Borderline – czym charakteryzuje się osobowość borderline? Jak leczy się zaburzenia osobowości typu borderline?
Marcin Setlak

Borderline – czym charakteryzuje się osobowość borderline? Jak leczy się zaburzenia osobowości typu borderline?

Osobowość borderline, znana także jako osobowość z pogranicza, to zaburzenie charakteryzujące się zmiennym obrazem samego siebie, silnymi wahaniami nastroju oraz bardzo emocjonalnymi związkami interpersonalnymi, które wynikają z silnego strachu przed odrzuceniem lub wręcz przeciwnie – ze strachu przed całkowitym zatracaniem się w drugiej osobie. Przyczyny wykształcania się tego rodzaju zaburzenia osobowości nie zostały dotychczas wystarczająco zbadane, choć uważa się, że odpowiadają za nie pewne czynniki genetyczne. Zaburzenia osobowości typu borderline dotyczą około 2–3% społeczeństwa i występują częściej u kobiet. 

Borderline – co to jest?

Osobowość chwiejna emocjonalnie typu borderline (borderline personality disorder, BPD) to nie choroba psychiczna. Zaburzenia osobowości są problemem bardziej złożonym, są one bowiem zaburzeniami dotyczącymi struktury charakteru danej osoby, tego, jak reaguje na pewne sytuacje i jak radzi sobie w relacjach interpersonalnych. Charakter jest zbiorem względnie stałych cech, które kształtują się pod wpływem pewnych uwarunkowań genetycznych i wydarzeń życiowych. Z zaburzeniami osobowości mamy do czynienia w momencie, gdy pewne cechy charakteru uniemożliwiają normalne funkcjonowanie społeczne i wiążą się z bardzo małą podatnością na wszelkie zmiany. Zaburzenia osobowości rozpoznawane są po ukończeniu 18. roku życia, gdyż uważa się, że do tego czasu kształtuje się osobowość człowieka.

Zaburzenie osobowości typu borderline określane jest jako pograniczne zaburzenia osobowości ze względu na fakt, że osoby dotknięte tego rodzaju problemami prezentują objawy zawierające się w spektrum pomiędzy objawami charakterystycznymi dla zaburzeń psychotycznych i neurotycznych. Cechy, jakie prezentuje osobowość borderline to przede wszystkim trwałe uczucie pustki i braku celowości w życiu, które osoba z borderline często próbuje wypełnić silnie emocjonalnymi relacjami interpersonalnymi.

Innymi zachowaniami często spotykanymi u osób mających zaburzenia osobowości z pogranicza są: silne wahania nastroju, częste wybuchy gniewu oraz niestabilny i płynny obraz samego siebie. Uważa się, że osobowość graniczna występuje u około 3% populacji, prawie 3 razy częściej wśród kobiet. Rozpoznanie tego zaburzenia stawia się na podstawie kryteriów diagnostycznych ICD-10 – mówi się wówczas o osobowości chwiejnej emocjonalnie i wyróżnia się jej dwa podtypy (typ impulsywny i graniczny) lub kryteriów DSM-IV – klasyfikacja ta określa osobowość borderline jako pograniczne zaburzenia osobowości.

Borderline – przyczyny zaburzeń osobowości borderline

Przyczyny zaburzeń osobowości, w tym kształtowania się osobowości borderline nie zostały jak dotąd w pełni wyjaśnione. Pewną rolę w wykształcaniu się osobowości borderline przypisuje się genom, zauważono bowiem, że tego typu zaburzenie osobowości występuje częściej u osób, których bliscy krewni zostali zdiagnozowani z BPD. Bardzo duże znaczenie dla kształtowania się charakteru ma okres dzieciństwa. Traumatyczne wydarzenia, takie jak odrzucenie dziecka przez rodziców, wychowywanie się w rodzinie dysfunkcyjnej, wykorzystanie seksualne lub śmierć opiekuna mogą negatywnie wpłynąć na rozwój pewnych cech osobowości. Nawet błędy wychowawcze, wśród których należy wymienić: umniejszanie wartości dziecka, nieprzywiązywanie wagi do jego osiągnięć lub nieokazywanie wystarczającej troski, mogą w przyszłości zaowocować ciągłym odczuciem pustki i odrzucenia. 

Ze względu na złożoność problemu i prawdopodobnie wieloczynnikowy charakter kształtowania się osobowości przyczyn wielu przypadków rozwinięcia zaburzeń osobowości nie udaje się ustalić.

Powiązane produkty

Osobowość borderline – objawy. Zachowania charakterystyczne dla osób z osobowością borderline

Objawy borderline mogą być bardzo różne i prezentować się inaczej u konkretnych osób. Do charakterystycznych dla osób z osobowością borderline zachowań i odczuć zaliczają się:

  • lęk i niepokój – zaburzenia borderline cechują się trwałym poczuciem lęku, który jest trudny lub niemożliwy do opanowania, skutkuje to częstymi wybuchami gniewu, paniką lub irracjonalnymi zachowaniami,
  • nieustanne poczucie pustki – uczucie pustki i braku celowości jest często zagłuszane przez intensywne choć zwykle krótkotrwałe związki oparte na cielesności czy popadanie w nałogi,
  • płynność i niepewność w stosunku do własnej tożsamości – osobowość pograniczna cechuje się zaburzeniami obrazu własnego „ja”, przejawia się to częstymi zmianami ścieżki zawodowej, niepewnością co do własnej tożsamości seksualnej, zawyżoną lub zaniżoną samooceną oraz przejmowaniem cech ludzi z otoczenia,
  • silny strach przed samotnością i porzuceniem – osoby z BPD często łatwo tworzą intensywne związki uczuciowe, są one pełne skrajnych emocji, zarówno tych pozytywnych, jak i negatywnych. Lęk przed porzuceniem przez drugą osobę sprawia, że to właśnie osoby z borderline często jako pierwsze kończą związki; często osoby z tego rodzaju zaburzeniami osobowości z lęku przed odtrąceniem trzymają innych na dystans,
  • problemy z regulacją emocji i uczuć – pacjenci z borderline łatwo przechodzą od jednego skrajnego stanu emocjonalnego do drugiego, szczególnie niebezpieczne bywają silne napady złości, które prowadzić mogą do zachowań autodestrukcyjnych,
  • problemy z kontrolą impulsów – łatwe uleganie i szybkie reagowanie na pewne bodźce to kolejna cecha charakterystyczna dla borderline, osoby takie często nie myślą o konsekwencjach swoich działań, częściej rozwijają się u nich uzależnienia, które występują z częstością zależną od płci: kobieta z bordeline częściej rozwija zaburzenia odżywiania, w tym anoreksję czy bulimię, natomiast mężczyzna z borderline ma większe szanse na popadnięcie w alkoholizm lub sięganie po narkotyki,
  • współwystępowanie innych objawów psychiatrycznych – w przebiegu zaburzeń osobowości o typie borderline mogą występować epizody manii, depresji, a także urojenia i inne stany związane z zaburzonym postrzeganiem rzeczywistości.

Borderline – diagnoza zaburzeń osobowości

Diagnoza zaburzeń osobowości, w tym osobowości typu borderline, nie jest prostym zadaniem. Nie istnieje pojedynczy test na borderline, który jednoznacznie stwierdzi obecność lub brak zaburzenia. Zauważenie u siebie cech, takich jak napady agresji, skłonność do burzliwego przebiegu związków uczuciowych czy ciągłe poczucie pustki może wskazywać na zaburzenia osobowości, ale należy pamiętać, że każdy ma czasem prawo do gorszego dnia i nie należy od razu stawiać rozpoznania. 

Diagnostyką zaburzeń osobowości powinien zajmować się lekarz psychiatra lub psycholog posiadający odpowiednie doświadczenie, a samo rozpoznanie może być postawione po spełnieniu kryteriów diagnostycznych zgodnych z ICD-10 i DSM-IV.

Borderline – leczenie

Leczenie zaburzeń osobowości nie jest procesem łatwym. Proces zmiany dotychczasowego sposobu funkcjonowania wymaga długotrwałej psychoterapii wspomaganej, w niektórych przypadkach, przez leki wytłumiające najbardziej uciążliwe symptomy. Zdarza się, że leczenie zaburzenia borderline wymaga hospitalizacji.

Osobowość borderline – psychoterapia

Istnieje wiele metod psychoterapeutycznych pomagających na przyswojenie nowych, prawidłowych sposobów funkcjonowania w społeczeństwie, należą do nich:

  1. Terapia dialektyczno–behawioralna – która opiera się na nauczeniu pacjenta oddzielania pewnych zdarzeń zachodzących w życiu społecznym od wewnętrznej reakcji na te sytuacje.
  2. Terapia schematów – ucząca ludzi z zaburzeniami osobowości prawidłowej odpowiedzi na zachowania społeczne.
  3. Terapia skoncentrowana na przeniesieniu – metoda ta polega na pomocy choremu w dostrzeżeniu emocji kierowanych w danym momencie do terapeuty, zrozumieniu mechanizmu ich powstawania i z czasem nauczeniu się kontrolowania rodzących się emocji w codziennych relacjach interpersonalnych.
  4. Terapia poznawczo–behawioralna – pozwala ona pacjentowi uporać się z traumatycznymi wydarzeniami, które doprowadziły do nieprawidłowego rozwoju osobowości.
  5. Terapia oparta na mentalizacji – podczas przebiegu tej terapii osoba borderline uczy się odczytywać stany emocjonalne innych ludzi i powiązywać z nimi konkretne zachowania.

Osobowość borderline – farmakoterapia

Decyzję o tym, czy i jak leczyć borderline z użyciem środków farmakologicznych podejmuje lekarz psychiatra. Leki stosuje się głównie w przypadku zaburzeń osobowości, w przebiegu których występują epizody maniakalne, depresyjne, psychotyczne lub nerwicowe.

Wśród leków stosowanych w przypadku zaburzeń osobowości borderline wyróżnia się: leki przeciwdepresyjne – mające na celu redukcję objawów związanych z lękiem i wrogością, leki przeciwpsychotyczne – w przypadku wystąpienia zaburzeń spostrzegania lub myślenia oraz leki stabilizujące nastrój.

Sprawdź preparaty uspokajające na DOZ.pl

Czy borderline wraca?

Proces terapeutyczny zaburzenia, jakim jest osobowość typu borderline jest długotrwały i nie należy do prostych. Jednak jeśli pacjent dokłada starań i angażuje się w terapię, możliwe jest niemal zupełne przyswojenie prawidłowych zachowań społecznych i życie wśród innych ludzi bez nawrotów.

  1. M. Jarema, J. Rebe–Jabłońska, Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, PZWL, Warszawa 2013, wyd. 1.
  2. B. N. James, H. M. Jill, M. Susan, Psychologia zaburzeń, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2017, wyd. 1.
  3. T. Millon, C. Millon, Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia, Warszawa 2005, wyd. 1.
  4. L. Cierpiałkowska, J. Gościniak, Współczesna psychoanaliza. Modele konfliktu i deficytu, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2008, wyd. 1.
  5. L. Cierpiałkowska, Psychologia zaburzeń osobowości. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Naukowe UAM, Warszawa 2004, wyd. 1.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przyczyny i objawy nerwicy – jakie są rodzaje i jak objawiają się zaburzenia nerwicowe?

    Nerwica to niepsychotyczne zaburzenie psychiczne, którego przyczyn upatruje się najczęściej w czynnikach środowiskowych oraz genetycznych. Objawy nerwicy nie obejmują wyłącznie sfery psychicznej (lęk, natrętne myśli), mogą także pochodzić ze strony układu oddechowego (np. trudności z oddychaniem), układu krążenia (np. przyspieszone tempo pracy serca), układu nerwowego (np. dezorientacja) czy układu pokarmowego (np. nudności i wymioty). W jaki jeszcze sposób mogą objawiać się zaburzenia nerwicowe?

  • Typy osobowości – jakie są? Charakterystyka

    Ludzie różnią się między sobą wyglądem, ale również – a może przede wszystkim – osobowością i charakterem. Warto poznać, w jaki sposób nauka odnosi się do tych kwestii i jakie typy osobowości wyodrębniali poszczególni badacze i myśliciele. W ten sposób możemy się również dowiedzieć, który typ osobowości sami posiadamy.

  • Anhedonia – czym jest? Jak odzyskać radość z życia?

    Czujesz, że nic nie sprawia Ci przyjemności? Rzeczy, które kiedyś Cię cieszyły, teraz nie mają żadnego znaczenia? Być może doświadczasz anhedonii, która niesie za sobą wiele negatywnych konsekwencji. Anhedonia jest nie tylko jednym z objawów depresji, ale również współwystępuje z innymi trudnościami o podłożu psychicznym.

  • E-book "Dieta na relaks". Porady i jadłospis - jak złagodzić stres dietą

    Pod wpływem chronicznego stresu organizm wykorzystuje zgromadzone zapasy ustrojowe witamin z grupy B oraz znacząco zwiększa zapotrzebowanie na pełnowartościowe białko, nienasycone kwasy tłuszczowe (szczególnie kwas DHA), witaminy, składniki mineralne oraz bioaktywne związki o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym . Istnieją jednak produkty, które pozytywnie wpływają na samopoczucie i funkcje poznawcze/

  • Introwertyk – kto to? Jakie ma cechy? Test na introwertyzm

    Czujesz się wyczerpany po spotkaniach towarzyskich i potrzebujesz chwili dla siebie, żeby odpocząć? Wolisz spędzać czas w samotności zamiast w grupie nieznajomych? Być może jesteś introwertykiem i czerpiesz energię do życia ze swojego wnętrza. Dowiedz się więcej na temat tego, jakie są cechy introwertyka.

  • Efekt Mandeli – czym jest? Dlaczego pamiętamy rzeczy, których nigdy nie było...?

    Ile razy miałeś wrażenie, że coś wydarzyło się inaczej, niż opowiadają inni? A może wraz z tymi osobami myliłeś się co do przebiegu danego zdarzenia? Takie sytuacje to efekt Mandeli, który doskonale opisuje zjawisko fałszywych wspomnień. Na czym polega efekt Mandeli i co mówi o nim nauka?

  • Gaslighting: co to jest? Przykłady i jak się przed nim bronić

    Ktoś cały czas podważa Twoje zdanie? Sugeruje, że zawsze wszystko źle pamiętasz i cały czas musi Cię poprawiać? Być może jesteś ofiarą gaslightingu – formy przemocy, która polega na manipulowaniu drugą osobą w taki sposób, by przestała wierzyć swojemu osądowi. Czym jest gaslighting i jak się przed nim bronić?

  • Mobbing – jak wpływa na zdrowie psychiczne i fizyczne?

    Mobbing to wszelkiego rodzaju działania, które polegają na nękaniu pracowników – m.in. poniżanie, ośmieszanie, ignorowanie, plotkowanie za plecami czy izolowanie od grupy współpracowników. Ofiary mobbingu często zmagają się z szeregiem negatywnych emocji i nie wiedzą, co mogą w takiej sytuacji zrobić. Jakie są przejawy mobbingu? Jak wygląda mobbing w pracy i jak z nim walczyć?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij