Benzoesan potasu (E212) – czym jest? Właściwości, zastosowanie i szkodliwość

Benzoesan potasu (E212) to konserwant hamujący rozwój drobnoustrojów w żywności czy kosmetykach. Często stosuje się go jako zamiennik benzoesanu sodu (E211). W jakich produktach można znaleźć E212 i czy jest on szkodliwy dla zdrowia? 

Produkty spożywcze, kosmetyki czy leki i suplementy diety mają określony termin przydatności do spożycia. Najczęściej podana na opakowaniu data określa czas, w którym istnieje wysokie prawdopodobieństwo rozwinięcia się w danym produkcie na tyle dużej populacji chorobotwórczych drobnoustrojów, która mogłaby przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowotnego potencjalnego konsumenta. Przykładami takich drobnoustrojów są bakterie i grzyby (np. pleśnie). Substancje, które pomagają przedłużyć przydatność produktów nazywamy konserwantami. Zaliczamy do tej grupy różnorodne preparaty. Przykładami konserwantów używanych na co dzień w naszych domach są stosowane chociażby w trakcie produkcji marynat i kiszonek sól i ocet. Kolejna grupa to konserwanty o mniej popularnych nazwach, ale pochodzenia naturalnego, czyli organiczne kwasy: sorbowy (występuje na przykład w owocach jarzębiny) i benzoesowy (występuje na przykład w korze czereśni i malinach). Stosowane są również konserwanty syntetyczne takie jak sole wymienionych wcześniej kwasów organicznych, czyli benzoesany i sorbiniany. Najczęściej stosowane są sole sodowe i potasowe, spotkać możemy również pochodne zawierające wapń. 

Benzoesan potasu – co to takiego?  

Benzoesan potasu (ang. Potassium benzoate) z chemicznego punktu widzenia jest solą potasową kwasu benzoesowego. Podobnie jak inne sole potasowe wykazuje dobrą rozpuszczalność w wodzie. W postaci stałej jest to biała, krystaliczna substancja. Nie występuje naturalnie – jest otrzymywany w sposób sztuczny na drodze syntez chemicznych.  

W odpowiednich warunkach chemicznych benzoesan potasu przeciwdziała rozwojowi chorobotwórczych drobnoustrojów, dlatego też znalazł zastosowanie między innymi w przemyśle spożywczym. Znajdziemy go również w składzie niektórych kosmetyków. 

Benzoesan potasu – właściwości 

Benzoesan potasu jest solą kwasu benzoesowego (substancja organiczna o słabej rozpuszczalności w wodzie, posiadająca właściwości grzybo- i bakteriostatyczne). W odpowiednim otoczeniu chemicznym benzoesan potasu ulega przekształceniu (w nomenklaturze chemicznej nazywanym hydrolizą) do kwasu benzoesowego, co sprawia, że również przeciwdziała rozwojowi drobnoustrojów jakimi są bakterie i pleśnie. Największą wydajność chemicznego przekształcenia do kwasu benzoesowego obserwuje się w pH kwasowym (poniżej 5).  

Benzoesan potasu (E212) – zastosowanie 

Jako dodatek do żywności sól potasowa kwasu benzoesowego zakodowana jest pod numerem E212. Znajdziemy go w składzie licznych produktów spożywczych takich jak aromatyzowane napoje bezalkoholowe, napary owocowe i ziołowe, piwa bezalkoholowe, niskocukrowe dżemy, galaretki, marmolady i podobne produkty niskokaloryczne lub bez dodatku cukru, kandyzowane owoce, oliwki, suszone przetwory mięsne, skorupiaki i mięczaki, wyroby cukiernicze, gotowe sosy, zupy i sałatki.

Benzoesan potasu jest często stosowany jako zamiennik konserwantu jakim jest benzoesan sodu (E211). Taki zabieg ma na celu obniżenie w produkcie zawartości sodu, którego nadmiar przyczynia się do występowania nadciśnienia tętniczego i zaburzeń pracy serca. Podobnie stosuje się takie konserwanty jak sorbinian potasu (E202) czy chloran potasu.   

Benzoesan potasu (E212) – szkodliwość 

Benzoesan potasu jest uznawany za konserwant nie wywołujący skutków ubocznych. Charakterystyka jego metabolizmu w naszym organizmie sprawia, że nie jest on przez nas kumulowany.  

Dzienny limit spożycia benzoesanu potasu dla zdrowej osoby dorosłej, ustalony przez Światową Organizację Zdrowia (z ang. World Health Organization, WHO), wynosi 5 mg/kg (mg na każdy kg masy ciała).