Kifoza szyjna patologiczna – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

Kifoza szyjna patologiczna to wygięcie lordozy szyjnej – fizjologicznej krzywizny kręgosłupa szyjnego – w przeciwnym kierunku (czyli do przodu). Konsekwencją zniesienie lordozy szyjnej i powstania kifozy jest nienaturalne wygięcie kręgosłupa prowadzące m. in. do zmniejszenia zakresu ruchomości odcinka szyjnego kręgosłupa, bólu szyi i karku, drętwienia rąk, zaburzeń równowagi czy bóli i zawrotów głowy. Jak leczy się patologiczną kifozę szyjną?

Co to jest kifoza szyjna?

Kręgosłup każdego zdrowego człowieka ma za zadanie spełniać rolę amortyzacyjną przy dużych obciążeniach oraz utrzymywać pionową postawę ciała wraz z funkcją podporową. Jest on także niezbędny do wykonywania wszystkich ruchów, zarówno kończyn, jak i tułowia oraz głowy. Aby mógł spełniać swoje funkcje, musi zostać prawidłowo ukształtowany. 

Kręgosłup składa się z odcinka szyjnego, piersiowego, lędźwiowego i krzyżowego, a każda z tych części ma swoje charakterystyczne cechy budowy, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu. Oprócz tego każdy z tych odcinków ma charakterystyczne łukowate wygięcia, kształtujące się podczas wzrostu i rozwoju.

Lordoza szyjna zaczyna kształtować się jako pierwsza w momencie, kiedy dziecko rozpoczyna w leżeniu na brzuchu unosić główkę. Niestety często w wyniku czynników zewnętrznych, jak i wewnętrznych, może dojść do zaburzeń w kształtowaniu się tej krzywizny, które będą powodować pogłębienie lordozy, jej spłaszczenie czy zniesienie, a nawet wygięcie w przeciwnym kierunku. W tym ostatnim przypadku mamy właśnie do czynienia z patologiczną kifozą szyjną. Konsekwencją takich zmian jest zmieniona postawa i krzywe plecy oraz możliwość występowania dodatkowych zaburzeń budowy w innych częściach kręgosłupa (np. garb szyjny).

Kifoza szyjna – przyczyny

Zniesienie lordozy szyjnej i kształtowanie się patologicznej kifozy w tym odcinku jest bezpośrednio związane z rozciąganiem mięśni, które stabilizują kręgosłup. Dzieje się tak przy przyjmowaniu nieprawidłowej postawy ciała, szczególnie podczas siedzenia czy pracy biurowej, gdzie mięśnie karku i więzadła osłabiają się, a głowa zaczyna być wysuwana do przodu (tzw. protrakcja). Takie ustawienie może doprowadzić do zmian strukturalnych kręgosłupa, dyskopatii szyjnej, degeneracji korzeni nerwowych, ucisku na opony, a także problemów z ruchomością głowy i bólu. 

Kifoza szyjna – objawy

Głównymi objawami kifozy szyjnej są:

• bóle głowy i barku o różnym natężeniu,
• ból szyi i karku,
• zawroty głowy przy zniesieniu lordozy szyjnej,
• zaburzenia napięcia mięśniowego w okolicy szyi,
• drętwienie rąk,
• zaburzenia czucia,
• uczucie mrowienia w kończynach górnych, 
• zmniejszenie zakresu ruchomości w odcinku szyjnym,
• zaburzenia widzenia,
• zaburzenia równowagi,
• przewlekłe bóle głowy w okolicy potylicy,
• mogą pojawić się oczopląs, szum w uszach, zaburzenia snu.

Kifoza szyjna – leczenie

Rozpoczynając leczenie zmian w ukształtowaniu krzywizn kręgosłupa i kifoskoliozy, najczęściej, oprócz wywiadu i badania fizykalnego, wykonywane jest zdjęcie RTG. Na podstawie przedstawianych przez pacjenta objawów oraz po analizie zdjęć rentgenowskich lekarz zleca indywidualną formę terapii dla pacjenta wraz z konsultacją z doświadczonym fizjoterapeutą. Terapeuta dobiera ćwiczenia na kifozę, które mają za zadanie rozluźnić nadmiernie napięte mięśnie, zwiększyć elastyczność i ruchomość tkanek, wzmocnić mięśnie odpowiedzialne za stabilizację kręgosłupa, zmniejszyć ból i przywrócić prawidłową ergonomię zarówno pracy, jak i odpoczynku. Łączy się to także z nauczeniem przyjmowania prawidłowej postawy ciała i pozycji podczas pracy przy biurku (monitor na wysokości oczu oraz wygodne prawidłowo dopasowane krzesło), a także wskazówkami odnośnie dobrej pozycji podczas snu (zalecane jest spanie na boku lub plecach).

Do zabiegów fizykalnych pomagających w leczeniu bólu spowodowanego kifotycznym ustawieniem kręgosłupa szyjnego zaliczyć można: laseroterapię, ultradźwięki, jonoforezę, lampy sollux, krioterapię, prądy interferencyjne, hydroterapię i magnetoterapię. U wielu pacjentów sprawdza się także masaż, suche igłowanie, wspomaganie leczenia przy użyciu kinesiotapingu, a także ćwiczenia z zakresu jogi. W przypadkach bardzo dużego bólu lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych oraz rozluźniających mięśnie szkieletowe czy stosowanie kołnierza ortopedycznego. Jeśli objawy neurologiczne kifozy szyjnej nie ustępują po zastosowaniu leczenia i rehabilitacji, konieczna jest konsultacja z neurochirurgiem, który może zlecić leczenie operacyjne.

Kifoza szyjna – ćwiczenia na zniesioną lordozę szyjną

1. Usiądź przy stole, oprzyj łokcie na blacie, połóż ręce po obu stronach głowy, ustawiając kciuk za uchem na potylicy. Wykonaj wdech i z wydechem utrzymaj rękami pozycje głowy, a całym tułowiem lekko opadaj w dół. Poczujesz wówczas wyciąganie się szyi. Powtórz kilka razy.
2. Wykonaj to samo ćwiczenie co poprzednio, ale po każdym wydechu skręć głowę w prawą i w lewą stronę. Powtórz kilka razy.
3. Stań oparty o ścianę plecami, głowa również się opiera. Wykonaj wdech i z wydechem przybliż lekko brodę do klatki piersiowej, jednocześnie wyciągając ją w górę i nie odrywając od ściany. Ruch ma być płynny i wyglądać, jakbyś chciał urosnąć (wyciągaj głowę w kierunku sufitu). Powtórz kilka razy.
4. W pozycji siedzącej połóż na karku złożony na płasko ręcznik na szerokość szyi (od potylicy do barków) trzymaj jego końce przed sobą. Wykonaj spokojny wyprost szyi (zgięcie do tyłu), utrzymując ręcznik w tym samym miejscu, powróć do pozycji wyjściowej. Wykonaj kilka takich skłonów.