Witamina K – funkcje w organizmie i skutki niedoboru u dzieci i dorosłych. Witamina K dla noworodka
Piotr Gmachowski

Witamina K – funkcje w organizmie i skutki niedoboru u dzieci i dorosłych. Witamina K dla noworodka

Witamina K to tak naprawdę grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które odgrywają istotną rolę w procesie krzepnięcia krwi, metabolizmie kości i regulacji poziomu wapnia we krwi. Wyróżnia się witaminę K1 (filochinon), występującą w zielonych warzywach oraz witaminę K2 (menachinon), która jest syntezowana w układzie pokarmowym. Jakie są przyczyny i objawy niedoboru witaminy K? Dlaczego podaje się ją noworodkom tuż po urodzeniu?

Witamina K – rola w organizmie 

Witamina K to grupa organicznych związków chemicznych, w której znajdują się:

  • witamina K1 (filochinon),
  • witamina K2 (menachinon) – wyróżnia się menachinony o krótkim łańcuchu (m.in. MK-4) oraz menachinony o długim łańcuchu (MK-7, MK-8, MK-9).

Witaminy K1 i K2 różnią się od siebie budową chemiczną, filochinon ma mniejszą biodostępność. Ponadto warto zaznaczyć, że K2 MK-7 charakteryzuje się wyższą dostępnością biologiczną niż MK-4.  Literatura wyróżnia również witaminę K3 (menadion), jest to prowitamina syntetyczna, która nie występuje naturalnie w przyrodzie. Witaminy K1 oraz K2 są związkami rozpuszczalnymi w tłuszczach, natomiast witamina K3 jest związkiem rozpuszczalnym w wodzie. 

Witamina K bierze udział w bardzo ważnych procesach enzymatycznych, dzięki niej określone białka w organizmie uzyskują zdolność wiązania jonów wapnia. Działanie witaminy K przekłada się na odpowiednie funkcjonowanie białek układu krzepnięcia krwi – związek ten wykazuje działanie przeciwkrwotoczne. Witamina K przyczynia się również do utrzymania prawidłowej gospodarki wapnia w organizmie, bierze udział w ważnym procesie tworzenia tkanki kostnej.

Wraz z witaminą D i wapniem, witamina K odgrywa istotną rolę w utrzymaniu dobrego stanu kości, zapobiegając m.in. osteoporozie. Przyjmując witaminę D, zwiększamy zapotrzebowanie na witaminę K2, która to wpływa pozytywnie na przyswajanie wapnia. Jeżeli nie jesteśmy w stanie zapewnić odpowiedniej ich podaży, stosując zbilansowaną dietę, można włączyć suplementację witamin D, K i wapnia. W aptece można znaleźć zarówno preparaty pojedyncze, jak i złożone.

Przyjmuje się, iż około 90% witaminy K1 przekształca się do witaminy K2 (postać MK-4). Proces przekształcania zachodzi w jądrach, trzustce i ścianie tętnic. W organizmie człowieka powstaje prawie wyłącznie postać MK-4, jest ona, jak już wspomniano, mniej aktywna niż postać MK-7

Witamina K – źródła 

Witamina K1 jest syntetyzowana w roślinach, występuje głównie w zielonych warzywach: 

  • szpinaku, 
  • sałacie, 
  • kapuście włoskiej, 
  • jarmużu, 
  • brokule, 
  • brukselce, 
  • natce pietruszki, 
  • szparagach. 

W mniejszych ilościach filochinon znajduje się również w oleju rzepakowym, oleju sojowym, oliwie z oliwek. Obecność tego związku stwierdza się też w margarynach, majonezie, jogurtach oraz śliwkach. 

Witamina K2 jest wytwarzana przez bakterie znajdujące się w jelicie cienkim (Bacteroides fragilis, Eubacterium lentum, Lactococcus ssp.). Niedobory można uzupełnić, spożywając produkty pochodzenia zwierzęcego, w których znajduje się menachinon. Są to:

  • wątróbka drobiowa, 
  • wołowina
  • mięso kurze, 
  • salami, 
  • fermentowane produkty mleczne, 
  • żółtka jaj,
  • sery twarde, 
  • sery miękkie (pleśniowe), 
  • ryby. 

Witamina K2 występuje również w przyprawach, między innymi w bazylii i kolendrze, a także w pieczywie i kiszonej kapuście.

Witamina K – objawy niedoboru  

U osób dorosłych niedobór witaminy K2 zdarza się stosunkowo rzadko.

Do objawów niedostatecznej ilości witaminy K w organizmie zalicza się przede wszystkim skłonność do krwawień z błon śluzowych, przewodu pokarmowego czy układu moczowego, wydłużony czas krzepnięcia krwi. Dzieje się tak z powodu zmniejszenia aktywności czynników koagulujących we krwi. Do objawów niedoboru witaminy K można również zaliczyć skłonność do powstawania siniaków i obfite krwawienia miesiączkowe. 

U noworodków niedobór witaminy K może być przyczyną tzw. choroby krwotocznej noworodków. Wyróżnia się jej trzy postacie:

  • wczesną (występuje rzadko, dotyczy noworodków, które nie otrzymały profilaktycznej dawki witaminy K),
  • klasyczną (od 2. do 7. doby życia),
  • późną (ma ona ciężki przebieg, obserwuje się ją rzadko).

Krwawienie wynikające z niedoboru witaminy K u noworodków jest stanem zagrożenia zdrowia i życia dziecka. Krwawienia mogą wystąpić np. jako krwotoki w mózgu lub innych narządach wewnętrznych. 

Oczywiście należy zaznaczyć, iż nadmierne suplementowanie witaminy K także nie jest korzystne dla zdrowia. Zawsze powinno się zapoznać z zaleceniami producenta dotyczącymi dawkowania oraz pamiętać, iż witamina K może znajdować się w różnych preparatach wielowitaminowych. 

Witamina K – zapotrzebowanie 

Na zapotrzebowanie na witaminę K wpływają następujące czynniki: 

  • wiek 
  • płeć 
  • stan fizjologiczny 

Witamina K dla niemowląt  

Zapotrzebowanie na witaminę K (filochinon) dla niemowląt ustalone jest na poziomie 5 µg dla dzieci do 6. miesiąca życia oraz 8,5µg na dobę dla dzieci od 6. do 12. miesiąca życia.

W przypadku niemowląt samoleczenie z wykorzystaniem witaminy K jest ograniczone i powinno być stosowane tylko po konsultacji z lekarzem pediatrą. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego każdy noworodek po urodzeniu powinien profilaktycznie otrzymać witaminę K1. Preferowaną drogą podania witaminy jest podanie domięśniowe, natomiast w sytuacji, kiedy rodzice odmawiają podania witaminy K1 domięśniowo, podaje się ją doustnie. 

Witamina K dla dorosłych 

Normy dla witaminy K dla osób dorosłych wynoszą: 65µg dla mężczyzn i 55µg na dobę dla kobiet.

Inne źródła fachowe wskazują, iż dzienne zapotrzebowanie na witaminę K wynosi 75µg, niekiedy podaje się iż wartość ta jest większa i wynosi dla osób dorosłych 120µg na dzień. Źródła te natomiast nie różnicują witaminy K na witaminę K1 lub K2. Często podkreśla się dość istotny fakt, iż postać K2 MK-7 ma przewagę nad formą K2 MK-4 (postać MK-7 jest bardziej aktywna niż postać MK-4). Istotną informacją jest też fakt, iż wymienione wartości dotyczą wątrobowego zapotrzebowania na witaminę K (synteza czynników krzepnięcia krwi), natomiast zapotrzebowanie na witaminę K dla innych tkanek organizmu nie zostało określone. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Rzeżucha – wartości odżywcze i właściwości. Czy jest zdrowa?

    Zielona rzeżucha nie tylko powinna stanowić estetyczny wystrój świątecznego stołu. Ze względu na jej właściwości lecznicze oraz zawartość witamin powinna na stale gościć w codziennym menu. Na co pomoże rzeżucha? Do czego ją dodawać, co można z niej zrobić? Jak wyhodować ją w domu? Podpowiadamy.

  • Zioła na trawienie – jakie wybierać?

    Kto z nas podczas jedzenia skupia się całkowicie na posiłku i dokładnym przeżuwaniu każdego kęsa? No właśnie. Niestety, zajmują nas raczej smartfony czy rozmowy przy stole. A to prosta droga do niestrawności. Na szczęście są sposoby, żeby sobie pomóc – do akcji wkraczają zioła na trawienie.

  • Czy woda wystarczy, by umyć owoce i warzywa?

    Spożywanie surowych warzyw i owoców to zwyczaj bardzo dobry dla zdrowia. Produkty te zawierają dużo witamin i mikroelementów, błonnika, antyoksydantów i innych korzystnych dla zdrowia składników. Jednak, aby jedzenie świeżych jarzyn było dla nas bezpieczne, należy właściwie je przygotować, aby usunąć z nich szkodliwe substancje i chorobotwórcze mikroorganizmy.

  • Insulinomimetyki – gymnema sylvestre (gurmar) – właściwości, wskazania i skutki uboczne suplementacji. Czy liście „niszczyciela cukru” są skuteczne podczas odchudzania?

    Gymnema sylvestre to pochodząca z rejonów Azji południowo-wschodniej roślina o właściwościach insulinomimetycznych, czyli obniżających poziom cukru we krwi. Zalecana cukrzykom i osobom będącym w trakcie terapii odchudzającej. Pomaga ograniczyć łaknienie na słodkie produkty, znieczulając kubki smakowe w miejscu, które odpowiada za wiązanie cukru. Jak długo należy sumplementować gurmar, aby zauważyć oczekiwane działanie, ile kosztuje preparat z liści gymnema sylvestre i jakie mogą być skutki uboczne stosowania suplementu z tym insulinomimetykiem? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Resweratrol – czym jest i jak działa? Gdzie występuje i jak wpływa na zdrowie?

    Fitoskładniki, czyli naturalnie występujące w roślinach substancje, których zadaniem jest ochrona przed negatywnymi czynnikami (jak zanieczyszczenia, infekcje wirusowe czy grzybicze), mogą przyjść w sukurs nam ludziom w walce z chorobami cywilizacyjnymi. Resweratrol jest aktualnie jednym z najintensywniej eksplorowanych substancji tego typu. Co to jest? W jakim winie znajdziemy go najwięcej? Czy liposomalny jest lepszy od „zwykłego”? Czy warto go suplementować? W jakich owocach występuje? Odpowiedzi na ta i wiele innych pytań udzielamy w poniższym artykule.     

  • „Spalacze tłuszczu” – garcinia cambogia – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Jak tamaryndowiec malabarski pomaga w procesie odchudzania?

    Garcinia cambogia to suplement diety, który przez wielu określany jest mianem preparatu ułatwiającego odchudzanie. Występuje zarówno w postaci tabletek, kapsułek, ekstraktów, jak i herbat ziołowych. Jej wpływ na odchudzanie opiera się przede wszystkim na obniżeniu poziomu cholesterolu, zmniejszeniu apetytu i podwyższeniu temperatury ciała. Udowodniono, że efekt termogeniczny sprzyja procesowi spalania tkanki tłuszczowej. Należy jednak pamiętać, że garcinia cambogia może jedynie wspomóc proces odchudzania, który powinien być oparty na konsekwentnej samodyscyplinie, ujemnym bilansie kalorycznym i zwiększonej ilości aktywności fizycznej. Który suplement z tamaryndowca malabarskiego wybrać, czy osoby chore na cukrzycę mogą przyjmować garcinia cambogia i czy suplementacja tym „spalaczem tłuszczu" ma jakieś skutki uboczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest mikroplastik i jaki jest jego wpływ na środowisko i na nasze zdrowie?

    Działalność człowieka doprowadziła do skażenia środowiska cząsteczkami mikroplastiku. Ich obecność stwierdzono już w powietrzu, glebie, wodach słodkich, morzach i oceanach, organizmach roślin i zwierząt oraz w produktach spożywczych. Nie wiemy dokładnie, z jakimi zagrożeniami zdrowotnymi związane jest to zanieczyszczenie, ale dotychczasowe odkrycia mogą dostarczać powodów do niepokoju.

  • Rukola – charakterystyka. Właściwości i zastosowanie rokietty siewnej. Dlaczego warto jeść rukolę?

    Rukola (rokietta siewna) to sałata o bardzo charakterystycznym smaku, ale też wielu prozdrowotnych właściwościach. Dlaczego warto włączyć rukolę do codziennej diety? Jak prawidłowo ją przechowywać i przyrządzać? Sprawdź nasze propozycje dań z wykorzystaniem rukoli. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij