Mammografia – przebieg badania, wskazania, grupy ryzyka
Agata Pikulska

Mammografia – przebieg badania, wskazania, grupy ryzyka

Mammografia to jedno z najważniejszych badań przesiewowych, które każda kobieta powinna wykonać po ukończeniu 40. roku życia. Istnieje kilka rodzajów badania mammograficznego i charakteryzują się one różnym stopniem dokładności w wykrywaniu ewentualnych zmian w piersiach. Wyróżnia się także charakterystyczne dla każdej pacjentki czynniki ryzyka, które determinują, jak często należy zgłaszać się na to badanie przesiewowe. Jakie są wskazania do wykonania mammografii, ile kosztuje badanie i czy posiadanie implantów wyklucza możliwość przeprowadzenia MMG? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Mammografia (MMG, MRTG) to bezpieczna i nieinwazyjna metoda obrazowa, będąca podstawowym badaniem profilaktycznym wykorzystywanym podczas diagnostyki raka piersi. Dzięki powszechnie stosowanej skali BIRADS służącej do oceny otrzymanych zdjęć, wynik badania zazwyczaj jest zrozumiały dla pacjenta.

Co to jest mammografia? Wady i zalety mammografii klasycznej

Mammografia to badanie obrazowe, w którego przebiegu wykorzystuje się promieniowanie rentgenowskie. Prześwietlenie polega na wykonaniu dwóch zdjęć każdej piersi w dwóch różnych projekcjach. Wykonane obrazy są następnie ocenione przez lekarza radiologa, m.in. pod kątem obecności zwapnień czy guzów. Badanie to może pozwolić również na rozpoznanie mastopatii, czyli choroby włóknisto-torbielowatej sutka. Główną zaletą mammografii jest jej wysoka czułość w wykrywaniu zmian nowotworowych. Mammografia nie jest szkodliwym badaniem, gdyż dawka promieniowania stosowana w jej trakcie jest niska, tym samym szansa na wystąpienie jakiegokolwiek skutku ubocznego jest niewielka. To także metoda powszechnie dostępna, ponadto w większości przypadków refundowana i szybka. Wadą klasycznej mammografii jest jej niska możliwość diagnostyczna w przypadku osób młodszych, u których w piersiach przewagę stanowi tkanka gruczołowa. Z powodu jej gęstości, ewentualne nieprawidłowości mogą nie zostać uwidocznione na obrazie. Jest to również metoda, która pozwala na potwierdzenie obecności samej zmiany, niemniej nie różnicuje jej na tę łagodną lub złośliwą.

Mammografia – rodzaje

Istnieją dwa główne rodzaje mammografii – metoda klasyczna oraz metoda 3D z tomosyntezą. W szczególnych przypadkach wykonuje się również mammografię z kontrastem (tzw. mammografię spektralną) – jest to najnowsze badanie w diagnostyce obrazowej piersi i nie jest jeszcze powszechnie dostępne.

Mammografia klasyczna

W klasycznej mammografii wykonuje się dwa zdjęcia każdej piersi – jedno w projekcji (projekcja to sposób przechodzenia promieniowania przez daną część ciała) górno-dolnej i jedno w projekcji skośnej. Jest to badanie z wyboru dla osób powyżej 40. roku życia ze względu na przewagę tkanki tłuszczowej w piersiach. Ponadto pacjentki posiadające implanty piersi, przed wizytą powinny dopytać, czy w wybranej przez nie jednostce jest odpowiedni sprzęt i przede wszystkim doświadczony personel, który będzie wiedział, jak precyzyjnie ułożyć pierś, aby właściwie wykonać badanie, jednocześnie nie uszkadzając implantu. Troska o ten aspekt wynika z faktu, że silikon ma ograniczą zdolność do przepuszczania promieniowania rentgenowskiego, co utrudnia przeprowadzenie badania.

Mammografia 3D z tomosyntezą

Mammografia z tomosyntezą często stanowi uzupełnienie klasycznej mammografii. W trakcie tego badania wykonuje się wiele skanów – pozwala to na uzyskanie trójwymiarowego obrazu, co znacznie zwiększa możliwości diagnostyczne dzięki zniwelowaniu nakładania się na siebie tkanek.

Mammografia a USG piersi – które badanie wybrać?

Podstawowym kryterium wyboru odpowiedniej metody diagnostycznej jest wiek. U osób do 35. – 40. roku życia metodą z wyboru jest USG, ze względu na przewagę tkanki gruczołowej w piersiach – jej ocena jest utrudniona podczas mammografii. U osób powyżej 40. roku życia  badaniem podstawowym jest mammografia, natomiast USG stanowi uzupełnienie w przypadku wykrycia podczas MMG zmiany podejrzanej – ultrasonografia pozwala wtedy na ocenę charakteru danej zmiany.

Mammografia – jak wygląda badanie?

Po zgłoszeniu się na mammografię pacjent zostanie zaproszony do gabinetu i poproszony o rozebranie się od pasa w górę, a następnie o podejście do aparatu. Osoba przeprowadzająca badanie ułoży pierś na podstawce mammografu (aparatu diagnostycznego), a następnie opuści płytkę, spłaszczając pierś. W trakcie badania mammograficznego wykonuje się dwa zdjęcia każdej piersi. Całe badanie trwa przeważnie do 20 minut, natomiast czas oczekiwania na wynik wraz z opisem to średnio dwa tygodnie.

Mammografię najlepiej wykonać w 5 –10 dniu cyklu, po zakończonej miesiączce – dzięki temu dyskomfort związany z uciskiem piersi w trakcie badania będzie mniejszy. W dniu badania nie należy używać dezodorantów, perfum itp., ponieważ drobinki kosmetyków mogą pojawić się na obrazie, co utrudni jego ocenę. Badania MMG nie powinno wykonywać się także u kobiet w ciąży, dlatego jeśli pacjentka nie ma absolutnej pewności, że nie jest w ciąży, wówczas wcześniej powinna wykonać odpowiedni test.

Mammografia – grupy ryzyka, wskazania do badania

Częstość wykonywania mammografii zależy od tego, w jakiej grupie ryzyka znajduje się pacjentka. Występowanie w rodzinie raka piersi zwiększa ryzyko zachorowania na tę chorobę i powoduje konieczność wykonywania MMG raz na rok. Obecność mutacji genu BRCA1 lub BRCA2 również stanowi stan podwyższonego ryzyka zachorowania na raka piersi i w takiej sytuacji pacjentki powinny wykonywać mammografię na przemian z rezonansem magnetycznym raz na 6 do 12 miesięcy. Wskazanie do wykonania badania stanowi również wyczucie guzka w samobadaniu piersi, ponadto wyraźna zmiana wielkości gruczołów, ich ból, wciągnięcie czy wyciek z brodawki, a także objaw tzw. skórki pomarańczowej. Szczególną uwagą powinny się także wykazać pacjentki, które pierwsze dziecko urodziły po 35. roku życia lub te, które nigdy nie rodziły.

W przypadku braku jakichkolwiek objawów, wykonanie pierwszej mammografii u kobiet w wieku między 40. a 49. rokiem życia jest zalecane, jeśli są one w podwyższonej grupie ryzyka. Natomiast jeśli pacjentka nie posiada wskazań do wcześniejszego wykonania badania, wówczas rekomendowane jest udanie się na MMG raz na 24 miesiące (dotyczy to kobiet między 50. a 69. rokiem życia).

Skala BIRADS

Skala BIRADS to system, według którego opisane zostaje każde badanie mammograficzne oraz USG piersi. Skala składa się z siedmiu kategorii, oznaczonych od 0 do 6:

  • BIRADS 0 oznacza, że ocena wyników jest niekompletna i należy wykonać dodatkowe badania w celu postawienie diagnozy.
  • BIRADS 1 (prawidłowy obraz) i 2 (zmiana łagodna) oznaczają zerowe prawdopodobieństwo złośliwej zmiany.
  • BIRADS 3 oznacza wykrycie zmiany prawdopodobnie łagodnej, pacjent podlega wtedy obserwacji oraz badaniom kontrolnym.
  • BIRADS 4 to zmiana podejrzana, prawdopodobieństwo jej złośliwości wynosi 2 – 95%. Najczęściej wykonuje się wówczas weryfikację zmiany pod mikroskopem.
  • BIRADS 5 oznacza zmianę złośliwą – pacjent zostaje skierowany na weryfikację mikroskopową.
  • BIRADS 6 to rozpoznany rak piersi, potwierdzony w biopsji.

Mammografia – cena/refundacja badania. Gdzie można zrobić badanie?

Mammografia jest badaniem refundowanym – można ją wykonać bezpłatnie w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, niezależnie od wieku, na podstawie skierowania od lekarza specjalisty. Dodatkowo dla kobiet między 50. a 69. rokiem życia, ubezpieczonych w NFZ, przewidziany jest program profilaktyki raka piersi. W ramach tego programu pacjentka może wykonać darmową mammografię raz na 2 lata, bez konieczności posiadania skierowania. Wykonanie badania możliwe jest w większości szpitali (szczególnie szpitali onkologicznych), a także w placówkach diagnostycznych. MMG można wykonać również prywatnie – skierowanie jest konieczne tak samo, jak w przypadku bezpłatnego badania. Mammografia kosztuje przeważnie od 45 do 170 zł – cena zależy od tego, czy badana ma być jedna pierś, czy dwie. Nieco droższa jest mammografia z tomosyntezą, a jej koszt to około 200 zł.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, skutki oraz leczenie niskiego poziomu żelaza. Dieta i suplementacja żelaza

    Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Niedobór żelaza może wywoływać uciążliwe objawy, jak zmęczenie, senność, nadmierne wypadanie włosów, bóle głowy, może również prowadzić do anemii. Anemię z niedoboru żelaza leczy się podawaniem preparatów doustnych żelaza bądź, w przypadku problemów z wchłanianiem, stosuje się zastrzyki lub wlewy dożylne. Jakie są przyczyny niskiego poziomu żelaza we krwi? Jak powinna wyglądać dieta przy niskim poziomie żelaza?

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • FSH – badanie, norma, za wysokie, za niskie. Czy poziom hormonu folikulotropowego wpływa na płodność i rozwój PCOS?

    Badanie poziomu FSH jest jednym z podstawowych oznaczeń, na jakie kieruje się pacjentów podczas prowadzenia procesu diagnostycznego niepłodności, zaburzeń miesiączkowania i owulacji oraz chorób przysadki mózgowej. Norma FSH u kobiet zmienia się w zależności o dnia cyklu miesiączkowego. Na wynik badania hormonu folikulotropowego wpływają również zażywane leki, w tym doustne środki antykoncepcyjne. Z kolei u dzieci, u których na podstawie objawów fizycznych stwierdza się opóźnienie dojrzewania płciowego, zarówno poziom LH, jak i FSH może być obniżony.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników. Czy istnieje jeden skuteczny sposób leczenia zaburzeń związanych z właściwym poziomem prolaktyny?

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hiperprolaktynemia w wyniku badania. Jak wysoki poziom prolaktyny wpływa na masę ciała, płodność i trądzik?

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Rezonans magnetyczny przysadki mózgowej – przebieg badania. Jakie są skutki uboczne MRI przysadki z kontrastem?

    Rezonans magnetyczny (MRI) przysadki mózgowej wykonuje się na podstawie objawów świadczących o guzie gruczołu lub struktur znajdujących się w jego pobliżu. Prześwietlenie jest dwuetapowe – przeprowadzane przed dożylnym podaniem kontrastu i po jego użyciu. Zarówno na badanie wykonywane w ramach refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i to realizowane z prywatnych środków należy mieć skierowanie lekarskie i aktualny wynik badania kreatyniny, obrazującej wydolność nerek. Ile kosztuje MRI przysadki mózgowej, jak należy się przygotować do prześwietlenia i jakie są objawy podania kontrastu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij