Aceton – co warto o nim wiedzieć? - portal DOZ.pl
kobieta zmywa lakier do paznokci
Joanna Orzeł

Aceton – właściwości i zastosowanie

Większości z nas aceton kojarzy się z zapachem roznoszącym się w powietrzu podczas zmywania lakieru do paznokci. Owszem jest to jedno z jego podstawowych zastosowań w gospodarstwie domowym. Do czego jeszcze służy aceton? Kiedy jest produkowany w naszym ciele? O czym świadczy zapach acetonu z ust? Gdzie go kupić?

Aceton – co to za związek? Jakie są rodzaje acetonu?

Z chemicznego punktu widzenia aceton to najprostszy pod względem budowy chemicznej keton. W swojej cząsteczce zawiera atom tlenu, trzy atomy węgla oraz sześć atomów wodoru. Stosunkowo mała cząsteczka sprawia, że jest substancja lotną. Po odkręceniu butelki z acetonem w kilka chwil nasze otoczenie wypełni lekko drażniący „chemiczny” i charakterystyczny zapach. Aceton jest substancją palną, dobrze rozpuszcza się w wodzie.  

Aceton jest substancją występującą naturalnie w przyrodzie w niektórych rodzajach roślin, gazach wulkanicznych. Wytwarza się także podczas pożarów lasów, podczas palenia papierosów czy spalania mieszanki paliwowej w silniku samochodu. Niewielkie ilości acetonu są produkowane przez nasze ciało. W dużych ilościach może powodować podrażnienia lub zatrucie.

Na rynku znajdziemy kilka rodzajów acetonu. Dwa podstawowe to aceton kosmetyczny, który znajdziemy w drogeriach i sklepach dla salonów kosmetycznych, oraz aceton techniczny dostępny przykładowo w marketach budowlanych. Różnica między tymi dwoma rodzajami polega na stopniu czystości oferowanego produktu.

Aceton techniczny jest produktem tańszym, ale gorszej jakości. Bywa zanieczyszczony toksycznymi substancjami (np. metanolem). Aceton kosmetyczny zawiera tę samą substancję czynną co techniczny odpowiednik, jednak jest produktem o zdecydowanie wyższej klasie czystości. Co więcej, bardzo często bywa wzbogacony o dodatkowe składniki jak witaminy, minerały, substancje nawilżające (np. gliceryna, lanolina), wyciągi roślinne (np. z kwiatów porcelanowych, aloesu) czy substancje zapachowe maskujące naturalny drażniący zapach głównego składnika. Na wielu opakowaniach acetonu kosmetycznego znajdziemy dodatkowo informację, że produkt był testowany dermatologicznie. 

Aceton – działanie i właściwości

Aceton jest bezbarwnym rozpuszczalnikiem. Oznacza to, że ma zdolność rozpuszczania wybranych substancji. Z tego powodu w gospodarstwie domowym najczęściej znajdziemy go w składzie zmywacza do paznokci oraz rozpuszczalników do farb i lakierów.

Dobrze rozpuszcza tłuszcze i bywa używany do odczyszczenia powierzchni z tłustych plam – do odtłuszczania. Może być stosowany jako czynnik dezynfekujący – zabija chorobotwórcze mikroorganizmy np. bakterie.

Aceton w organizmie

Aceton jest jednym z metabolitów powstających w wyniku prawidłowej ketogenezy zachodzącej w zdrowym organizmie. Kiedy spożywamy zbyt mało cukrów, z których nasz organizm czerpie energię w pierwszej kolejności, uruchamiane są rezerwy energetyczne zamknięte w tkance tłuszczowej. Jest ona metabolizowana w wątrobie w celu uzyskania energii, a końcowe produkty tego procesu to związki z grupy ketonów, pośród których znajduje się aceton. Jeżeli ilość ciał ketonowych w organizmie wzrasta, wchodzi on w stan ketozy. Zgodnie z najnowszymi badaniami utrzymywanie organizmu w tym stanie może pozytywnie wpływać na samopoczucie, prowadzi do utraty masy ciała, może regulować niektóre schorzenia (np. występowanie drgawek u młodzieży cierpiącej na epilepsję).

Przejściowy wzrost stężenia może wiązać się z odbywaniem głodówki, zwiększonym wysiłkiem fizycznym czy stosowaniem diety bogatej w białka, a ubogiej w cukry. Również ciąża, a zwłaszcza związane z jej początkiem silne wymioty i obniżony apetyt mogą przyczynić się do wzrostu stężenia acetonu w moczu.  

Wykrycie acetonu w moczu u dziecka lub u osoby dorosłej predysponuje do dalszej obserwacji i diagnostyki. Nadmiar ciał ketonowych może świadczyć o poważnych schorzeniach. Najpopularniejszym z nich jest cukrzyca typu pierwszego związana z zaburzeniem gospodarki węglowodanowej w organizmie.  

Przy schorzeniu, jakim jest cukrzyca, objawem świadczącym o podwyższonym poziomie cukru jest również zapach acetonu z ust. Naukowcy i inżynierowie pracują nad rozwiązaniem, które pomoże powiązać poziom cukru we krwi z poziomem acetonu w oddechu. Być może w przyszłości glukometry używane regularnie przez diabetyków będą wymagały jedynie dmuchnięcia, a nie jak to jest obecnie – kaleczenia palca przed każdym pomiarem.

Polecane dla Ciebie

Zastosowanie acetonu

Główne domowe zastosowanie acetonu to rozpuszczalnik. Przyda się nie tylko do usunięcia hybrydy czy tradycyjnego lakieru do paznokci. Może z powodzeniem być stosowany do usuwania plam np. z lakierów z różnych powierzchni np. ubrań lub mebli.

Należy jednak pamiętać o zachowaniu delikatności podczas jego użycia. Jeżeli postawimy go na dłużej np. na lakierowanej powierzchni czy materiale, może wywabić również barwnik z tkaniny czy uszkodzić warstwę lakieru. Niestety tego typu plamy po acetonie są nieusuwalne. 

Aceton – szkodliwość

Aceton jest substancją drażniącą organizmy żywe. Ze względu na swoją lotność może podrażniać drogi oddechowe, powodując mdłości lub wymioty, ból głowy, senność, zmęczenie, zawroty głowy. Jeżeli dostanie się do oczu, powoduje ból, łzawienie, zaczerwienienie. Wylany na skórę prowadzi do  jej wysuszenia i pękania.  

Czy aceton niszczy paznokcie? U osób wrażliwych może wywołać reakcję alergiczną, która w skrajnych przypadkach prowadzi do degradacji płytki. Jednak stosowany sporadycznie do usuwania lakieru w towarzystwie regularnego nawilżania nie powinien wywoływać aż tak drastycznych efektów.

Aceton jest metabolizowany w wątrobie. Każda ilość wytworzona w naszym ciele lub wprowadzona do niego przypadkowo musi zostać rozłożona przez ten organ. Nie ma lekarstwa – odtrutki na zatrucie acetonem (spowodowane chorobą lub przypadkowym spożyciem). W takiej sytuacji stosuje się wyłącznie terapię wspomagającą.

Ze względu na swoje toksyczne właściwości nie powinien być używany w ciąży.

Uczulenie na aceton

U osób wrażliwych aceton może powodować reakcje alergiczne. Objawiają się one miejscowym podrażnieniem, łuszczeniem skóry, bólem, pieczeniem, zaczerwienieniem.  

Osoba uczulona na aceton lub kobieta w ciąży powinna stosować jego zamienniki. Przykładowo: zmywacz do paznokci bez acetonu, który zawiera np. octan etylu działający jako rozpuszczalnik.

  1. Aceton, karta charakterystyki substancji chemicznej, „poch.com.pl” [online] https://www.poch.com.pl/1/wysw/msds_clp.php?A=5497dd5b4ea7b5220001, [dostęp:] 19.05.2022.
  2. P. Kopiński, Badanie stężenia acetonu w moczu, Medycyna Praktyczna, „mp.pl” [online] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/172741,badanie-stezenia-acetonu-w-moczu, [dostęp:] 19.05.2022.
  3. S. Mansouri, S. Boulares, T. Alhadidi, Non-invasive Measurement of Blood Glucose by Breath Analysis, „IEEJ Trans”, nr 15 2020.
  4. R.C. Drews, Acetone sterilization in ophthalmic surgery, „Annals Ophthalmology”, nr 9 (6) 1977.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Probiotyki i prebiotyki w kosmetykach

    Prebiotyki i probiotyki to naturalne substancje wspierające barierę ochronną naszego organizmu, które mogą występować również w kosmetykach. Dowiedz się jak właściwie je stosować i na co najlepiej działają kosmetyki zawierające prebiotyki i probiotyki.

  • Henna – co warto o niej wiedzieć? Czy może uczulać?

    Henna to barwnik znany i stosowany od czasów starożytnych. Popularny był i jest również nowożytnie: stosowały go i nasze babcie, i nasze mamy, a teraz sięgają po niego – i to coraz chętniej – pokolenia nasze i naszych dzieci. Co warto wiedzieć o hennie? Czy i dlaczego henna może uczulać? 

  • Niacynamid i jego właściwości – czym jest i na co pomoże?

    Niacynamid, znany również jako nikotynamid, to substancja będąca składową witaminy B3 (niacyny). Charakteryzuje się niezwykle szerokim spektrum działania. Czym jest dokładnie, jakie ma działanie i jak wykorzystać te właściwości dla swoich korzyści zdrowotnych? O tym piszemy poniżej. 

  • pH skóry – co należy o nim wiedzieć?

    Błędy w pielęgnacji skóry odbijają się na jej pH, co bezpośrednio przekłada się także na jej kondycję. W poniższym artykule odpowiadamy na wiele pytań związanych z pH skóry. Czym ono jest i jak sprawdzić jego wartość? Czy istnieje jedna prawidłowa, neutralna i optymalna wartość pH skóry człowieka? Czy pH skóry ma coś wspólnego z doborem perfum? Jak dbać o skórę, aby jej pH było optymalne?

  • Zaskórniki – dlaczego powstają? Czy można im zapobiec?

    Zaskórniki (wągry) to problem charakterystyczny dla przetłuszczającej się skóry. Choć kojarzą się one głównie z okresem dojrzewania, to jednak dotyczą osób w każdym wieku. Jak powstają zaskórniki i dlaczego warto znać ten mechanizm? Jaką rolę w powstawaniu wągrów odgrywają hormony? Czy skłonność do zaskórników może być dziedziczna? Czym różnią się od siebie zaskórniki zamknięte od otwartych?

  • Pielęgnacja cery z zaskórnikami – jak powinna wyglądać? Co stosować na wągry?

    Skóra z zaskórnikami wymaga odpowiedniej pielęgnacji, która wspierana jest również dietą. Jakich kosmetyków używać, by pozbyć się zaskórników? Na jakie ich składniki aktywne należy zwracać uwagę? Dlaczego wyciskanie wągrów nie jest dobrym pomysłem? Które z domowych sposobów na zaskórniki są najskuteczniejsze? Podpowiadamy.

  • Cera trądzikowa – jak o nią dbać? Oczyszczanie, tonizacja, nawilżanie, makijaż

    Cera trądzikowa jest bardzo specyficznym rodzajem skóry. Wymaga wyjątkowego podejścia, konsekwencji w pielęgnacji czy diecie. Osoby, które borykają się z tzw. pryszczami, często szukają lub sięgają po dziwne sposoby na pozbycie się trądziku. Kluczem do wygojenia cery trądzikowej jest wielotorowe działanie, nie zaś wybiórcze stosowanie zaleceń dermatologicznych. Jak właściwie dbać o cerę z problemem trądziku, co suplementować i jak dokładnie pielęgnować?

  • Kwas pirogronowy – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, bezpieczeństwo

    Kwas pirogronowy to składnik, który będzie pomocny w walce z zaskórnikami, łojotokiem i trądzikiem. Jakie ma właściwości i jak działa na skórę? Co warto wiedzieć przy wyborze kosmetyków z kwasem pirogronowym? Odpowiadamy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij