Przerwanie leczenia statynami zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe

Niekiedy nagłe przerwanie wdrożonej terapii leczniczej może mieć niebezpieczne skutki dla zdrowia pacjenta. Tak jest w przypadku statyn, które stosowane są celem obniżenia cholesterolu.

Choroby układu sercowo-naczyniowego to jeden z najczęściej występujących problemów zdrowotnych współczesnych społeczeństw. Jednym z modyfikowalnych czynników ryzyka schorzeń układu krążenia jest hipercholesterolemia, czyli zbyt wysokie stężenie cholesterolu we krwi. Lekami pierwszego wyboru w terapii są statyny – nowe badanie wskazuje na potrzebę ich nieprzerwanego stosowania do końca życia. W jakich sytuacjach jest to wskazane?

Obniżenie cholesterolu za pomocą statyn zmniejsza ryzyko chorób układu krążenia

Wczesne zastosowanie leczenia statynami oraz kontynuowanie terapii do końca życia może znacznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych, tak wynika z najnowszego badania, którego wyniki przedstawiono na kongresie European Society of Cardiology 2022. Wskazują one, że u osób po 40. roku życia z wysokim prawdopodobieństwem rozwoju chorób układu krążenia oraz pacjentów z istniejącą chorobą serca leczenie obniżające poziom cholesterolu powinno być wdrożone jak najszybciej i trwać przez resztę życia.

Według statystyk największe zagrożenie dla życia człowieka stanowi choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa), na drugim miejscu znajduje się udar mózgu. Kluczowym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia jest wysoki poziom cholesterolu we krwi, którego nadmiar odkłada się w postaci złogów w naczyniach tętniczych. Dowody wskazują, że zmniejszenie stężenia „złego cholesterolu” (LDL, ang. low-density lipoprotein) o 1 mmol/l zmniejsza ryzyko choroby niedokrwiennej serca i udaru mózgu o 24%–25%. Najczęściej stosowanym w tym celu lekiem są statyny.

Autorzy wspomnianego badania podkreślają, że decyzja o rozpoczęciu leczenia często zapada zbyt późno, dodatkowo nierzadko zdarza się, że chorzy nie przestrzegają zaleceń specjalistów z obawy przed wystąpieniem skutków ubocznych.

Jak działają statyny?

Statyny to leki stosowane w w obniżaniu „złego cholesterolu”. Hamują one reduktazę HMG-CoA (3-hydroksy-3-metyloglutaryloko-enzymu A) – najważniejszego enzymu biorącego udział w syntezie cholesterolu. Efekt leczenia to obniżenie cholesterolu całkowitego oraz liczby cząsteczek LDL, a u niektórych chorych również zmniejszenie stężenia trójglicerydów.

Statyny są przeważnie dobrze tolerowane, choć jak każdy lek mogą wywołać działania niepożądane. Najczęstsze skutki uboczne stosowania statyn to: uszkodzenia mięśni (miopatie), zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, uszkodzenie nerek, bóle głowy, zaburzenia widzenia, zaburzenia snu. Dawkowanie statyn może być modyfikowane w zależności od wyników badań cholesterolu, niemniej jednak należy pamiętać, że ich gwałtowne odstawienie może być niebezpieczne.

Terapia statynami zwiększa QALY

Główny autor badania, dr Runguo Wu z Queen Mary University w Londynie, oraz jego współpracownicy oszacowali korzyści płynące ze stosowania statyn w zależności od wieku pacjenta w momencie rozpoczęcia terapii. Opracowali oni model mikrosymulacyjny na podstawie danych zebranych od 118 000 uczestników dużych międzynarodowych badań prowadzonych ze współpracy z Cholesterol Treatment Trialists (CTT) i 500 000 osób z brytyjskiego Biobanku. Korzyść ze stosowania statyn mierzono w latach życia skorygowanych o jakość (QALY, ang. quality-adjusted life year) – QALY opiera się na liczbie lat życia po zastosowaniu danej procedury medycznej oraz na jakości życia na skali 0–1.

Zespół naukowców odkrył, że terapia statynami zwiększyła QALY, zwłaszcza w późniejszym życiu. Pacjenci z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, którzy zaczęli przyjmować statyny w okolicach 50. roku życia, ale przestali je stosować w wieku około 80 lat, stracili 73% korzyści QALY. Co więcej, osoby w wieku poniżej 45 lat z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, które opóźniły stosowanie statyn straciły 7% QALY w porównaniu z sytuacją, gdyby przyjmowali 40 mg statyn przez całe życie bez zwłoki w rozpoczęciu terapii.