóp i ust (zwaną „bostonką”). Najczęściej chorują na nią dzieci w wieku przedszkolnym, ale zarazić mogą się również dorośli. Pierwsze objawy choroby dłoni, stóp i ust pojawiają się po okresie 3–6 dni od zarażenia wirusem Coxsackie. Choroba bostońska objawia się głównie jako bolesna wysypka na skórze dłoni, stóp, w okolicy ust, rzadziej na kolanach, łokciach, pośladkach i w okolicy narządów płciowych. W chorobie bostońskiej mogą pojawiać się bolesne pęcherze na dłoniach, podeszwach stóp i w okolicy ust. Bolesne pęcherze i owrzodzenia (herpangina) mogą występować również w jamie ustnej, zwłaszcza w tylnej części jamy ustnej, na podniebieniu miękkim i migdałkach, powodować ból gardła i zapalenie migdałków (tonsillitis). Ból w jamie ustnej może znacznie utrudniać jedzenie i picie, a u małych dzieci powoduje nadmierne ślinienie. W przebiegu choroby bostońskiej często występuje gorączka i ogólne złe samopoczucie zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Infekcja zazwyczaj ma przebieg łagodny, objawy ustępują po 7–10 dniach. Choroba dłoni, stóp i ust łatwo przenosi się na dzieci i dorosłych, dlatego osoba chora powinna pozostać w domu, nawet jeśli objawy są łagodne.

Zakażenie wirusami Coxsackie może powodować również znacznie poważniejsze choroby, które wymagają leczenia specjalistycznego w warunkach szpitalnych. Wirusy Coxsackie mogą wywołać krwotoczne zapalenie spojówek, które objawia się bólem oka, zaczerwienieniem i przekrwieniem, wrażliwością na światło, łzawieniem oka i niewyraźnym widzeniem. Wirusy Coxsackie powodują również zapalenie wątroby, zapalenie opon mózgowych i mózgu, zapalenie mięśnia sercowego (myocarditis), które może prowadzić do powikłań takich jak niewydolność serca i sepsa.

Zapalenie mięśnia sercowego wywołane przez wirusy Coxsackie B może być bardzo groźną chorobą dla noworodków. Takie objawy jak gorączka, senność, drażliwość, wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. Noworodki do trzeciego miesiąca życia są najbardziej narażone na ciężki przebieg infekcji wirusem Coxsackie. Istnieje również ryzyko przeniesienia zakażenia wirusem z matki na dziecko podczas porodu lub tuż po nim.

Jak dochodzi do zarażenia Coxsackie?

Zakażenia wirusami Coxsackie są bardzo powszechne, występują sezonowo, najwięcej jest ich w okresie letnim i jesiennym. Częstość zakażeń jest również zależna od poziomu higieny.

Źródłem zakażenia mogą być osoby chore lub nosiciele wirusa. Wirusy Coxsackie najłatwiej przenoszą się wśród małych dzieci i to one najczęściej chorują. Niemniej jednak zachorować mogą również dorośli, zarażając się od dzieci, z którymi mieszkają lub opiekują się nimi w przedszkolu lub żłobku. Wirus Coxsackie bytuje w przewodzie pokarmowym, wydalany jest z kałem, dlatego do zarażenia dochodzi najczęściej drogą fekalno-oralną, czyli przez przeniesienie wirusa z zanieczyszczonych powierzchni brudnymi rękami do ust. Zanieczyszczone powierzchnie to głównie klamki, krany, toalety, przyciski spłuczek w toaletach, powierzchnie zanieczyszczone kałem. Źródłem zakażenia wirusem Coxackie może być też zanieczyszczona żywność lub woda. Droga kropelkowa jest również możliwa drogą zakażenia wirusem. Do zarażenia może dojść także drogą kropelkową, wirus Coxsackie obecny jest również w wydzielinach układu oddechowego i rozprzestrzenia się bardzo łatwo poprzez kichanie lub kaszel.

Zakażenie wirusem Coxsackie może dotyczyć kobiet w ciąży. Niektóre dane w literaturze wskazują na większe ryzyko poronienia, jeśli infekcja wirusem ma miejsce w początkowym okresie ciąży.

Wirus Coxsackie – diagnostyka, leczenie

Diagnostyka serologiczna pozwala na zbadanie we krwi poziomu przeciwciał przeciwko wirusowi Coxsackie. Badaniu można poddać również wymaz pobrany z gardła albo wykonać posiew kału. Diagnostyka w kierunku wirusa Coxsackie może polegać również na zbadaniu materiału pochodzącego z pęcherzyków na skórze.

Leczenie zakażenia spowodowanego wirusem Coxsackie polega na łagodzeniu gorączki i bólu, zapewnieniu właściwego nawodnienia organizmu, zwłaszcza gdy bolesne pęcherze w jamie ustnej utrudniają jedzenie i picie.

Jak zapobiegać zarażeniu Coxsackie?

Zapobieganie zarażeniu wirusem Coxsackie polega przede wszystkim na przestrzeganiu zasad higieny.

Wirusy Coxsackie są odporne na popularne środki chemiczne i dezynfekujące, jednak częste mycie rąk i utrzymywanie w czystości powierzchni, pozwala znacznie zredukować ryzyko zarażenia.

Należy nauczyć dzieci prawidłowego mycia rąk i upewnić się, że robią to często i dobrze. Wspólne zabawki w przedszkolach i żłobkach powinny być regularnie poddawane myciu i dezynfekcji. Bardzo istotne znaczenia ma unikanie dotykania oczu, nosa i ust rękami, a także zachowanie zasad higieny podczas korzystania z toalety lub podczas opieki nad dziećmi i przy zmianie pieluch. Konieczne jest utrzymywanie w czystości toalet i miejsc użytkowanych przez wiele osób, używanie jednorazowych chusteczek higienicznych do higieny nosa. Osoby z chorobą bostońską powinny utrzymywać w czystości i unikać dotykania oraz drapania wysypki, strupków i pęcherzy na skórze. Płyn zawarty w pęcherzach może zawierać wirusa i doprowadzić do zarażenia kolejnych osób. Nie ma szczepionki przeciw wirusom Coxsackie.

  1. K. W. West, S. T. Shulman, S. B. Cadichon, Problemy kliniczne w neonatologii, „Pediatria po Dyplomie”, nr 1 2011.
  2. L. Majkowska, A. Niemiec, Czy wzrost częstości zachorowań na cukrzycę typu 1 ma związek z nadmiarem higieny?, „Diabetologia Kliniczna”, nr 1 2015.
  3.  A Guide to Clinical Management and Public Health Response for Hand, Foot and Mouth Disease (HFMD), World Health Organisation, 2011.
  4. B. Kalicki i in., Ból gardła – kiedy leczenie objawowe jest wystarczające?, „Pediatria i Medycyna Rodzinna”, nr 8 (2) 2012, p. 107-110.
  5. V. Sharma, Coxsackievirus B3 Infection Early in Pregnancy Induces Congenital Heart Defects Through Suppression of Fetal Cardiomyocyte Proliferation, „Journal of the American Heart Association”, nr 10 (2) 2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba Gravesa-Basedova – objawy, rozpoznanie, leczenie

    Do tej pory nie udało się ustalić etiopatogenezy choroby Gravesa-Basedova, wiadomo jedynie, że jest chorobą autoimmunologiczną. Występuje zdecydowanie częściej u kobiet (około 10 razy częściej), co z kolei może sugerować wpływ estrogenów na rozwój schorzenia. Ponadto zaobserwowano, że choroba częściej rozwija się po silnych sytuacjach stresowych.

  • Kompresjoterapia – czym jest i na czym polega?

    Choroby naczyń żylnych to jedne z częstszych dolegliwości dotyczących głównie kończyn dolnych. W ich leczeniu przychodzi nam z pomocą kompresjoterapia, czyli inaczej zwana terapia uciskowa. Na czym ona polega?

  • Gęsta, lepka krew – przyczyny, objawy, leczenie

    Krew składa się z wyspecjalizowanych komórek, przeciwciał, czynników krzepnięcia i substancji w niej przenoszonych, m.in hormonów, lipidów, białek i glukozy. Stężenie tych składników wpływa na gęstość i lepkość krwi, a równowaga między nimi pozwala na jej poprawne krążenie. Jak rozpoznać zbyt gęstą krew?

  • Mielofibroza – przyczyny, leczenie

    Mielofibroza zaliczana jest do nowotworów szpiku kości, najrzadszych wśród wszystkich chorób mieloproliferacyjnych. Rozwija się długo i podstępnie, początkowo nie dając specyficznych objawów. Jakie są jej symptomy? W jaki sposób leczy się mielofibrozę?

  • Zespół popunkcyjny – na czym polega?

    Zespół popunkcyjny jest następstwem nakłucia lędźwiowego, którego dokonuje się podczas diagnostyki zakażeń ośrodkowego układu nerwowego. Pomimo że punkcja jest zabiegiem całkowicie bezpiecznym, to istnieje jednak ryzyko pojawienia się nieprzyjemnych objawów utrzymujących się najczęściej od 2 do 3 dni.

  • Wirus Epsteina-Barr (EBV) – objawy i leczenie

    Jednym z członków dużej rodziny wirusów z rodzaju Herpes jest wirus Epsteina-Barr (EBV). Co ciekawe, jest jednym z tych patogenów, które u ludzi występują najczęściej i na ogół nie manifestują się pod postacią specyficznych objawów. Mimo to EBV może przyczynić się do rozwoju poważnej choroby, jaką jest mononukleoza zakaźna.

  • Rak okrężnicy – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

    Rak okrężnicy jest drugim co do częstości nowotworem oraz drugą przyczyną zgonu w krajach zachodnich, a niestety, ilość zachorowań na ten typ raka wciąż rośnie. Dlatego najważniejsza jest profilaktyka lub wczesne wykrycie, które zapewnia wysoką wyleczalność. Pierwsze symptomy raka okrężnicy są nietypowe i zależą od jego lokalizacji. Jak objawia się rak okrężnicy? Jak mu zapobiec?

  • Hemolakria – co powoduje krwawe łzy?

    Hemolakria jest wyjątkowo rzadkim schorzeniem, w związku z tym literatura na jej temat jest ograniczona, a częstość występowania w zależności od określonej płci, rasy lub wieku nie jest znana. Krwawe łzy, choć początkowo szokujące, często są nieszkodliwe i ustępują samoistnie bez powikłań. Niemniej każda osoba, u której pojawi się krwawe łzawienie, powinna zostać poddana dokładnej ocenie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij