Badanie DHEA i DHEA-SO4 – normy. Co może oznaczać za wysoki i za niski poziom dehydroepiandrosteronu?
Barbara Sitek

Badanie DHEA i DHEA-SO4 – normy. Co może oznaczać za wysoki i za niski poziom dehydroepiandrosteronu?

Dehydroepiandrosteron (DHEA) i siarczan dehydroepiandrosteron (DHEA-SO4) to hormony, których stężenie należy sprawdzić w trakcie procesu diagnostycznego zarówno PCOS, przerostu, guzów i nowotworów nadnerczy, jak i przedwczesnego dojrzewania płciowego. Oznaczenie poziomów tych dwóch wskaźników stanowi pakiet jednych z droższych badań z zakresu diagnostyki laboratoryjnej. Ile kosztuje oznaczenie DHEA i DHEA-SO4, jak należy się przygotować do badania i jak dbać o prawidłowy poziom tych hormonów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

DHEA i DHEA-SO4 są prekursorami hormonów płciowych, wytwarzanymi głównie przez nadnercza. Niedobór lub nadmiar tych hormonów może objawiać się m.in. zbyt wczesnym dojrzewaniem płciowym, wystąpieniem pewnych cech męskich u kobiet (np. nadmiernym owłosieniem), a także być przyczyną rozwoju zespołu policystycznych jajników (PCOS) i utrudniać kobiecie zajście w ciążę i urodzenie zdrowego dziecka. Oznaczenie stężenia DHEA i DHEA-SO4 w osoczu pozwala sprawdzić, czy przyczyną zaburzeń hormonalnych jest nieprawidłowe funkcjonowanie nadnerczy, czy może leży ona gdzie indziej.

Co to jest DHEA i DHEA-SO4?

DHEA, czyli dehydroepiandrosteron, jest jednym z hormonów wytwarzanych w wyniku przemian cholesterolu przez nadnercza oraz w znacznie mniejszej ilości przez jajniki i jądra. Z kolei siarczan dehydroepiandrosteronu, czyli DHEA-SO4 (DHEA-S), jest hormonem powstającym bezpośrednio z DHEA. Większość DHEA obecnego w ludzkim organizmie występuje właśnie w postaci DHEA-SO4. Oba te związki są wydzielane do osocza krwi, gdzie mogą ulegać wzajemnej przemianie, w zależności od aktualnego zapotrzebowania organizmu. DHEA i DHEA-SO4 są prekursorami hormonów płciowych: testosteronu, dihydrotestosteronu  i androstendionu, czyli androgenów u mężczyzn oraz estradiolu i estronu, czyli estrogenów u kobiet. Stymulują one proces dojrzewania płciowego i zapewniają odpowiedni poziom hormonów płciowych w okresie rozrodczym. Zapewniają utrzymanie libido i potencji, wspomagają spalanie tkanki tłuszczowej i utrzymanie prawidłowej masy ciała, mogą także zwiększać efektywność układu odpornościowego. Wpływają także korzystnie na ogólną sprawność fizyczna i intelektualną. Ich produkcja w organizmie rozpoczyna się w około 6. – 8. roku życia, osiągając swój maksymalny poziom w wieku mniej więcej 30 lat. Po tym okresie zaczyna się stopniowo obniżać, aby po 70. roku życia wrócić do poziomu sprzed okresu dojrzewania. Z tego względu te substancje bywają niekiedy nazywane hormonami młodości.

Osoby z obniżonym poziomem DHEA gorzej reagują na stres, mogą mieć kłopoty ze snem i równowagą emocjonalną. DHEA może także działać przeciwdepresyjnie oraz ochronnie na układ krążenia.

Wskazania do wykonania badania DHEA i DHEA-SO4

Badanie stężenia DHEA i DHEA-SO4 w osoczu jest szczególnie pomocne w diagnozowaniu chorób mogących prowadzić do podwyższenia ich poziomu: przedwczesnego dojrzewania płciowego, zespołu policystycznych jajników, a także przy podejrzeniu przerostu kory nadnerczy oraz guzów i nowotworów nadnerczy. Oznaczenie poziomu DHEA i DHEA-SO4 często wykonuje się razem z oceną stężenia innych hormonów, takich jak FSH (gonadotropina), LH (hormon luteinizujący), prolaktyna, estrogeny i testosteron. Umożliwia to ocenę tkanek organizmu, w których znajduje się źródło zaburzeń hormonalnych – czy choroba dotyczy jajników/jąder czy nadnerczy.

