Siatki centylowe – jak je czytać i interpretować wyniki? - portal DOZ.pl
pediatra mierzy główkę dziecku
Katarzyna Gmachowska

Siatki centylowe – czym są? Jak interpretować wyniki?

Siatki centylowe są normami rozwoju dziecka i służą do oceny ich prawidłowego wzrastania. Regularne pomiary oraz nanoszenie danych na siatki centylowe zgodne z płcią i wiekiem dziecka pozwalają wykryć nieprawidłowości w rozwoju dziecka i odpowiednio wcześnie wdrożyć diagnostykę i leczenie choroby podstawowej np. niedoboru hormonu wzrostu. 

Siatki centylowe – czym są, do czego służą?  

Siatki centylowe są normami rozwoju dziecka, które służą do oceny prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży. Siatki centylowe są osobno opracowane dla dziewcząt i chłopców, wcześniaków, noworodków urodzonych o czasie, a także dla parametrów takich jak wzrost, masa ciała, obwód głowy, obwód klatki piersiowej, BMI.

Siatki centylowe znajdują się na końcu książeczki zdrowia dziecka i powinny być uzupełniane przez rodziców lub lekarza pediatrę regularnie, aby można było ocenić rozwój dziecka, stwierdzić ewentualne odchylenia i móc odpowiednio wcześnie zacząć leczyć ich przyczynę. 

(Per)centyle – co to za wartość?

Percentyl, nazywany także centylem, jest miarą położenia i określa miejsce, w którym obecnie znajduje się dziecko pod względem danej cechy np. wagi, wzrostu itp. Na podstawie percentyli zostały wyznaczone tzw. kanały centylowe, które są krzywymi pokazującymi, jaki procent dzieci w całej populacji w danym wieku osiąga taką samą, mniejszą lub większą wartość pomiaru masy ciała, wzrostu, obwodu głowy. 

Siatki centylowe – jak wyglądają?

Siatki centylowe mają postać tabeli, na których zawarte są wyniki pomiarów wagi, wzrostu, obwodu głowy dla danej płci dziecka (osobne siatki są dla dziewcząt i chłopców w zależności od wieku).

Obecnie używa się osobnych siatek centylowych do oceny rozwoju chłopców i dziewczynek, gdyż obserwuje się różne tempo wzrostu w zależności od płci. Istnieją także osobne siatki centylowe dla wcześniaków.  

Na osi pionowej mogą znajdować się: wzrost dziecka, waga, obwód głowy czy BMI, a na poziomej wiek dziecka. Po naniesieniu odpowiednich wartości można określić punkt na wykresie, czyli percentyl, na którym aktualnie znajduje się dziecko.  

Polecane dla Ciebie

Jak i co jaki czas dokonywać pomiarów dziecka?

Warto pamiętać, że pojedynczy pomiar masy ciała lub wzrostu dziecka nie jest miarodajny, dlatego należy regularnie ważyć i mierzyć dzieci, aby móc określić ich rozwój. Należy pamiętać także, że noworodki i niemowlęta przybierają na masie i rosną zdecydowanie szybciej niż starsze dzieci. Niemowlęta powinny być ważone i mierzone co miesiąc, natomiast starsze dzieci co 2–3 miesiące. 

Jak ważyć dziecko?

Pomiar masy ciała dziecka jest uzależniony od wieku dziecka. Noworodki i niemowlęta należy ważyć na leżąco na specjalnej wadze przeznaczonej dla maluszków. Dzieci, które stoją samodzielnie, można ważyć na wadze na stojąco. Należy jednak pamiętać, aby maluchy ważyć bez pieluszki i ubranek, a starsze dzieci w bieliźnie. Waga powinna być wyzerowana i stać na stabilnym podłożu. 

Jak mierzyć dziecko?

Dzieci poniżej drugiego roku życia powinny być mierzone na leżąco, przy użyciu specjalnej taśmy lub listwy pomiarowej. Długość ciała niemowląt mierzy się od szczytu główki do podeszwy stóp (nóżki powinny być wyprostowane). Dzieci powyżej drugiego roku życia mogą być mierzone za pomocą wzrostomierza ściennego, stojąc bez obuwia prosto przy ścianie. 

Siatki centylowe – jak czytać? Jakie są normy? 

Należy pamiętać o wyborze odpowiedniej siatki centylowej ze względu na płeć dziecka oraz jego wiek. Po znalezieniu wieku dziecka na osi poziomej, należy zaznaczyć i odczytać na osi pionowej mierzony parametr np. wagę dziecka. Następnie po oznaczeniu tych wartości widzimy, na którym percentylu obecnie znajduje się dziecko.

Po dokonaniu kilku pomiarów co pewien okres czasu można połączyć punkty na siatce centylowej, otrzymujemy wówczas historię rozwoju dziecka.

Na siatkach centylowych zazwyczaj znajduje się 7 narysowanych krzywych, które pokazują nam, jaki procent dzieci w społeczeństwie ma większą lub mniejszą wartość pomiaru, np. jeśli dziecko znajduje się na 75. centylu, oznacza to, że 25% dzieci osiągnęło większą wartość danej cechy w tym wieku, natomiast 75% dzieci mniejszą wartość.

Normy siatek centylowych to przedziały znajdujące się pomiędzy 3. a 97. centylem. Poniżej 3. percentyla lub powyżej 97. centyla znajdują się wartości wykraczające poza normę dla danego wieku. Obszar pomiędzy 3.–10. oraz 90.–97. centylem są to tak zwane strefy obserwacyjne, w których należy regularnie dokonywać pomiarów i nanosić je na siatkę centylową.   

Prawidłowy rozwój dziecka charakteryzuje harmonijny wzrost krzywej na siatkach centylowych. Krzywa ta zazwyczaj rośnie w danym kanale centylowym.  

Należy pamiętać, że pojedynczy pomiar nie jest w pełni diagnostyczny, dlatego należy regularnie nanosić pomiary dziecka na siatkę centylową. Ważne jest także, aby odnieść masę ciała do wzrostu dziecka. 

Interpretacja wyników z siatki centylowej  

Prawidłowe wartości wzrostu, masy ciała, obwodu główki, BMI znajdują się pomiędzy 3.–97. centylem na siatce centylowej adekwatnej do płci i wieku dziecka.  

W przypadku wagi dziecka, która znajduje się poniżej 3. centyla na siatkach centylowych, stwierdza się niedobór masy ciała oraz przeprowadza się diagnostykę gastrologiczną, alergiczną, endokrynologiczną. Otyłość u dzieci stwierdza się powyżej 97. percentyla, natomiast nadwagę pomiędzy 90. a 97. percentylem.

U dzieci, u których wzrost znajduje się poniżej 3. percentyla dla danego wieku, rozpoznaje się niedobór wzrostu oraz wykonuje się diagnostykę, szczególnie endokrynologiczną w kierunku niedoboru hormonu wzrostu.  

Siatki centylowe a stan zdrowia dziecka – kiedy konsultować z lekarzem?

Regularne pomiary dziecka oraz nanoszenie wyników pomiarów na siatki centylowe są bardzo ważne, aby móc określić, czy dziecko rozwija się prawidłowo.  

Pogłębienia diagnostyki wymaga każde dziecko, które:

  • znajduje się poniżej 3. lub powyżej 97. percentyla dla danej cechy (wagi, wzrostu, BMI, obwodu główki),
  • spada na siatkach centylowych o więcej niż dwa kanały centylowe dla danej cechy lub obserwuje się zahamowanie wagi lub wzrostu,
  • istnieje duża dysproporcja pomiędzy krzywą wzrostu i wagi.  
Należy jednak pamiętać, że niekiedy wartości wzrostu lub wagi poniżej 3. lub powyżej 97. centyla są wartościami prawidłowymi dla danego dziecka. Jednakże można to stwierdzić, wykluczając inne przyczyny takich stanów, np. choroby endokrynologiczne, gastrologiczne, alergiczne itp. 
  1. H. Szajewska, Żywienie dzieci zdrowych i chorych, Wydawnictwo Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa 2009, str. 57-67.
  2. A. Radzikowski, A. Wielowiejska, Ocena stanu odżywienia dzieci, [w:] Gastroenterologia dziecięca, pod red. P. Albrecht, Wydawnictwo Czelej, Warszawa 2014.  
  3. A. Oblacińska, M. Jodkowska, ABC bilansów zdrowia dziecka: podręcznik dla lekarzy, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s.13.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • SIDS – syndrom nagłej śmierci noworodków

    Śmierć łóżeczkowa oznacza nagłą śmierć na pozór zdrowego dziecka poniżej 1. roku życia podczas snu. Przyczyna zgonu maluszka nie zostaje jednoznacznie ustalona, lecz znane są czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia SIDS. W jaki sposób można zapobiec nagłej śmierci łóżeczkowej?

  • ADHD – przyczyny, objawy, leczenie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej

    ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) jest jednym z najczęstszych zaburzeń neurorozwojowych u dzieci. Do objawów pozwalających rozpoznać ADHD należą: nadpobudliwość, zaburzenia koncentracji oraz impulsywność. Nieleczone ADHD prowadzi do rozwoju problemów emocjonalnych, trudności w funkcjonowaniu społecznym, obniżenia osiągnięć w nauce oraz problemów w kontaktach z rówieśnikami. Jak rozpoznać to zaburzenie i jak pomóc dziecku z ADHD?

  • Ochrona dziecka przed upałem – o czym warto pamiętać?

    Odwodnienie, potówki, poparzenia słoneczne czy udar cieplny – to konsekwencje złej ochrony dziecka w czasie upału. Co robić, aby do nich nie dopuścić? Dowiedz się więcej, jak możesz skutecznie ochronić dziecko przed upałem. 

  • Ukąszenia owadów u dzieci – objawy i pierwsza pomoc. Co stosować na ugryzione miejsca?

    Ukąszenia owadów, zwłaszcza w sezonie letnim, przysparzają sporo problemów, gdyż mogą wywoływać silny świąd, obrzęk w miejscu ukłucia lub nawet prowadzić do zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego u osób uczulonych na jad insektów. Jak postępować w przypadku ukąszeń owadów u dzieci? 

  • Sapka niemowlęca – czym jest? Co robić, gdy się pojawi?

    Sapka powstaje na skutek niedrożności nosa noworodka lub niemowlęcia i objawia się utrudnionym oddechem i męczliwością podczas karmienia. Czy jest groźna? Co robić, gdy u małego dziecka wystąpi sapka? Kiedy należy udać się do lekarza? Podpowiadamy.

  • Katar u dziecka – jak pomóc dziecku z katarem? Domowe sposoby na zatkany nos u dzieci

    Katar to częsta dolegliwość, która dotyka dzieci. Charakteryzuje się występowaniem wydzieliny w nosie oraz uczuciem niedrożności nosa. Do najczęstszych przyczyn nieżytu nosa u dzieci należą infekcje wirusowe oraz alergie. Przewlekły katar u dzieci może być objawem przerostu trzeciego migdałka lub chorób takich jak niedobory odporności czy mukowiscydoza. Podpowiadamy, co warto stosować na katar u dziecka. 

  • Laktacja – co musisz o niej wiedzieć? Sposoby na pobudzenie laktacji

    Laktacja to zarazem jeden z najpiękniejszych, jak i najtrudniejszych momentów w życiu każdej mamy. Pierwsze karmienie, odruch ssania noworodka oraz towarzysząca temu bliskość to niezwykłe przeżycie, zapamiętywane na lata. Pomimo ogromu radości wielu mamom w tych momentach towarzyszą również strach i obawa, czy uda się sprostać wyzwaniu karmienia piersią. Co robić, jeśli pojawią się komplikacje podczas laktacji? Jak sobie z nimi radzić? Podpowiadamy.

  • Wnętrostwo (niezstąpione jądro) – rodzaje, przyczyny, leczenie

    Wnętrostwo jest wadą rozwojową, która polega na braku jednego lub obu jąder w mosznie. Niezstąpione jądro może znajdować się np. w pachwinie lub brzuchu. Schorzenie może być groźne, ponieważ zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów jądra. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów, diagnostyki i leczenia wnętrostwa.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij