Zapalenie opłucnej – przyczyny, objawy, gdzie boli, leczenie
Julia Lisowska

Zapalenie opłucnej – przyczyny, objawy, gdzie boli, leczenie

Zapalenie opłucnej to choroba rzadko występująca samoistnie, a jej zachodzenie powodują najczęściej inne stany, które aktywują reakcje zapalne organizmu. Takimi stanami mogą być zarówno zakażenia lub nowotwory, jak i powikłania po operacjach w obrębie klatki piersiowej. Niektórym pacjentom przypadłość ta znana jest pod nazwą „wody w płucach”. Nieleczone zapalenie opłucnej może prowadzić do ciężkich zaburzeń oddychania, niewydolności prawej komory serca i w efekcie do zgonu pacjenta.

Co to jest zapalenie opłucnej?

Istotą schorzenia jest powstanie stanu zapalnego w obrębie błony (opłucnej) pokrywającej oba płaty płuc, która chroni je i zapewnia swobodną wentylację. Błona ta składa się z blaszek ściennej i trzewnej, między którymi rozciąga się przestrzeń zwana jamą opłucnej, w której zwykle jest mała objętość płynu (10 ml). Zwiększona objętość owego płynu wskazuje na proces zapalny toczący się w opłucnej i fachowo nazywa się to wysiękiem.

W zależności od charakteru płynu możemy wyróżnić zapalenie opłucnej (łac. pleuritis):

  • suche (inaczej włóknikowe – może się wchłonąć samoistnie lub przejść w zapalenie wysiękowe),
  • wysiękowe (w której objętość płynu jest duża i może mieć charakter surowiczy, krwotoczny lub ropny).

W efekcie w płucach dochodzi do zjawiska niedodmy (łac. atelectasis), czyli zmniejszenia upowietrznienia fragmentu narządu przez zatkanie oskrzela zalegającym płynem (tzw. niedodma z ucisku).

Zapalenie opłucnej – jakie są przyczyny?

Najczęściej jest spowodowane zakażeniem bakteryjnym lub wirusowym, stąd może dotknąć zarówno dzieci, jak i dorosłych. Innymi schorzeniami powodującymi ten stan są:

  • nowotwory (szczególnie w międzybłoniaku opłucnej, jest to najbardziej charakterystyczny objaw),
  • gruźlica,
  • choroby autoimmunologiczne (toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów),
  • choroby trzustki, wątroby, nerek,
  • zatorowość płucna,
  • zawał serca,
  • stan po operacjach chirurgicznych w obrębie narządów klatki piersiowej,
  • zaburzenia endokrynologiczne.

Powiązane produkty

Jakie są objawy? Czy i gdzie pojawia się ból?

Warto zaznaczyć, że objawy zapalenia opłucnej są niejednoznaczne i należy je różnicować z innymi chorobami, które występują częściej. Pierwsze objawy pojawiają się nagle i przede wszystkim występują w nich typowe cechy zapalenia – suchy kaszel, osłabienie. Dlatego też na początku może imitować zwykłą infekcję.

jednak z biegiem czasu zapalenie postępuje i wytwarzający się płyn może powodować duszność, ból w fazie szczytowej wdechu. Często współwystępuje gorączka. Innymi objawami są: ogólne rozbicie, ból klatki piersiowej (boli po stronie chorej). Płytki oddech spowodowany przez zapadnięte płuco.

Wielu chorobom układu oddechowego towarzyszy duszność. Dowiedz się więcej klikając tutaj.

Zapalenie opłucnej – badania i diagnostyka

Ważny element rozpoznania polega na usłyszeniu przez lekarza charakterystycznego tarcia blaszek opłucnej, słyszalnego szmeru oskrzelowego i zaobserwowania zmniejszonego drżenia piersiowego w trakcie badania. Niezbędne jest także zdjęcie rentgenowskie, które obrazuje poziom płynu w płucu, a w efekcie obszar niedodmy. W RTG niedodma może prezentować się różnie jako np. niedodma płytkowa, czyli zacienienia linijne (wynikające z zmniejszenia się ciśnienia wewnątrz naczyń i ich zapadnięcia) – najczęściej lokalizujące się przy podstawie prawego lub lewego płuca. Inny przykład: niedodma okrągła, dająca ograniczony cień charakterystyczny dla wysięku zapalnego.

Pomocne także może się okazać USG, które co prawda nie wykrywa większych objętości płynu w płucach (bronchogram płynowy) niż RTG, lecz można je przeprowadzać wielokrotnie i bezpośrednio przy łóżku pacjenta. Dodatkowo ma zastosowanie w diagnostyce lub leczeniu płynu w płucach, tzn. w lokalizacji miejsca nakłucia jamy opłucnej.

Najdokładniejszą metodą oceniającą układ płynu, nacieków zapalnych, zmian włóknistych lub pasm niedodmowych jest tomografia komputerowa, po której specjalista może z dużym prawdopodobieństwem ocenić stan zapalny i ustalić sposób leczenia pacjenta.

Badanie płynu opłucnego

Jest metodą, która umożliwia bezpośrednie stwierdzenie przyczyny zapalenia i wysięku w jamie opłucnej. Lekarz przez nakłucie tej jamy pobiera próbkę płynu, aby specjaliści w laboratorium zbadali jego właściwości – zapach, kolor, zawartość glukozy, leukocyty, pH i poziom LDH.

W przypadku zapalenia mamy do czynienia ze zmniejszoną liczbą komórek (<7000), enzymu LDH (>200), pH (<7), poziomu glukozy (<30). Ponadto kolor płynu jest mętny, mleczny, a zapach cuchnący. Następnie w zależności czy płyn wykazuje charakter zapalny wykonuje się dokładniejsze analizy, aby ustalić dokładną etiologię. Zalicza się do nich barwienie metodą Grama na bakterie tlenowe i beztlenowe oraz badanie cytologiczne w kierunku gruźlicy oraz grzybów. Poza tym szuka się komórek typowych dla nowotworów.

Jak wygląda leczenie zapalenia opłucnej?

Leczenie zależy od przyczyny powstania zapalenia opłucnej. W przypadku suchego zapalenia skupia się głównie na kontroli choroby podstawowej, która wywołała zapalenie. Na objawy natomiast można stosować leki przeciwkaszlowe np. na bazie kodeiny, oprócz tego zaleca się odpoczynek lub drenaże klatki piersiowej.

Ponadto w opornych przypadkach stosuje się leczenie przeciwbólowe poprzez założenie blokady nerwów zaopatrujących dany segment płuca. Jeśli mamy do czynienia z wysiękowym zapaleniem opłucnej leczenie zaczyna się od jak najszybszego wdrożenia antybiotyków lub glikokortykosteroidów. Czasami konieczne może się okazać nakłucie jamy opłucnej i podanie leku bezpośrednio do miejsca zmienionego zapaleniem (pleurodeza).

Zapalenie opłucnej – powikłania i rokowanie

Najważniejsze jest zapobieganie powstawaniu zrostów płaszczyznowych głównie w okolicach przepony, ponieważ prowadzi to do bezpowietrzności płuc i rozwinięcia niewydolności oddechowej. Co więcej, płyn obecny w pęcherzykach prowadzi do powstawania ognisk niedodmowych, które powodują z kolei niewydolność serca (serca płucnego). W przypadku pacjentów poddanych zabiegom kardiochirurgicznym, płyn i niedodma po operacji znacznie wydłuża okres rekonwalescencji i jest objawem przystosowywania się organizmu do nowych warunków anatomicznych. Natomiast, gdy przyczyną wysięku była infekcja i leczenie zostało zaniedbane, może powstać ropień płuca, a następnie rozwinąć się sepsa.

1.    https://www.medicalnewstoday.com/articles/158813
2.    https://www.webmd.com/lung/understanding-pleurisy-basics
3.    http://www.kpho.cm.umk.pl/sites/default/files/zapalenia_pluc_i_oplucnej.pdf

 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij