Zarówno zbyt mała, jak i zbyt duża ilość snu może upośledzać funkcje poznawcze

Wbrew obiegowej opinii nie tylko zbyt krótki, ale i również zbyt długi czas snu może mieć negatywne konsekwencje zdrowotne. Mówią o tym najnowsze wyniki badań brytyjsko-chińskich.

Według najnowszych badań naukowców z Uniwersytetu w Cambridge oraz Uniwersytetu Fudan w Szanghaju siedem godzin snu to optymalna jego ilość dla osób w dojrzałym oraz starszym wieku. Zaburzenia snu, przede wszystkim zakłócenia fazy snu głębokiego, mogą być przyczyną osłabienia funkcji poznawczych, wpływać negatywnie układ odpornościowy oraz zwiększać ryzyko wystąpienia demencji.

Jaka jest optymalna ilość snu?

Naukowcy z University of Cambridge w Wielkiej Brytanii we współpracy z Fudan University z Chin przeprowadzili nowe badania, których wyniki sugerują, że siedem godzin to optymalna ilość snu dla osób w średnim wieku oraz dla seniorów. Badacze podkreślają również, że zarówno zbyt mało, jak i zbyt dużo snu na dobę może zaburzać funkcje poznawcze, a zatem powodować zaburzenia pamięci czy też trudności ze skupianiem uwagi. U osób starszych niewłaściwa ilość oraz zła jakość snu mogą ponadto być przyczyną wystąpienia zaburzeń psychicznych, w tym depresji oraz obniżenia odporności.

Naukowcy przeanalizowali dane zebrane od około 500 tys. osób w wieku 38-73 lat. Uczestnicy zostali zapytani między innymi o samoocenę długości i jakości swojego snu, a także zdrowie psychiczne. Część badanych poddano także obrazowaniu mózgu. Okazało się, że nieprzerywany, trwający siedem godzin sen był ważny dla wydajności poznawczej oraz dobrego samopoczucia. Badanie opublikowano w czasopiśmie Nature Aging.

Dlaczego sen jest tak ważny?

Sen ma ogromne znaczenie dla jakości życia. Odpowiednia jego ilość gwarantuje odnowienie zasobów energetycznych oraz regenerację tkanek, natomiast jego niedobór (i jak się okazuje w świetle najnowszych badań – również nadmiar) mogą wpływać negatywnie na funkcje poznawcze, czyli m.in. zdolność koncentracji, pamięć, percepcję, sposób myślenia. Sen ma fundamentalne znaczenie dla utrzymania homeostazy mózgu oraz utrwalania nabytych informacji (czyli konsolidacji śladów pamięciowych).

Równie istotna jest jakość snu – przebudzanie się w nocy, trudności z zasypianiem czy zbyt wczesne budzenie się również mogą być powodem wystąpienia zaburzeń poznawczych, a nawet depresji. Zwiększają one też ryzyko pojawiania się stanów zapalnych i wpływają na obniżenie odporności organizmu.

Zaburzenia snu głębokiego a demencja

Naukowcy odkryli, że jedną z możliwych przyczyn pogorszenia funkcji poznawczych u osób śpiących zbyt mało bądź zbyt dużo mogą być zakłócenia snu głębokiego snu. Jest to jeden z wielu etapów, które powtarzają się cyklicznie i kilkukrotnie w ciągu nocy. W fazie snu głębokiego ruchy gałek ocznych są powolne, mięśnie są rozluźnione, następuje regeneracja tkanek. Trwa on od około 80 do 100 minut i występuje 4-6 razy w ciągu nocy.

Badacze z University of Cambridge oraz z Fudan University zauważyli, że zakłócenia tej fazy snu mogą wiązać się z pojawianiem się zmian w strukturze obszarów mózgu zaangażowanych w przetwarzanie poznawcze i pamięć. Przyczyniają się także do odkładania się β-amyloidu w tkance mózgowej – jest to charakterystyczne dla niektórych form otępienia, w tym dla choroby Alzheimera.

Jak podkreśla jedna z autorek badania, dobry sen jest ważny na każdym etapie życia, ale jego znaczenie rośnie wraz z wiekiem. Poprawa jakości snu u osób dojrzałych i starszych może być kluczowa dla utrzymania dobrego zdrowia psychicznego i opóźnienia pogorszenia funkcji poznawczych, szczególnie w przypadku pacjentów cierpiących na demencję.