DHEA i DHEA-SO4 – jak wygląda i ile kosztuje badanie?

Do badania pobierana jest próbka krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej. Nie jest wymagane, aby pacjent przystępujący do testu był na czczo. Ze względu na to, że DHEA najwyższe stężenie osiąga w godzinach porannych, najlepiej jest zgłosić się do punktu pobrań właśnie w tej porze. W przypadku kobiet warto również zwrócić uwagę na dzień cyklu miesiączkowego, w którym planowane jest badanie. Ponadto zdarza się, że lekarz może zalecić wykonanie oznaczenia tydzień przed lub tydzień po miesiączce. Badanie DHEA to koszt około 50 zł, natomiast DHEA-SO4 około 65 – 70 zł. Oznaczenie obu wskaźników nie jest refundowane przez NFZ.

DHEA i DHEA-SO4 – normy

Zakresy referencyjne dla DHEA I DHEA-SO4, czyli przedział, w którym stężenie tych hormonów jest uznawane za prawidłowe, mogą znacząco różnić się pomiędzy poszczególnymi laboratoriami. Uzyskany wynik należy zawsze odnosić do norm referencyjnych proponowanych przez placówkę wykonującą oznaczenie. Stężenie DHEA/DHEA-SO4 zależy od płci i dla kobiet mieści się najczęściej w granicach między 2 a 10 μmol/l (75 – 370 μg/dl), a dla mężczyzn między 3 a 12 μmol/l (110 – 470 μg/dl).

Ciąża i doustna antykoncepcja mogą powodować niewielki spadek stężenia DHEA-SO4.

Podwyższone DHEA i DHEA-SO4  – przyczyny i objawy

Podwyższony poziom DHEA i DHEA-SO4 wskazuje najczęściej na gruczolaka lub przerost kory nadnerczy. Do innych przyczyn wpływających na wzrost poziomu tych hormonów w osoczu należą guzy jajnika, menopauza, hiperprolaktynemia, zespół Cushinga, guzy wydzielające ACTH, a także zespół policystycznych jajników (PCOS).
Objawy, które mogą świadczyć o nazbyt wysokim stężeniu DHEA i wymagają konsultacji z lekarzem, to przede wszystkim: przedwczesne dojrzewanie płciowe u dzieci,

  • zanik miesiączki,
  • trądzik,
  • problemy z zajściem w ciążę, 
  • zmęczenie,
  • nadwaga,
  • nagłe zmiany nastrojów,
  • wirylizacja (występowanie męskich cech u kobiet, takich jak nadmierne owłosienie, niski głos, zmniejszenie piersi i macicy, zwiększenie masy mięśniowej czy łysienie typu męskiego).

Niskie DHEA i DHEA-SO4 – przyczyny i objawy

Przyczyną obniżenia stężenia DHEA i DHEA-SO4 w osoczu może być kilka różnych schorzeń, w tym m.in. gruczolak nadnerczy wydzielający kortyzol, niewydolność kory nadnerczy (choroba Addisona), nowotwór nadnerczy, infekcja nadnerczy o podłożu bakteryjnym, wirusowym lub grzybiczym, niedoczynność przysadki mózgowej, niedoczynność tarczycy lub inne choroby autoimmunologiczne. We wrodzonym przeroście nadnerczy (CAH) poziom DHEA może być podwyższony lub obniżony, w zależności od rodzaju  występującego w organizmie niedoboru enzymatycznego. Objawy niedoboru DHEA-SO4 są mniej specyficzne, niż te pojawiające się przy jego zwiększonym stężeniu i obejmują m.in. obniżenie ogólnej odporności organizmu, pogorszenie samopoczucia, obniżenie poziomu energii, drażliwość i nerwowość, kłopoty z koncentracją i pamięcią, zaburzenia hormonalne, wzrost ilości tkanki tłuszczowej z równoległym spadkiem ilości tkanki mięśniowej, szybsze i bardziej gwałtowne oznaki starzenia się organizmu, które mogą objawiać się np. poprzez pogorszenie kondycji skóry czy wydolności fizycznej. Przy pojawieniu się tego typu uciążliwych dolegliwości warto skorzystać z porady lekarza, a także oznaczyć poziom DHEA i DHEA-SO4 w osoczu.

Jak dbać o prawidłowy poziom DHEA i DHEA-SO4?

Podwyższony poziom DHEA i DHEA-SO4 w osoczu wymaga znalezienia wywołującej go przyczyny, a następnie rozpoczęcia odpowiedniego leczenia, w tym niekiedy operacji usunięcia guza. Pacjenci, u których występuje zwiększony poziom tych hormonów, powinni niezwłocznie skonsultować uzyskane wyniki z lekarzem endokrynologiem. Wśród osób ze zbyt niskim stężeniem DHEA i DHEA-SO4 w organizmie warto rozważyć ich farmakologiczne uzupełnienie. Terapia ta jest zalecana zwłaszcza osobom w wieku powyżej 40. roku życia, które chciałyby jak najdłużej zachować sprawność organizmu. Badania naukowe wykazały bowiem, że suplementowanie hormonu DHEA potrafi znacznie złagodzić objawy starzenia, zmniejszyć ryzyko zachorowania na osteoporozę, miażdżycę, chorobę Alzheimera i depresję oraz przeciwdziałać rozwojowi otyłości i cukrzycy.

  1. R. Caquet, 250 badań laboratoryjnych, Warszawa, 2007, s. 120.
  2. J. Holka-Pokorska i in. Stabilizujący efekt dehydroepiandrosteronu na kliniczne parametry zespołu metabolicznego u pacjentów chorych na schizofrenię leczonych olanzapiną – badanie randomizowane z podwójnie ślepą próbą. „Psychiatria Polska", nr 49 (2) 2015.
  3. M. Załuska i in. Dehydroepiandrosteron (DHEA) w mechanizmach stresu i depresji, „ Psychiatria Polska", nr 3, 2009.
  4. M. Rabijewski i in. Positive effects of DHEA therapy on insulin resistance and lipids in men with angiographically verified coronary heart disease. „Polish Journal of Endocrinology", nr 56 (6) 2005.
  5. E. Kępska, DHEA- eliksir młodości, „biotechnologia.pl” [online] https://biotechnologia.pl/kosmetologia/artykuly/dhea-eliksir-mlodosci,13922 [dostęp:] 14.01. 2020 r.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

    TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa – badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Powstała aplikacja na smartfona, która wykrywa anemię. Jak działa?

    Obecnie złotym standardem diagnozowania niedokrwistości jest morfologia krwi. Naukowcy z Brown University i Rhode Island Hospital w Stanach Zjednoczonych opracowali metodę diagnostyczną, która nie wymaga pobierania krwi od pacjenta. Co więcej, badanie może zostać przeprowadzone samodzielnie, w warunkach domowych. Algorytm jest w stanie określić, czy ktoś cierpi na anemię, na podstawie zdjęcie zrobionego smartfonem. 

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Artroskopia kolana – jakie są wskazania do zabiegu artroskopowego kolana? Rehabilitacja po artroskopii

    Artroskopia kolana to małoinwazyjny zabieg, zarówno diagnostyczny, jak i leczniczy. Jego zastosowanie zwiększa komfort pacjenta (w porównaniu z tradycyjną operacją), prowadzi do szybszego powrotu do sprawności, zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych oraz okres hospitalizacji. Artroskopia polega na oglądaniu wnętrza stawu kolanowego za pomocą endoskopu wprowadzanego przez niewielkie nacięcie na skórze. Dowiedz się, jakie są wskazania do operacji kolana tą metodą.

  • Wolny testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski

    Badanie poziomu wolnego testosteronu jest zlecane w przypadku potwierdzenia lub wykluczenia wielu zaburzeń hormonalnych, które mogą objawiać się różnie u kobiet i inaczej u mężczyzn. Oznaczenie poziomu FTST wykonuje się również wówczas, kiedy wynik badania całkowitego testosteronu znajduje się poza zakresem norm laboratoryjnych. Wydzielanie hormonu zależy od prawidłowej pracy jajników lub jąder, nadnerczy, przysadki i podwzgórza. Czy do zbadania poziomu wolnego testosteronu trzeba być na czczo, jakie są normy dla kobiet i mężczyzn, kiedy zachodzi konieczność dodatkowej suplementacji testosteronem i jak bezpiecznie przejść przez ten proces? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij