Worek stomijny przylepiony do brzucha pacjentki
Wojciech Glinicki

Stomia – co to jest i jak wygląda? Jak pielęgnować stomię?

Stomia to wytworzone sztucznie połączenie części jelita z powierzchnią ciała. Konieczność przeprowadzenia operacji chirurgicznej może wynikać z przyczyn pilnych, np. perforacja jelita, jak i planowych, do których zaliczono chociażby chorobę nowotworową.  Dbanie o stomię jest bardzo istotnym aspektem tego rozwiązania. Jak właściwie to robić, żeby uniknąć groźnych dla zdrowia komplikacji?

Istnieją schorzenia, które dotykają organów odpowiedzialnych za odprowadzanie produktów przemiany materii na zewnątrz organizmu. Jednym z narządów, które może dotknąć takie schorzenie są jelita. Jeśli jelito traci swoją zdolność do odprowadzania wydalin z organizmu, konieczne może być wyłonienie tzw. sztucznego odbytu, czyli stomii.

Co to jest stomia?

Stomia to słowo pochodzące z języka greckiego, które w dosłownym tłumaczeniu rozumiane jest jako „otwór”. Zabieg wyłonienia stomii jest chirurgicznym stworzeniem światła narządu (jelita bądź moczowodu) przez powłoki brzuszne i umocowaniem go na powierzchni ciała. Wynika ona najczęściej z usunięcia części moczowodu, jelita grubego lub jelita cienkiego. Wyróżnia się kilka rodzajów stomii: odżywczą i odprowadzającą, czasową i definitywną, a także stomię kałową lub moczową. Ciężko opisać to, jak wygląda stomia, niemniej ma kilka cech charakterystycznych. Stomia jest okrągła, czerwona lub różowa, a także wilgotna. Najczęściej wystaje około 1–3 cm ponad powierzchnię skóry, a jej ujście powinno znajdować się w centralnym punkcie. Do skóry wokół niej przykleja się worek stomijny, aby środek wyłonionej stomii znajdował się w tymże worku. Najpowszechniej występują stomie jelitowe.

Rodzaje stomii

Jak wspomniano wcześniej, rodzajów stomii jest kilka, a ich podział zależy od narządu, którego dotyczy wyłonienie stomii, konstrukcji wyłonienia, jej funkcji (odżywcza lub wydalnicza), a także czy ma być ona czasowa czy stała.

Z uwagi na narząd, którego dotyczy stomia wyróżnia się:

  • kolostomię – przetoka jelita grubego,
  • ileostomię – przetoka jelita cienkiego,
  • gastrostomia  – przetoka żołądkowa,
  • urostomia – przetoka dróg moczowych.

Kolostomia wytwarzana jest podczas zabiegu usunięcia odbytnicy z powodu nowotworu lub tzw. operacji Hartmanna. Najczęściej umiejscowiona po lewej stronie brzucha. Ileostomia jest połączeniem światła jelita cienkiego ze skórą i znajduje się najczęściej po prawej stronie brzucha. Zabieg ten wykonuje się podczas resekcji okrężnicy lub całkowitego usunięcia jelita grubego. Urostomia to inaczej przetoka moczowo-skórna i polega na wyprowadzeniu moczowodu bezpośrednio na powłoki skórne lub poprzez odpowiednio wyizolowany odcinek jelita cienkiego. Gastroskopia jest przetoką odżywczą i służy do wprowadzania pokarmu u osób z niedrożnym przełykiem.

Czy stomia wyłaniana jest na zawsze? Niekoniecznie. Zdecydowana większość stomii jest wyłaniania już na zawsze. Jednak istnieją przypadki, kiedy po ustąpieniu choroby podstawowej lekarze zamykają stomię i usuwają ją.

Polecane dla Ciebie

Wskazania do założenia stomii

Najczęstszymi wskazaniami do założenia stomii są choroby podstawowe i ich umiejscowienie, stan ogólny pacjenta oraz zastosowany rodzaj operacji i poziom zaawansowania zapalenia otrzewnej. Zabieg wyłonienia stomii wykonuje się ze wskazań pilnych lub planowych. Do najczęstszych wskazań pilnych zalicza się: ostrą perforację jelita lub jego niedokrwienie skutkujące rozlanym zapaleniem otrzewnej, a także uraz mechaniczny. Z kolei w przypadku zabiegów planowanych założenie stomii wykonuje się z powodu: chorób nowotworowych, choroby Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, zmian w jelitach wynikających z jego niedokrwienia, mnogiej polipowatości rodzinnej, uchyłków okrężnicy z powikłaniami, a także jako odbarczenie obwodowej części przewodu pokarmowego.

Stomia – powikłania

Jak w przypadku każdej ingerencji w ludzkie ciało może dojść do komplikacji, tak samo mogą przydarzyć się one również przy stomii. Szczególnie jeśli jest zabieg wykonywany jest w trybie pilnym. Powikłania związane ze stomią dzieli się na miejscowe i ogólnoustrojowe. Powikłania miejscowe można podzielić na chirurgiczne oraz dermatologiczne, zaś do ogólnoustrojowych powikłania metaboliczne, psychologiczne, a także seksualne.

Do najpoważniejszych powikłań chirurgicznych zaliczyć można:

  • wypadanie lub wpadnięcie stomii,
  • obrzęk stomii,
  • krwawienia,
  • martwicę stomii,
  • niedokrwienie,
  • przetokę okołostomijną,
  • wznowienie choroby podstawowej (np. nowotworu).

Problemy dermatologiczne wokół stomii mogą objawiać się jako zapalenie powłok skórnych, reakcje uczuleniowe na sprzęt stomijny lub przetoki skórne. Z kolei powikłania metaboliczne związane ze stomią to głównie wyniszczenie oraz dolegliwości związane ze skróceniem przewodu pokarmowego. Pacjent powinien także pamiętać o tym, czego nie można robić, posiadając stomię, tj. palić papierosów oraz pić alkoholu.

Pacjenci stomijni mierzą się również z problemami natury psychologicznej. Często nie akceptują swojego ciała, boją się, że stomia śmierdzi oraz zastanawiają się ile trwa długość życia ze stomią. Często unikają również kontaktów seksualnych ze względu na poczucie wstydu. Kobiety w wieku rozrodczym boją się zostać mami, chociaż  stomia w ciąży w obecnych czasach nie stanowi takiego problemu, jak jeszcze parę lat temu i nie wpływa na rozwój płodu czy przebieg ciąży.

Jak pielęgnować stomię?

Zachowanie zdrowej skóry wokół stomii jest niezwykle ważne. Istotny jest tutaj prawidłowy dobór sprzętu, np. odpowiednia średnica worka stomijnego, a także prawidłowa pielęgnacja skóry. Uszkodzenie skóry wokół wyłonionej stomii może sprzyjać zakażeniom, co może być wyjątkowo niebezpieczne dla pacjenta. Skóra wokół stomii powinna być w takiej kondycji jak skóra po drugiej stronie brzucha, czyli być gładka i niepodrażniona. Przed przyklejeniem worka kolostomijnego należy dokładnie umyć skórę, osuszając ją potem delikatnym materiałem. Należy pamiętać także o tym, aby nie używać środków drażniących, np. na bazie spirytusu. Zaleca się stosowanie specjalnych, elastycznych przylepców, które chronią skórę i umożliwiają bezproblemową wymianę worków. Otwór w płytce worka stomijnego powinien być także odpowiednio dopasowany do stomii. Przy każdej wymianie należy pamiętać, iż skóra wokół stomii jest niezwykle delikatna i podatna na podrażnienia. Pacjent powinien wybrać sprzęt dla siebie odpowiedni, najlepiej w sklepie medycznym.

  1. I. Lewandowska, J. Kowalik, Z. Kopański, A. Skura-Madziała, F. Furmanik, Opieka nad pacjentem ze stomią jelitową, “Journal of public health, Nursing and Medical Rescue”, 2 2011
  2. L. Pachocka, A. Urbanik, Stomia jelitowa - epidemiologia, rys historyczny, zasady wyłaniania i rodzaje stomii jelitowych, “Probl Hig Epidemiol”, 95(3) 2014
  3. A Dabirian, F. Yaghamei, M. Rassouli, et. al, Quality of life in ostomy patients: a qualitative study, “Patient Prefer Adherence”, 5 2011
  4. M. Szczepkowski, Dobra stomia, “Post Nauk Med”, 5 2006
  5. Pielęgnacja stomii - Podhalański Szpital Specjalistyczny (pszs.eu) [dostęp online 3.06.2022]

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba Gravesa-Basedova – objawy, rozpoznanie, leczenie

    Do tej pory nie udało się ustalić etiopatogenezy choroby Gravesa-Basedova, wiadomo jedynie, że jest chorobą autoimmunologiczną. Występuje zdecydowanie częściej u kobiet (około 10 razy częściej), co z kolei może sugerować wpływ estrogenów na rozwój schorzenia. Ponadto zaobserwowano, że choroba częściej rozwija się po silnych sytuacjach stresowych.

  • Dirofilarioza u zwierząt – przyczyny, objawy, leczenie

    Dirofilarioza to choroba, która najczęściej dotyka psy, ale robaki mogą wywołać infekcję również u ludzi, kotów, fretek i dziko żyjących zwierząt mięsożernych. Dorosłe osobniki nicieni mogą żerować w organizmie psa nawet 4 lata, doprowadzając go do całkowitego spustoszenia i nagłej śmierci. Możliwe jest leczenie dirofilariozy, jednak wymaga to zastosowania więcej niż jednego preparatu i wielu miesięcy walki z chorobą. Najlepszym sposobem zapobiegania zarażeniu jest unikanie kontaktu z komarami lub użycie środków owadobójczych.

  • Piodermia zgorzelinowa – przyczyny, objawy, leczenie

    Piodermia zgorzelinowa to rzadka, niezakaźna choroba, której etiologia do tej pory nie została wyjaśniona. Charakteryzuje się szybko rozwijającym się owrzodzeniem, mogącym zajmować duże obszary skóry. Często towarzyszy chorobom o podłożu autoimmunologicznym.

  • Kompresjoterapia – czym jest i na czym polega?

    Choroby naczyń żylnych to jedne z częstszych dolegliwości dotyczących głównie kończyn dolnych. W ich leczeniu przychodzi nam z pomocą kompresjoterapia, czyli inaczej zwana terapia uciskowa. Na czym ona polega?

  • Gęsta, lepka krew – przyczyny, objawy, leczenie

    Krew składa się z wyspecjalizowanych komórek, przeciwciał, czynników krzepnięcia i substancji w niej przenoszonych, m.in hormonów, lipidów, białek i glukozy. Stężenie tych składników wpływa na gęstość i lepkość krwi, a równowaga między nimi pozwala na jej poprawne krążenie. Jak rozpoznać zbyt gęstą krew?

  • Mielofibroza – przyczyny, leczenie

    Mielofibroza zaliczana jest do nowotworów szpiku kości, najrzadszych wśród wszystkich chorób mieloproliferacyjnych. Rozwija się długo i podstępnie, początkowo nie dając specyficznych objawów. Jakie są jej symptomy? W jaki sposób leczy się mielofibrozę?

  • Zespół popunkcyjny – na czym polega?

    Zespół popunkcyjny jest następstwem nakłucia lędźwiowego, którego dokonuje się podczas diagnostyki zakażeń ośrodkowego układu nerwowego. Pomimo że punkcja jest zabiegiem całkowicie bezpiecznym, to istnieje jednak ryzyko pojawienia się nieprzyjemnych objawów utrzymujących się najczęściej od 2 do 3 dni.

  • Wirus Epsteina-Barr (EBV) – objawy i leczenie

    Jednym z członków dużej rodziny wirusów z rodzaju Herpes jest wirus Epsteina-Barr (EBV). Co ciekawe, jest jednym z tych patogenów, które u ludzi występują najczęściej i na ogół nie manifestują się pod postacią specyficznych objawów. Mimo to EBV może przyczynić się do rozwoju poważnej choroby, jaką jest mononukleoza zakaźna.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij