kobieta zmywa lakier do paznokci
Joanna Orzeł

Aceton – właściwości i zastosowanie

Większości z nas aceton kojarzy się z zapachem roznoszącym się w powietrzu podczas zmywania lakieru do paznokci. Owszem jest to jedno z jego podstawowych zastosowań w gospodarstwie domowym. Do czego jeszcze służy aceton? Kiedy jest produkowany w naszym ciele? O czym świadczy zapach acetonu z ust? Gdzie go kupić?

Aceton – co to za związek? Jakie są rodzaje acetonu?

Z chemicznego punktu widzenia aceton to najprostszy pod względem budowy chemicznej keton. W swojej cząsteczce zawiera atom tlenu, trzy atomy węgla oraz sześć atomów wodoru. Stosunkowo mała cząsteczka sprawia, że jest substancja lotną. Po odkręceniu butelki z acetonem w kilka chwil nasze otoczenie wypełni lekko drażniący „chemiczny” i charakterystyczny zapach. Aceton jest substancją palną, dobrze rozpuszcza się w wodzie.  

Aceton jest substancją występującą naturalnie w przyrodzie w niektórych rodzajach roślin, gazach wulkanicznych. Wytwarza się także podczas pożarów lasów, podczas palenia papierosów czy spalania mieszanki paliwowej w silniku samochodu. Niewielkie ilości acetonu są produkowane przez nasze ciało. W dużych ilościach może powodować podrażnienia lub zatrucie.

Na rynku znajdziemy kilka rodzajów acetonu. Dwa podstawowe to aceton kosmetyczny, który znajdziemy w drogeriach i sklepach dla salonów kosmetycznych, oraz aceton techniczny dostępny przykładowo w marketach budowlanych. Różnica między tymi dwoma rodzajami polega na stopniu czystości oferowanego produktu.

Aceton techniczny jest produktem tańszym, ale gorszej jakości. Bywa zanieczyszczony toksycznymi substancjami (np. metanolem). Aceton kosmetyczny zawiera tę samą substancję czynną co techniczny odpowiednik, jednak jest produktem o zdecydowanie wyższej klasie czystości. Co więcej, bardzo często bywa wzbogacony o dodatkowe składniki jak witaminy, minerały, substancje nawilżające (np. gliceryna, lanolina), wyciągi roślinne (np. z kwiatów porcelanowych, aloesu) czy substancje zapachowe maskujące naturalny drażniący zapach głównego składnika. Na wielu opakowaniach acetonu kosmetycznego znajdziemy dodatkowo informację, że produkt był testowany dermatologicznie. 

Aceton – działanie i właściwości

Aceton jest bezbarwnym rozpuszczalnikiem. Oznacza to, że ma zdolność rozpuszczania wybranych substancji. Z tego powodu w gospodarstwie domowym najczęściej znajdziemy go w składzie zmywacza do paznokci oraz rozpuszczalników do farb i lakierów.

Dobrze rozpuszcza tłuszcze i bywa używany do odczyszczenia powierzchni z tłustych plam – do odtłuszczania. Może być stosowany jako czynnik dezynfekujący – zabija chorobotwórcze mikroorganizmy np. bakterie.

Aceton w organizmie

Aceton jest jednym z metabolitów powstających w wyniku prawidłowej ketogenezy zachodzącej w zdrowym organizmie. Kiedy spożywamy zbyt mało cukrów, z których nasz organizm czerpie energię w pierwszej kolejności, uruchamiane są rezerwy energetyczne zamknięte w tkance tłuszczowej. Jest ona metabolizowana w wątrobie w celu uzyskania energii, a końcowe produkty tego procesu to związki z grupy ketonów, pośród których znajduje się aceton. Jeżeli ilość ciał ketonowych w organizmie wzrasta, wchodzi on w stan ketozy. Zgodnie z najnowszymi badaniami utrzymywanie organizmu w tym stanie może pozytywnie wpływać na samopoczucie, prowadzi do utraty masy ciała, może regulować niektóre schorzenia (np. występowanie drgawek u młodzieży cierpiącej na epilepsję).

Przejściowy wzrost stężenia może wiązać się z odbywaniem głodówki, zwiększonym wysiłkiem fizycznym czy stosowaniem diety bogatej w białka, a ubogiej w cukry. Również ciąża, a zwłaszcza związane z jej początkiem silne wymioty i obniżony apetyt mogą przyczynić się do wzrostu stężenia acetonu w moczu.  

Wykrycie acetonu w moczu u dziecka lub u osoby dorosłej predysponuje do dalszej obserwacji i diagnostyki. Nadmiar ciał ketonowych może świadczyć o poważnych schorzeniach. Najpopularniejszym z nich jest cukrzyca typu pierwszego związana z zaburzeniem gospodarki węglowodanowej w organizmie.  

Przy schorzeniu, jakim jest cukrzyca, objawem świadczącym o podwyższonym poziomie cukru jest również zapach acetonu z ust. Naukowcy i inżynierowie pracują nad rozwiązaniem, które pomoże powiązać poziom cukru we krwi z poziomem acetonu w oddechu. Być może w przyszłości glukometry używane regularnie przez diabetyków będą wymagały jedynie dmuchnięcia, a nie jak to jest obecnie – kaleczenia palca przed każdym pomiarem.

Polecane dla Ciebie

Zastosowanie acetonu

Główne domowe zastosowanie acetonu to rozpuszczalnik. Przyda się nie tylko do usunięcia hybrydy czy tradycyjnego lakieru do paznokci. Może z powodzeniem być stosowany do usuwania plam np. z lakierów z różnych powierzchni np. ubrań lub mebli.

Należy jednak pamiętać o zachowaniu delikatności podczas jego użycia. Jeżeli postawimy go na dłużej np. na lakierowanej powierzchni czy materiale, może wywabić również barwnik z tkaniny czy uszkodzić warstwę lakieru. Niestety tego typu plamy po acetonie są nieusuwalne. 

Aceton – szkodliwość

Aceton jest substancją drażniącą organizmy żywe. Ze względu na swoją lotność może podrażniać drogi oddechowe, powodując mdłości lub wymioty, ból głowy, senność, zmęczenie, zawroty głowy. Jeżeli dostanie się do oczu, powoduje ból, łzawienie, zaczerwienienie. Wylany na skórę prowadzi do  jej wysuszenia i pękania.  

Czy aceton niszczy paznokcie? U osób wrażliwych może wywołać reakcję alergiczną, która w skrajnych przypadkach prowadzi do degradacji płytki. Jednak stosowany sporadycznie do usuwania lakieru w towarzystwie regularnego nawilżania nie powinien wywoływać aż tak drastycznych efektów.

Aceton jest metabolizowany w wątrobie. Każda ilość wytworzona w naszym ciele lub wprowadzona do niego przypadkowo musi zostać rozłożona przez ten organ. Nie ma lekarstwa – odtrutki na zatrucie acetonem (spowodowane chorobą lub przypadkowym spożyciem). W takiej sytuacji stosuje się wyłącznie terapię wspomagającą.

Ze względu na swoje toksyczne właściwości nie powinien być używany w ciąży.

Uczulenie na aceton

U osób wrażliwych aceton może powodować reakcje alergiczne. Objawiają się one miejscowym podrażnieniem, łuszczeniem skóry, bólem, pieczeniem, zaczerwienieniem.  

Osoba uczulona na aceton lub kobieta w ciąży powinna stosować jego zamienniki. Przykładowo: zmywacz do paznokci bez acetonu, który zawiera np. octan etylu działający jako rozpuszczalnik.

  1. Aceton, karta charakterystyki substancji chemicznej, „poch.com.pl” [online] https://www.poch.com.pl/1/wysw/msds_clp.php?A=5497dd5b4ea7b5220001, [dostęp:] 19.05.2022.
  2. P. Kopiński, Badanie stężenia acetonu w moczu, Medycyna Praktyczna, „mp.pl” [online] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/172741,badanie-stezenia-acetonu-w-moczu, [dostęp:] 19.05.2022.
  3. S. Mansouri, S. Boulares, T. Alhadidi, Non-invasive Measurement of Blood Glucose by Breath Analysis, „IEEJ Trans”, nr 15 2020.
  4. R.C. Drews, Acetone sterilization in ophthalmic surgery, „Annals Ophthalmology”, nr 9 (6) 1977.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymodeluj swoje ciało przed sylwestrem!

    Sylwester to czas, gdy żegnamy się ze Starym Rokiem, a witamy z Nowym. Wszyscy pragną, aby Nowy Rok przyniósł same sukcesy w każdej dziedzinie życia. Kobiety chcą się wtedy czuć wyjątkowe i piękne, dlatego przygotowują się do zabawy sylwestrowej w szczególny sposób.

  • Przygotuj się na Sylwestra! 5 zasad, o których trzeba pamiętać

    Nadchodzi nowy rok! Przed nami szampańska zabawa do białego rana i… syndrom dnia następnego? Niekoniecznie! Co zrobić, aby sylwestrowa zabawa nie zakończyła się wcześniej niż byśmy tego chcieli? Oto 5 zasad, o których trzeba pamiętać.

  • Uroda na święta – szybkie zabiegi kosmetyczne przed świętami. Które warto wykonać?

    Święta to czas, kiedy chcemy się czuć wyjątkowo. Dbanie o siebie w tym okresie nie musi jednak oznaczać wielogodzinnego pobytu w gabinecie kosmetycznym, liczą się tu bowiem nawet drobne zabiegi, które możemy wykonać samodzielnie, gdy tylko znajdziemy chwilę dla siebie. 

  • Makijaż sylwestrowy – co warto mieć pod ręką?

    Wraz z nieuchronnym zbliżaniem się do końca roku kalendarzowego na pierwszy plan wychodzą wszelkiego rodzaju tematy związane z Sylwestrem, w tym m.in. ubiór, fryzura czy właśnie makijaż. Na co postawić przy sylwestrowym make-upie? Brokat, cyrkonie czy smokey eye? Poniżej kilka przydatnych rad, jak się najlepiej przygotować do nadchodzącej gorączki sylwestrowej nocy. 

  • Jak przygotować się do Sylwestra?

    Sylwester to wydarzenie, które pozwala nam na huczne zamknięcie pewnego etapu w naszym życiu. Dlatego też, niezależnie od tego, czy spędzamy tę noc w kameralnym gronie, czy też bierzemy udział w zorganizowanym bankiecie, ważne jest, abyśmy czuli się dobrze sami ze sobą. Zadbajmy więc o to, żeby przygotować się do tego ostatniego wieczoru w roku najlepiej jak potrafimy. Pamiętajmy, że Sylwester to przede wszystkim czas beztroskiej zabawy do białego rana, podczas której królują fantastyczne kreacje i nie mniej fantastyczne makijaże.

  • Jak odbudować barierę hydrolipidową skóry? Czy uszkodzona może powodować nasilenie trądziku?

    Uszkodzona bariera hydrolipidowa jest przyczyną wystąpienia szeregu problemów skórnych. Do zaburzeń w warstwie hydrolipidowej skóry może doprowadzić niewłaściwa pielęgnacja. Zaburzona bariera hydrolipidowa objawia się przesuszeniem skóry, któremu towarzyszy uczucie ściągnięcia, a czasem nawet pieczenia i świądu. Jak odbudować uszkodzoną barierę hydrolipidową?

  • Jakie właściwości ma olej konopny w kosmetykach? Jak działa na skórę?

    Olej konopny stosowany na skórę wykazuje właściwości regenerujące i odżywcze. Jest jednym z najbogatszych źródeł nienasyconych kwasów tłuszczowych. Może znaleźć się w kosmetykach do każdego typu skóry. Dzięki swoim właściwościom odżywczym, natłuszczającym i nawilżającym sprawdzi się np. w pielęgnacji cery suchej. Stosując oleje w połączeniu z nawilżającymi kremami i serami, np. jako okluzja („domknięcie” procesu pielęgnacji), można się spodziewać pozytywnych efektów w postaci elastycznej, nawilżonej i promiennej skóry.

  • Jak pielęgnować skórę z niedoskonałościami?

    Nie tylko młodzież zmaga się z problemami z cerą. Zatkane pory, nadmiar sebum, zaskórniki czy wągry potrafią spędzić sen z powiek również dorosłym. Gładka i pozbawiona niedoskonałości skóra to cel, do którego warto dążyć. Istnieje wachlarz możliwości zadbania o cerę. Co może wpływać na tworzenie się niedoskonałości? Jak dobrać kosmetyki, które odpowiedzą na potrzeby skóry? Odkryj wskazówki pomocne przy planowaniu codziennej pielęgnacji.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij