Choroba Scheuermanna – przyczyny, objawy, leczenie młodzieńczej kifozy
Magdalena Chrzęszczyk

Choroba Scheuermanna – przyczyny, objawy, leczenie młodzieńczej kifozy

Jedną z częstszych deformacji kręgosłupa w wieku rozwojowym jest młodzieńcza kifoza piersiowa, zwana inaczej chorobą Scheuermanna. Pierwsze jej objawy pojawiają się nie wcześniej niż w 10.–11. roku życia. To łukowate, kifotyczne zniekształcenie kręgosłupa nazywane jest także jałową martwicą nasad trzonów kręgowych i wyodrębnione jest z osteochondroz, czyli zburzeń kostnienia endochondralnego, jako oddzielna jednostka chorobowa. Choroba Scheuermanna przebiega w różnej formie i z różnym stopniem zaawansowania zmian. 

Na czym polega choroba Scheuermanna? 

Kifoza młodzieńcza (łac. kyphosis dorsalis iuvenilis) charakteryzuje się zahamowaniem prawidłowego kostnienia trzonu kręgowego. Klinowacenie trzonów kręgowych na podłożu uszkodzenia płytek granicznych (obszar, gdzie kość styka się z dyskiem) i obumieranie tkanki kostnej i chrzęstnej spowodowane zaburzeniami ukrwienia danego obszaru kręgosłupa, ukazują się w postaci znacznie pogłębionej kifozy piersiowej i sztywności kręgosłupa. Część dysku może uwypuklać się w stronę trzonu, tworząc tzw. guzki Schmorla, krążki międzykręgowe są zwężone. 

Wszystkie zmiany doprowadzają do ograniczania zginania kręgosłupa do przodu i dają obraz sylwetki zmęczeniowej, z plecami okrągłymi lub okrągło-płaskimi. Cały proces jest pozbawiony udziału chorobotwórczych bakterii, wirusów czy grzybów. Zdarza się, że zmiany mogą dotyczyć także odcinka piersiowo-lędźwiowego i lędźwiowego.

Choroba Scheuermanna ma charakter postępujący i na początku może rozwijać się bezobjawowo, natomiast nieleczona prowadzi do dużych problemów bólowych. 

Jakie są przyczyny choroby Scheuermanna? 

Etiologia zmian powstających w tej jałowej martwicy kręgosłupa nie jest do końca poznana i wyjaśniona. Brane są pod uwagę czynniki genetyczne, metaboliczne, mechaniczne (duże przeciążenia kręgosłupa, osteoporoza młodzieńcza, urazy) i zaburzenia hormonalne u dzieci. Przypuszczalnie znaczenie może mieć także wzrost oraz masa ciała. 

Jakie są objawy kifozy młodzieńczej? 

Choroba Scheuermanna, oprócz pogłębionej fizjologicznej kifozy piersiowej, charakteryzuje się wysunięciem głowy i barków do przodu, hiperlordozą lędźwiową i szyjną, wysuniętym brzuchem, skośnym ustawieniem łopatek i zwiększonym przodopochyleniem miednicy. Objawem towarzyszącym jest kurza lub lejkowata klatka piersiowa i boczne skrzywienie kręgosłupa, a także przykurcz w stawach kolanowych. 

Współtowarzyszący ból kręgosłupa, który nasila się przy długotrwałym staniu, wpływa na komfort życia i wykonywanie czynności dnia codziennego oraz ograniczenie sprawności fizycznej. W przebiegu choroby Scheuermanna nie stwierdza się objawów neurologicznych, ale zmiany statyczno–dynamiczne w obrębie kręgosłupa, obręczy barkowej i biodrowej przyczyniają się do powstawania przykurczy mięśniowo–szkieletowych i wraz z osłabionymi i rozciągniętymi mięśniami oraz więzadłami wpływają na równowagę statyczną kręgosłupa.

Należy dodać, że w początkowym okresie choroby zmiany postawy można korygować zarówno biernie, jak i czynnie, ale stopniowo zniekształcenie ulega usztywnieniu (potocznie zwanym garbem u dzieci). W okresie menstruacji u dziewczynek problem bólowy może się nasilać, a u wszystkich dzieci szybko może pojawiać się zmęczenie nawet przy małym wysiłku. 

Etapy rozwoju choroby Scheuermanna 

Podział przebiegu schorzenia uwzględniający stan kliniczno–radiologiczny (wg. Brochera) przedstawia się w następujący sposób: 

  1. Okres I (wczesny) – faza funkcjonalna, rozpoczyna się przed 10. rokiem życia i rzadko jest rozpoznawana, ruchomość kręgosłupa zazwyczaj jest wówczas prawidłowa. Może występować boczne skrzywienie kręgosłupa na skutek zaburzeń równowagi mięśniowej. W badaniu radiologicznym widać pogłębioną kifozę piersiową, małe sklinowacenie trzonów kręgów. 
  2. Okres II – faza czynna, przypada między 10.–12. i 17.–18. rokiem życia. Zauważalna jest postępująca martwica z pełnymi objawami klinicznymi i radiologicznymi, kifoza piersiowa się pogłębia, a mięsnie ulegają osłabieniu. Pojawia się stopniowe zahamowanie wzrostu trzonów na wysokość w części przedniej, zmniejsza się sprężystość krążków międzykręgowych, dochodzi do obkurczenia więzadeł kręgosłupa, co większa sztywność i hamuje zdolność do korekcji czynnej. Pojawiający się ból ustępuje po okresie odpoczynku. Na zdjęciach rentgenowskich widać sklinowacenie i wydłużenie trzonów w płaszczyźnie strzałkowej, obniżenie wysokości krążków międzykręgowych, zmiany w płytkach granicznych trzonów. Dochodzi do zahamowania kostnienia, występują guzki Schmorla (w miejscach znacznego osłabienia struktury blaszki granicznej, w wyniku przepuklin dotrzonowych jąder miażdżystych). 
  3. Okres III – faza późna, występuje po 17.–18. roku życia. Towarzyszy jej duży ból, szczególnie w okolicy międzyłopatkowej i lędźwiowej, pojawia się częściowe wyrównanie powierzchni blaszek granicznych, duża sklerotyzacja trzonów kręgowych, guzki Schmorla, a w następstwie dużych zniekształceń krzywizn kręgosłupa i wtórnych przeciążeń obserwuje się zmiany o charakterze zwyrodnieniowo–wytwórczym odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Spada wydolność fizyczna i oddechowa. 

Jak rozpoznaje się chorobę Scheuermanna?

W diagnostyce choroby Scheuermanna wykorzystuje się zdjęcia radiologiczne całego kręgosłupa, odcinków piersiowego i lędźwiowego (w tym test Rissera który pozwala określić wiek szkieletowy kręgosłupa), badanie MRI (rezonans magnetyczny), scyntygrafię kości, testy kliniczne, pomiar goniometryczny ruchomości kręgosłupa oraz testy sprawności układu oddechowego, np. spirometrię. 

Wcześnie zdiagnozowany zespół Scheuermanna kwalifikuje się do leczenia zachowawczego, które ma zmniejszyć tempo narastania powstającej deformacji, zmniejszyć ból, zapobiegać konsekwencjom pogłębiającej się kifozy. 

Jak wyglądają leczenie i rehabilitacja w chorobie Scheuermanna? 

Czy pogłębioną kifozę da się wyleczyć? Niestety jest to przypadłość nieuleczalna, ale przy prawidłowej terapii można z nią sprawnie funkcjonować. 

W leczeniu zachowawczym choroby Scheuermanna wykonywane są zabiegi leczenia ruchem (kinezyterapeutyczne) w pozycjach odciążających kręgosłup, fizykoterapia (elektrostymulacja, pole magnetyczne, hydroterapia, światłolecznictwo, krioterapia), masaż, gorsetowanie, a także stosowanie krótkoterminowo niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Istotna jest aktywność fizyczna nastawiona na zwiększenie ruchomości kręgosłupa i kształtująca postawę. 

Późno zdiagnozowana, nieleczona czy pozbawiona prawidłowej rehabilitacji młodzieńcza kifoza piersiowa prowadzi do występowania wczesnych zmian zwyrodnieniowych klatki piersiowej i kręgosłupa. Stosuje się wówczas głównie gorsetowanie, a w przypadkach, gdzie nie następuje żadna poprawa przy leczeniu zachowawczym lub pojawia się gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia, zalecana jest operacja. W chorobie Scheuermanna u osoób dorosłych do leczenia operacyjnego kwalifikuje się pacjentów z objawami neurologicznymi. Leczenia operacyjnego nie stosuje się natomiast u pacjentów, u których nie zakończył się proces kostnienia kręgosłupa. 

Choroba Scheuermanna – ćwiczenia i ich przykłady 

Kifoza młodzieńcza i jej leczenie to duże wyzwanie dla fizjoterapeuty, który prowadzi terapię zarówno w gabinecie, jak i udziela pełnego instruktażu, według którego młody pacjent może ćwiczyć w domu. Do stosowanych przez specjalistę procedur zaliczamy ćwiczenia: 

  • rozciągające mięśnie przykurczone i wzmacniające mięśnie osłabione, które mają przywrócić równowagę mięśniową, 
  • izometryczne wykonywane w ortezie czy gorsecie, 
  • wzmacniające grzbiet i tułów, mięśnie karku, prostowniki grzbietu, mięśnie brzucha, przywodziciele biodra, rotatory zewnętrzne, 
  • antygrawitacyjne, 
  • elongacyjne, 
  • korygujące postawę, 
  • zwiększające zakres ruchu zarówno kręgosłupa jak i stawów obwodowych, 
  • oddechowe, 
  • basen. 

Przykłady ćwiczeń:

  1. Stajemy plecami do ściany, ręce skrzyżowane na klatce piersiowej, między plecy a ścianę wkładamy piłkę tenisową (z jednej strony kręgosłupa) – wykonując lekkie przysiady, masujemy mięśnie wzdłuż kręgosłupa. Przekładamy piłkę na drugą stronę i powtarzamy czynność. 
  2. W pozycji stojącej zaplatamy dłonie na karku, łokcie z przodu złączone ze sobą. Napinamy brzuch i wykonujemy wyprost głowy (zgięcie do tyłu) do momentu spojrzenia na sufit. Odcinek lędźwiowy kręgosłupa nie porusza się. 
  3. Leżenie na brzuchu, ręce wyprostowane nad głową. W dłoniach trzymamy piłkę, na którą naciskamy, trzymając proste łokcie i patrząc w podłogę. Powtarzamy 10 razy. 
  4. Klęk podparty, kładziemy ręce na ręczniku i przesuwamy je do przodu poza linię barków, robiąc skłon i pozostawiając nogi zgięte w kolanach do 90 st. 
  5. Siad skrzyżny, plecy wyprostowane, w jednej ręce trzymamy mały przedmiot, przekładamy go za plecami do drugiej ręki, ściągając łopatki i nie pochylając tułowia w przód. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Mleko z czosnkiem czy napar z imbiru? Przedstawiamy najlepsze napoje na przeziębienie!

    Mleko z czosnkiem i miodem, napój z imbiru, czarny bez, lukrecja, herbata z kurkumą, a może napar z prawoślazu – co i kiedy pić, gdy mamy kaszel, katar, drapie, a także boli gardło? Oto najlepsze napoje na przeziębienie.

  • Wrzody żołądka i dwunastnicy – przyczyny, objawy, badania, leczenie, żywienie i profilaktyka

    Silny ból żołądka głownie na czczo, ale też kilka godzin po posiłku, uczucie palącej zgagi? To mogą być wrzody żołądka i dwunastnicy. Co powoduje chorobę wrzodową i jakie inne objawy o niej świadczą? Kiedy należy udać się do gastrologa? Jak wygląda diagnostyka i leczenie wrzodów żołądka i dwunastnicy? W jaki sposób można zapobiegać powstaniu choroby wrzodowej? Podpowiadamy. 

  • Hipercholesterolemia – przyczyny, objawy i leczenie. Czy jest groźna?

    Choroby układu sercowo-naczyniowego są odpowiedzialne za ponad kilka milionów zgonów każdego roku w Europie. Profilaktyka tych schorzeń jest istotna dla zdrowia całej populacji i musi obejmować działania na wszystkie czynniki ryzyka. Wśród nich wymienia się redukcję zwiększonego stężenia cholesterolu LDL, który jest częścią hipercholesterolemii. Na czym dokładnie polega to zaburzenia? Jak można je leczyć?  

  • Fizjoterapia stomatologiczna – na czym polega? Wskazania, przebieg, cena

    Fizjoterapia stomatologiczna to zespół działań prowadzonych przez specjalistów z kilku dziedzin (stomatologa, fizjoterapeutę, ortodontę) w celu diagnostyki i leczenia zaburzeń skroniowo-żuchwowych. Obejmuje on badania funkcjonalne oraz terapię dysfunkcji układu stomatognatycznego (tkanek i narządów w obrębie jamy ustnej i twarzoczaszki), którym towarzyszą takie objawy jak: ból żuchwy, bruksizm, bóle głowy i kręgosłupa szyjnego, ból w okolicy uszu, uczucie zatkania ucha. Jak przebiega fizjoterapia stomatologiczna?

  • Odmiedniczkowe zapalenie nerek – objawy, przyczyny, leczenie

    Odmiedniczkowe zapalenie nerek to infekcja, która ma najczęściej podłoże bakteryjne. Patogenem wywołującym zakażenie jest zazwyczaj pałeczka okrężnicy, czyli E. coli. Pacjenci, którzy podlegali długotrwałemu cewnikowaniu lub po przebyciu zabiegów na drogach moczowych lub chorujący na cukrzycę, stanowią grupę podwyższonego ryzyka. Jak wygląda leczenie odmiedniczkowego zapalenia nerek, jakie są objawy choroby oraz o czym świadczy nieprzyjemny zapach i mętność moczu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy grozi nam „twindemia”? Czym jest to zjawisko?

    Eksperci z dziedziny zdrowia publicznego ostrzegają przed tzw. twindemią, czyli zbiegnięciem się sezonu grypowego i wzrostem liczby przypadków COVID-19. Obawiają się, że taka sytuacja może przytłoczyć już mocno obciążone systemy opieki zdrowotnej. Co może się wydarzyć, gdy równocześnie zaistnieją dwie epidemie? W jaki sposób każdy z nas może przyczynić się do zmniejszenia zagrożenia?

  • Bakteryjne zapalenie pochwy – przyczyny, objawy, leczenie waginozy bakteryjnej

    Szacuje się, że każda kobieta przynajmniej raz w życiu zmaga się z infekcją bakteryjną lub grzybiczą pochwy (najczęstszą przyczyną zakażeń są infekcje bakteryjne, chociaż w ostatnich latach coraz większy udział stanowi także czynnik grzybiczy). Podejrzenie infekcji intymnej o etiologii bakteryjnej powinno bezwzględnie skłonić nas do wizyty u lekarza ginekologa w celu dobrania prawidłowego leczenia. 

  • Wszystko, co musisz wiedzieć o trzeciej dawce szczepionki przeciwko COVID-19

    Według danych Ministerstwa Zdrowia wykonano 36,977 mln szczepień przeciw COVID-19. W pełni zaszczepionych jest ponad 19,259 mln obywateli. Kiedy rusza kolejna seria szczepień przeciwko koronawirusowi? Jak przedstawia się aktualny harmonogram podawania trzeciej dawki? Kto będzie mógł zaszczepić się po raz kolejny w najbliższym czasie?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij