statyw na próbki krwi do badania krwi w kierunku nowotworów
Agnieszka Gierszon

Chromogranina – badanie markeru, wskazania, normy

Chromogranina A (CgA) jest białkiem komórek neuroendokrynych i endokrynnych – prawidłowych i nowotworowych. CgA produkowane jest głównie przez komórki chromochłonne w rodzeniu nadnerczy (syntetyzują adrenalinę i noradrenalinę) lub w komórkach trzustki (beta). Naturalnie jego stężenie jest niskie, a właściwości CgA wykorzystuje się jako niespecyficzny (nieprzypisane tylko do jednego rodzaju guza) marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Jak interpretować wyniki badania i czy podwyższony poziom CgA to potwierdzenie rozwoju choroby nowotworowej?

Chromogranina A (CgA) jest kwaśnym, stabilnym białkiem produkowanym i magazynowanym w ziarnistościach komórek rozproszonego układu endokrynnego, które  mają zdolność uwalniania hormonów w odpowiedzi na sygnały płynące z układu nerwowego. Chromogranina A stanowi dobry, choć nieswoisty, marker służący wykrywaniu, diagnozowaniu i monitorowaniu odpowiedzi na leczenie guzów neuroendokrynnych.

Co to jest chromogranina (CgA)?

Chromogranina A (CgA) jest białkiem wydzielanym przez komórki neuroendokrynne, mające zdolność produkowania hormonów po stymulacji ze strony układu nerwowego. Komórki neuroendokrynne rozlokowane są w części współczulnej układu nerwowego oraz w wielu narządach, w tym przede wszystkim w rdzeniu nadnerczy oraz w narządach układu pokarmowego, takich jak jelita czy trzustka. Fizjologicznie chromogranina A wpływa na czynność narządów i komórek oraz wydzielanie przez komórki innych substancji, np. hormonów. Ma zdolność regulacji światła naczyń krwionośnych i mięśni ścian oskrzeli, przez co pośrednio wpływa na ciśnienie krwi czy pojemność płuc, bierze także udział w regulacji perystaltyki jelit i procesu trawienia.

W przypadku, kiedy w narządzie bogatym w komórki neuroendokrynne dojdzie do rozwoju złośliwego lub niezłośliwego guza nowotworowego o charakterze neuroendokrynnym, w ok. 60–80% przypadków dojdzie również do wzrostu poziomu chromograniny A, którą w nadmiarze będą wydzielały komórki guza. Co istotne, w około 70% przypadków nowotwory neuroendokrynne rozwijają się w trzustce i przewodzie pokarmowym, jednak w rzadszych przypadkach mogą lokalizować się w innych miejscach. Jednym z przykładów częściej występujących guzów neuroendokrynnych lokalizujących się w układzie pokarmowym pacjenta jest rakowiak. Komórki rakowiaka mają zdolność do produkcji nie tylko chromograniny A, ale także do stymulowania organizmu do wytwarzania i wydzielania innych hormonów i substancji czynnych biologicznie, np. serotoniny lub histaminy. Substancje te w przebiegu rakowiaka mogą być wydzielane pulsacyjnie, po stymulacji np. niektórymi lekami bądź potrawami, a ich podwyższone stężenia mogą prowadzić do objawów tzw. zespołu rakowiaka.

Chromogranina A stanowi zatem niespecyficzny marker nowotworowy, stosowany przede wszystkim w wykrywaniu, diagnostyce i monitorowaniu terapii guzów neuroendokrynnych. Ponadto, wraz z synaptofizyną, chromogranina A stanowi też marker wykorzystywany w badaniach immunohistochemicznych (ICH), wykonywanych przez patomorfologa w celu postawienia rozpoznania patomorfologicznego nowotworów neuroendokrynnych. Niekiedy badaniem wykonywanym wraz z oznaczeniem poziomu CgA jest oznaczenie poziomu kwasu 5-hydroksyindolooctowego (5-HIAA) w dobowej zbiórce moczu. U pacjentów, u których istnieją specyficzne wskazania, badanie poziomu CgA można uzupełnić także o oznaczenie poziomu serotoniny, insuliny bądź gastryny.

Dużo mniej poznanym i rzadziej stosowanym w rutynowej diagnostyce markerem guzów neuroendokrynnych układu pokarmowego, zwłaszcza guzów odbytu i nowotworów trzustki typu insulinoma oraz nowotworów jajników, jest chromogranina B (CgB).

Dowiedz się więcej o tym, czym są i o czym świadczą podwyższone markery nowotworowe?

Badanie CgA – wskazania

Rutynowo badanie poziomu CgA wykonywane jest w diagnostyce rakowiaków, jednak można je też wykonywać przy podejrzeniu innych nowotworów neuroendokrynnych, wywodzących się z komórek rdzenia nadnerczy (guz chromochłonny), wątroby (neuroblastoma), trzustki, płuca, tarczycy bądź prostaty.

Wskazaniami do badania poziomu chromograniny A przy podejrzeniu rakowiaka u pacjenta mogą być m.in. napadowe zaburzenia rytmu serca i skoki ciśnienia krwi, czerwienienie się twarzy i szyi, nadmierne pocenie się, zawroty głowy, duszności, kaszel, wymioty, biegunki i utrata masy ciała. Co istotne, wymienione objawy nie są zwykle obserwowane przez cały czas, a pojawiają się np. po spożyciu niektórych posiłków lub alkoholu.

Polecane dla Ciebie

Badanie stężenia CgA – przygotowanie i przebieg

Badanie poziomu chromograniny A wykonuje się w surowicy krwi żylnej, pobranej zwykle ze zgięcia łokciowego pacjenta. Przed pobraniem krwi pacjent powinien pozostawać na czczo, to jest bez jedzenia i picia słodkich lub gazowanych napojów przez co najmniej 8 godzin. Niektóre leki mogę wpływać na podwyższenie stężenia chromograniny A – są to np. inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, leki z grupy inhibitorów receptora H2 (np. stosowana na zgagę ranitydyna) bądź leki z grupy inhibitorów pompy protonowej. Jeśli to możliwe oraz po uprzedniej konsultacji z lekarzem prowadzącym, może być wskazane, by pacjent odstawił przyjmowane leki z wymienionych grup nawet na 7 do 14 dni przed pobraniem krwi do badania.

Interpretacja wyników CgA – wyniki, normy, interpretacja

W warunkach fizjologicznych poziom CgA nie powinien przekraczać u pacjenta 4 nmoL/L (lub – w zależności od laboratorium i stosowanej przez nie metody oznaczania CgA – 40AU lub 5,6 ng/mL).

Spadek poziomu chromograniny A w surowicy pacjenta nie ma wartości diagnostycznej, bo jej poziom u zdrowych pacjentów jest i powinien być niski.

Podwyższony poziom CgA występuje u pacjentów z nowotworami neuroendokrynnymi, w tym w przebiegu drobnokomórkowego raka płuc i rakowiaków przewodu pokarmowego, guzów chromochłonnych nadnerczy oraz nowotworów trzustki. Poziom CgA jest zwykle skorelowany z wielkością guza nowotworowego. Wzrost stężenia chromograniny A obserwuje się także u pacjentów z niektórymi chorobami o podłożu nienowotworowym, np. u osób z chorobami nerek i wątroby, u pacjentów z cukrzycą i nadciśnieniem, u osób z zanikowym nieżytem błony śluzowej żołądka, zapaleniem trzustki i zapalnymi chorobami jelit. Należy również pamiętać o tym, że niespecyficzny wzrost poziomu CgA może występować u pacjentów przyjmujących niektóre leki.

Ważne, by pamiętać, że wyników badania nie należy konsultować na żadnym forum medycznym, a omówić je z lekarzem prowadzącym, który weźmie pod uwagę stan kliniczny pacjenta i wyniki innych oznaczeń laboratoryjnych.

Badanie CgA – cena/refundacja i skierowanie

Gdy badanie poziomu CgA zleci lekarz specjalista, np. onkolog lub endokrynolog, koszt badania pokryje Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Jeżeli zdecydujemy się na oznaczenie poziomu CgA za odpłatnością, koszt badania wyniesie około 100 złotych. Na wynik badania trzeba będzie poczekać do kilku dni roboczych.

  1. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej pod red. A. Dembińskiej-Kieć, J. Naskalskiego i B. Solnicy, wyd. IV, Wrocław 2018.
  2. Choroby rozproszonego układu wewnątrzwydzielniczego. red. Jarząb B., Płaczkiewicz-Jankowska E., Handkiewicz-Junak D. w: Interna Szczeklika 2019. Kraków, 2019.
  3. Solnica B. Diagnostyka laboratoryjna. Warszawa 2014.
  4. Neumeister B, Besenthal I, Böhm B.O. Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny. Wrocław 2013.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przesiewowe badanie słuchu

    Badania przesiewowe wykonywane są rutynowo w celu określenia prawdopodobieństwa wystąpienia choroby lub wczesnego jej wykrycia. Już w pierwszych dniach życia dziecka wykonuje się przesiewowe badanie słuchu. Na czym ono polega? Ile trwa?

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlenia kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny kręgosłupa – przebieg badania, wskazania, cena

    Rezonans magnetyczny kręgosłupa to badanie pozwalające na ocenę elementów kostnych tego obszaru, jego tkanek miękkich oraz rdzenia kręgowego. Dzięki niemu możliwe jest wykrycie wszelkich zmian zapalnych, zwyrodnieniowych i nowotworowych. Najczęściej bada się pacjentów, którzy zgłaszają się do neurologa z bólami pleców i drętwieniem kończyn – zarówno rąk, jak i nóg. Częstym wskazaniem do badania jest także uraz kręgosłupa. Ile kosztuje MRI, jak długo trwa badanie i czy kobiety w ciąży mogą przystąpić do rezonansu magnetycznego kręgosłupa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną poronień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Badanie genetyczne BRCA1 i BRCA2 – na czym polega i jak interpretować wyniki?

    Ryzyko wystąpienia nowotworu piersi i jajników u osoby posiadającej mutację genu BRCA wzrasta odpowiednio do około 60% w przypadku raka piersi i do około 40% w przypadku raka jajnika. Badania mutacji BRCA zaleca się kobietom, u których bliskich krewnych wystąpiły co najmniej dwa przypadki zachorowań na złośliwy nowotwór piersi i/lub jajnika, zwłaszcza gdy choroba pojawiła się u krewnego przed 50. rokiem życia.

  • Jakie badania należy zrobić, żeby sprawdzić pracę tarczycy?

    Badanie poziomów hormonów, które wpływają na pracę tarczycy, powinno się wykonywać regularnie, a nie tylko wówczas, kiedy u pacjenta występują charakterystyczne objawy zaburzeń pracy tego gruczołu. Które badania wchodzą w skład trójki tarczycowej, jak obliczyć konwersje i ile to kosztuje?

  • Jakie badania na bezdech senny?

    Bezdech senny, a mówiąc ściślej obturacyjny bezdech senny, to częsta przypadłość, w trakcie której dochodzi do znacznego spłycenia, a nawet zatrzymania oddechu. Nawet chwilowe niedotlenienie organizmu może powodować szereg poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jak rozpoznać bezdech senny? Czy istnieją rzetelne badania?

  • Co to jest antybiogram i jak wygląda to badanie?

    W 1928 roku Alexander Fleming odkrył pierwszy szeroko stosowany antybiotyk – penicylinę. Ten przełomowy moment w historii medycyny doprowadził nie tylko do zmniejszenia liczby zgonów z powodu zakażeń, lecz również zapoczątkował erę antybiotykoterapii. Szerokie zastosowanie leków przeciwdrobnoustrojowych doprowadziło jednak do sytuacji, w której bakterie potrafią wymykać się leczeniu. Dlatego w podjęciu decyzji o wyborze jak najskuteczniejszego leku z pomocą przychodzi antybiogram.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij