Zapalenie opłucnej – przyczyny, objawy, gdzie boli, leczenie
Julia Lisowska

Zapalenie opłucnej – przyczyny, objawy, gdzie boli, leczenie

Zapalenie opłucnej to choroba rzadko występująca samoistnie, a jej zachodzenie powodują najczęściej inne stany, które aktywują reakcje zapalne organizmu. Takimi stanami mogą być zarówno zakażenia lub nowotwory, jak i powikłania po operacjach w obrębie klatki piersiowej. Niektórym pacjentom przypadłość ta znana jest pod nazwą „wody w płucach”. Nieleczone zapalenie opłucnej może prowadzić do ciężkich zaburzeń oddychania, niewydolności prawej komory serca i w efekcie do zgonu pacjenta.

Co to jest zapalenie opłucnej?

Istotą schorzenia jest powstanie stanu zapalnego w obrębie błony (opłucnej) pokrywającej oba płaty płuc, która chroni je i zapewnia swobodną wentylację. Błona ta składa się z blaszek ściennej i trzewnej, między którymi rozciąga się przestrzeń zwana jamą opłucnej, w której zwykle jest mała objętość płynu (10 ml). Zwiększona objętość owego płynu wskazuje na proces zapalny toczący się w opłucnej i fachowo nazywa się to wysiękiem.

W zależności od charakteru płynu możemy wyróżnić zapalenie opłucnej (łac. pleuritis):

  • suche (inaczej włóknikowe – może się wchłonąć samoistnie lub przejść w zapalenie wysiękowe),
  • wysiękowe (w której objętość płynu jest duża i może mieć charakter surowiczy, krwotoczny lub ropny).

W efekcie w płucach dochodzi do zjawiska niedodmy (łac. atelectasis), czyli zmniejszenia upowietrznienia fragmentu narządu przez zatkanie oskrzela zalegającym płynem (tzw. niedodma z ucisku).

Zapalenie opłucnej – jakie są przyczyny?

Najczęściej jest spowodowane zakażeniem bakteryjnym lub wirusowym, stąd może dotknąć zarówno dzieci, jak i dorosłych. Innymi schorzeniami powodującymi ten stan są:

  • nowotwory (szczególnie w międzybłoniaku opłucnej, jest to najbardziej charakterystyczny objaw),
  • gruźlica,
  • choroby autoimmunologiczne (toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów),
  • choroby trzustki, wątroby, nerek,
  • zatorowość płucna,
  • zawał serca,
  • stan po operacjach chirurgicznych w obrębie narządów klatki piersiowej,
  • zaburzenia endokrynologiczne.

Powiązane produkty

Jakie są objawy? Czy i gdzie pojawia się ból?

Warto zaznaczyć, że objawy zapalenia opłucnej są niejednoznaczne i należy je różnicować z innymi chorobami, które występują częściej. Pierwsze objawy pojawiają się nagle i przede wszystkim występują w nich typowe cechy zapalenia – suchy kaszel, osłabienie. Dlatego też na początku może imitować zwykłą infekcję.

jednak z biegiem czasu zapalenie postępuje i wytwarzający się płyn może powodować duszność, ból w fazie szczytowej wdechu. Często współwystępuje gorączka. Innymi objawami są: ogólne rozbicie, ból klatki piersiowej (boli po stronie chorej). Płytki oddech spowodowany przez zapadnięte płuco.

Wielu chorobom układu oddechowego towarzyszy duszność. Dowiedz się więcej klikając tutaj.

Zapalenie opłucnej – badania i diagnostyka

Ważny element rozpoznania polega na usłyszeniu przez lekarza charakterystycznego tarcia blaszek opłucnej, słyszalnego szmeru oskrzelowego i zaobserwowania zmniejszonego drżenia piersiowego w trakcie badania. Niezbędne jest także zdjęcie rentgenowskie, które obrazuje poziom płynu w płucu, a w efekcie obszar niedodmy. W RTG niedodma może prezentować się różnie jako np. niedodma płytkowa, czyli zacienienia linijne (wynikające z zmniejszenia się ciśnienia wewnątrz naczyń i ich zapadnięcia) – najczęściej lokalizujące się przy podstawie prawego lub lewego płuca. Inny przykład: niedodma okrągła, dająca ograniczony cień charakterystyczny dla wysięku zapalnego.

Pomocne także może się okazać USG, które co prawda nie wykrywa większych objętości płynu w płucach (bronchogram płynowy) niż RTG, lecz można je przeprowadzać wielokrotnie i bezpośrednio przy łóżku pacjenta. Dodatkowo ma zastosowanie w diagnostyce lub leczeniu płynu w płucach, tzn. w lokalizacji miejsca nakłucia jamy opłucnej.

Najdokładniejszą metodą oceniającą układ płynu, nacieków zapalnych, zmian włóknistych lub pasm niedodmowych jest tomografia komputerowa, po której specjalista może z dużym prawdopodobieństwem ocenić stan zapalny i ustalić sposób leczenia pacjenta.

Badanie płynu opłucnego

Jest metodą, która umożliwia bezpośrednie stwierdzenie przyczyny zapalenia i wysięku w jamie opłucnej. Lekarz przez nakłucie tej jamy pobiera próbkę płynu, aby specjaliści w laboratorium zbadali jego właściwości – zapach, kolor, zawartość glukozy, leukocyty, pH i poziom LDH.

W przypadku zapalenia mamy do czynienia ze zmniejszoną liczbą komórek (<7000), enzymu LDH (>200), pH (<7), poziomu glukozy (<30). Ponadto kolor płynu jest mętny, mleczny, a zapach cuchnący. Następnie w zależności czy płyn wykazuje charakter zapalny wykonuje się dokładniejsze analizy, aby ustalić dokładną etiologię. Zalicza się do nich barwienie metodą Grama na bakterie tlenowe i beztlenowe oraz badanie cytologiczne w kierunku gruźlicy oraz grzybów. Poza tym szuka się komórek typowych dla nowotworów.

Jak wygląda leczenie zapalenia opłucnej?

Leczenie zależy od przyczyny powstania zapalenia opłucnej. W przypadku suchego zapalenia skupia się głównie na kontroli choroby podstawowej, która wywołała zapalenie. Na objawy natomiast można stosować leki przeciwkaszlowe np. na bazie kodeiny, oprócz tego zaleca się odpoczynek lub drenaże klatki piersiowej.

Ponadto w opornych przypadkach stosuje się leczenie przeciwbólowe poprzez założenie blokady nerwów zaopatrujących dany segment płuca. Jeśli mamy do czynienia z wysiękowym zapaleniem opłucnej leczenie zaczyna się od jak najszybszego wdrożenia antybiotyków lub glikokortykosteroidów. Czasami konieczne może się okazać nakłucie jamy opłucnej i podanie leku bezpośrednio do miejsca zmienionego zapaleniem (pleurodeza).

Zapalenie opłucnej – powikłania i rokowanie

Najważniejsze jest zapobieganie powstawaniu zrostów płaszczyznowych głównie w okolicach przepony, ponieważ prowadzi to do bezpowietrzności płuc i rozwinięcia niewydolności oddechowej. Co więcej, płyn obecny w pęcherzykach prowadzi do powstawania ognisk niedodmowych, które powodują z kolei niewydolność serca (serca płucnego). W przypadku pacjentów poddanych zabiegom kardiochirurgicznym, płyn i niedodma po operacji znacznie wydłuża okres rekonwalescencji i jest objawem przystosowywania się organizmu do nowych warunków anatomicznych. Natomiast, gdy przyczyną wysięku była infekcja i leczenie zostało zaniedbane, może powstać ropień płuca, a następnie rozwinąć się sepsa.

1.    https://www.medicalnewstoday.com/articles/158813
2.    https://www.webmd.com/lung/understanding-pleurisy-basics
3.    http://www.kpho.cm.umk.pl/sites/default/files/zapalenia_pluc_i_oplucnej.pdf

 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij