Mammografia – przebieg badania, wskazania, grupy ryzyka
Agata Pikulska

Mammografia – przebieg badania, wskazania, grupy ryzyka

Mammografia to jedno z najważniejszych badań przesiewowych, które każda kobieta powinna wykonać po ukończeniu 40. roku życia. Istnieje kilka rodzajów badania mammograficznego i charakteryzują się one różnym stopniem dokładności w wykrywaniu ewentualnych zmian w piersiach. Wyróżnia się także charakterystyczne dla każdej pacjentki czynniki ryzyka, które determinują, jak często należy zgłaszać się na to badanie przesiewowe. Jakie są wskazania do wykonania mammografii, ile kosztuje badanie i czy posiadanie implantów wyklucza możliwość przeprowadzenia MMG? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Mammografia (MMG, MRTG) to bezpieczna i nieinwazyjna metoda obrazowa, będąca podstawowym badaniem profilaktycznym wykorzystywanym podczas diagnostyki raka piersi. Dzięki powszechnie stosowanej skali BIRADS służącej do oceny otrzymanych zdjęć, wynik badania zazwyczaj jest zrozumiały dla pacjenta.

Co to jest mammografia? Wady i zalety mammografii klasycznej

Mammografia to badanie obrazowe, w którego przebiegu wykorzystuje się promieniowanie rentgenowskie. Prześwietlenie polega na wykonaniu dwóch zdjęć każdej piersi w dwóch różnych projekcjach. Wykonane obrazy są następnie ocenione przez lekarza radiologa, m.in. pod kątem obecności zwapnień czy guzów. Badanie to może pozwolić również na rozpoznanie mastopatii, czyli choroby włóknisto-torbielowatej sutka. Główną zaletą mammografii jest jej wysoka czułość w wykrywaniu zmian nowotworowych. Mammografia nie jest szkodliwym badaniem, gdyż dawka promieniowania stosowana w jej trakcie jest niska, tym samym szansa na wystąpienie jakiegokolwiek skutku ubocznego jest niewielka. To także metoda powszechnie dostępna, ponadto w większości przypadków refundowana i szybka. Wadą klasycznej mammografii jest jej niska możliwość diagnostyczna w przypadku osób młodszych, u których w piersiach przewagę stanowi tkanka gruczołowa. Z powodu jej gęstości, ewentualne nieprawidłowości mogą nie zostać uwidocznione na obrazie. Jest to również metoda, która pozwala na potwierdzenie obecności samej zmiany, niemniej nie różnicuje jej na tę łagodną lub złośliwą.

Mammografia – rodzaje

Istnieją dwa główne rodzaje mammografii – metoda klasyczna oraz metoda 3D z tomosyntezą. W szczególnych przypadkach wykonuje się również mammografię z kontrastem (tzw. mammografię spektralną) – jest to najnowsze badanie w diagnostyce obrazowej piersi i nie jest jeszcze powszechnie dostępne.

Mammografia klasyczna

W klasycznej mammografii wykonuje się dwa zdjęcia każdej piersi – jedno w projekcji (projekcja to sposób przechodzenia promieniowania przez daną część ciała) górno-dolnej i jedno w projekcji skośnej. Jest to badanie z wyboru dla osób powyżej 40. roku życia ze względu na przewagę tkanki tłuszczowej w piersiach. Ponadto pacjentki posiadające implanty piersi, przed wizytą powinny dopytać, czy w wybranej przez nie jednostce jest odpowiedni sprzęt i przede wszystkim doświadczony personel, który będzie wiedział, jak precyzyjnie ułożyć pierś, aby właściwie wykonać badanie, jednocześnie nie uszkadzając implantu. Troska o ten aspekt wynika z faktu, że silikon ma ograniczą zdolność do przepuszczania promieniowania rentgenowskiego, co utrudnia przeprowadzenie badania.

Mammografia 3D z tomosyntezą

Mammografia z tomosyntezą często stanowi uzupełnienie klasycznej mammografii i nazywana jest mammografia cyfrową. W trakcie tego badania wykonuje się wiele skanów – pozwala to na uzyskanie trójwymiarowego obrazu, co znacznie zwiększa możliwości diagnostyczne dzięki zniwelowaniu nakładania się na siebie tkanek.

Polecane dla Ciebie

Mammografia a USG piersi – które badanie wybrać?

Podstawowym kryterium wyboru odpowiedniej metody diagnostycznej jest wiek. U osób do 35. – 40. roku życia metodą z wyboru jest USG, ze względu na przewagę tkanki gruczołowej w piersiach – jej ocena jest utrudniona podczas mammografii. U osób powyżej 40. roku życia  badaniem podstawowym jest mammografia, natomiast USG stanowi uzupełnienie w przypadku wykrycia podczas MMG zmiany podejrzanej – ultrasonografia pozwala wtedy na ocenę charakteru danej zmiany.

Mammografia – jak wygląda badanie?

Po zgłoszeniu się na mammografię pacjent zostanie zaproszony do gabinetu i poproszony o rozebranie się od pasa w górę, a następnie o podejście do aparatu. Osoba przeprowadzająca badanie ułoży pierś na podstawce mammografu (aparatu diagnostycznego), a następnie opuści płytkę, spłaszczając pierś. W trakcie badania mammograficznego wykonuje się dwa zdjęcia każdej piersi. Całe badanie trwa przeważnie do 20 minut, natomiast czas oczekiwania na wynik wraz z opisem to średnio dwa tygodnie.

Mammografię najlepiej wykonać w 5 –10 dniu cyklu, po zakończonej miesiączce – dzięki temu dyskomfort związany z uciskiem piersi w trakcie badania będzie mniejszy. W dniu badania nie należy używać dezodorantów, perfum itp., ponieważ drobinki kosmetyków mogą pojawić się na obrazie, co utrudni jego ocenę. Badania MMG nie powinno wykonywać się także u kobiet w ciąży, dlatego jeśli pacjentka nie ma absolutnej pewności, że nie jest w ciąży, wówczas wcześniej powinna wykonać odpowiedni test.

Mammografia – grupy ryzyka, wskazania do badania

Częstość wykonywania mammografii zależy od tego, w jakiej grupie ryzyka znajduje się pacjentka. Występowanie w rodzinie raka piersi zwiększa ryzyko zachorowania na tę chorobę i powoduje konieczność wykonywania MMG raz na rok. Obecność mutacji genu BRCA1 lub BRCA2 również stanowi stan podwyższonego ryzyka zachorowania na raka piersi i w takiej sytuacji pacjentki powinny wykonywać mammografię na przemian z rezonansem magnetycznym raz na 6. do 12. miesięcy. Wskazanie do wykonania badania stanowi również wyczucie guzka w samobadaniu piersi, ponadto wyraźna zmiana wielkości gruczołów, ich ból, wciągnięcie czy wyciek z brodawki, a także objaw tzw. skórki pomarańczowej. Szczególną uwagą powinny się także wykazać pacjentki, które pierwsze dziecko urodziły po 35. roku życia lub te, które nigdy nie rodziły.

W przypadku braku jakichkolwiek objawów, wykonanie pierwszej mammografii u kobiet w wieku między 40. a 49. rokiem życia jest zalecane, jeśli są one w podwyższonej grupie ryzyka. Natomiast jeśli pacjentka nie posiada wskazań do wcześniejszego wykonania badania, wówczas rekomendowane jest udanie się na MMG raz na 24 miesiące (dotyczy to kobiet między 50. a 69. rokiem życia).

Skala BIRADS

Skala BIRADS to system, według którego opisane zostaje każde badanie mammograficzne oraz USG piersi. Skala składa się z siedmiu kategorii, oznaczonych od 0 do 6:

  • BIRADS 0 oznacza, że ocena wyników jest niekompletna i należy wykonać dodatkowe badania w celu postawienie diagnozy.
  • BIRADS 1 (prawidłowy obraz) i 2 (zmiana łagodna) oznaczają zerowe prawdopodobieństwo złośliwej zmiany.
  • BIRADS 3 oznacza wykrycie zmiany prawdopodobnie łagodnej, pacjent podlega wtedy obserwacji oraz badaniom kontrolnym.
  • BIRADS 4 to zmiana podejrzana, prawdopodobieństwo jej złośliwości wynosi 2 – 95%. Najczęściej wykonuje się wówczas weryfikację zmiany pod mikroskopem.
  • BIRADS 5 oznacza zmianę złośliwą – pacjent zostaje skierowany na weryfikację mikroskopową.
  • BIRADS 6 to rozpoznany rak piersi, potwierdzony w biopsji.

Mammografia – cena/refundacja i skierowanie. Gdzie można zrobić badanie?

Mammografia jest badaniem refundowanym – można ją wykonać bezpłatnie w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, niezależnie od wieku, na podstawie skierowania od lekarza specjalisty. Dodatkowo dla kobiet między 50. a 69. rokiem życia, ubezpieczonych w NFZ, przewidziany jest program profilaktyki raka piersi. W ramach tego programu pacjentka może wykonać darmową mammografię raz na 2 lata, bez konieczności posiadania skierowania. Wykonanie badania możliwe jest w większości szpitali (szczególnie szpitali onkologicznych), a także w placówkach diagnostycznych. MMG można wykonać również prywatnie – skierowanie jest konieczne tak samo, jak w przypadku bezpłatnego badania. Mammografia kosztuje przeważnie od 45 do 170 zł – cena zależy od tego, czy badana ma być jedna pierś, czy dwie. Nieco droższa jest mammografia z tomosyntezą, a jej koszt to około 200 zł.

  1. B. Pruszyński i in., Radiologia: diagnostyka obrazowa, RTG, TK, USG i MR, Warszawa 2014.
  2. J. Jassem i in., Breast Cancer, „Oncology in Clinical Pratice”, 14 (4) 2018.
  3. A. Cieszanowski, Diagnostyka obrazowa. Układ moczowo-płciowy, gruczoł piersiowy i gruczoły wewnętrznego wydzielania, Warszawa 2014.
  4. E. Ośmiałowska i in., Jakość życia pacjentek z rozpoznaniem nowotworu piersi, „Palliative Medicine in Practice”, 12 (3) 2018.
  5. N. Perry i in., European guidelines for quality assurance in breast cancer screening and diagnosis. Fourth edition – summary document, „Annals of Oncology”, 19 (4) 2008.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • USG jąder – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

    Wykonanie USG jąder pozwala ocenić zarówno stan jąder, najądrzy, jak i całej moszny. Jest bardzo pomocnym badaniem w sytuacji podejrzenia chorób jąder, takich jak żylaki powózka nasiennego, guz jądra, skręt i przyczepka jądra czy wodniaki. Ultrasonografia to metoda ogólnie dostępna, pozwalającą na szybką diagnozę niepokojących objawów męskiej strefy intymnej oraz na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Jak wygląda USG jąder i jak się do niego przygotować?

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

  • Cytologia płynna (LBC) a tradycyjna – która jest bardziej dokładna? Cena, refundacja

    Regularnie wykonywana cytologia pomaga uniknąć zachorowania na raka szyjki macicy. Przez wiele lat była ona wykonywana jedynie w formie szkiełkowej. W 2016 roku Polskie Towarzystwo Patologów (PTP) wnioskowało do Ministerstwa Zdrowia o zmianę standardów diagnostycznych na bardziej dokładne i czułe, czyli na cytologię na podłożu płynnym, nazywanej w skrócie LBC. Jak wygląda cytologia płynna i czym różni się od klasycznej metody diagnostycznej?  Czy cytologia na podłożu płynnym jest refundowana przez NFZ?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij