Sposób na zmniejszenie szkodliwości leków opioidowych
Katarzyna Szulik

Sposób na zmniejszenie szkodliwości leków opioidowych

Często są jedynym sposobem na uśmierzenie bardzo dotkliwego bólu, ale ich stosowanie może nieść za sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Mowa o lekach opioidowych, takich jak morfina, które dzięki stosunkowo powszechnej dostępności w USA doprowadziły do lawiny uzależnień, a ich stosowanie urosło do rangi poważnego problemu społecznego. Naukowcy z Arizony znaleźli sposób na to, by zmniejszyć skutki uboczne ich stosowania przy zachowaniu pełnej skuteczności stosowania.

Szansa na zmniejszenie skutków ubocznych opioidów

Leki opioidowe stosowane pod ścisłą kontrolą lekarską są ratunkiem dla wielu osób doświadczających poważnego bólu. Naukowcy z Uniwersytetu w Arizonie odkryli, że wstrzymanie aktywności białka w drogach sygnałowych rdzenia kręgowego zwiększa efektywność i pozwala zmniejszyć skalę skutków ubocznych wywołanych przez terapię opioidową.

Mowa o białku Hsp90, które blokuje jedną z dróg, którymi rdzeń kręgowy dostarcza substancje łagodzące ból. Gdyby udało się powstrzymać aktywność wspomnianego białka, byłoby to równoznaczne z odblokowaniem dodatkowej drogi łagodzenia bólu, a tym samym ze zwiększeniem skuteczności tego procesu na dobre. 

W praktyce oznacza to, że ta sama dawka środka przeciwbólowego na bazie opioidów mogłaby działać lepiej niż dotychczas, co pozwoliłoby lekarzom na zmniejszenie dawki przy zachowaniu identycznej skuteczności leku. Niższa dawka to mniejsze ryzyko skutków ubocznych i powikłań, a tym samym duża korzyść dla zdrowia pacjenta, który musi przyjmować wspomniane leki, by móc normalnie funkcjonować – bez uciążliwego bólu (np. bólu nowotworowego).

Jak działają opioidy?

Lek opioidowy wprowadzony do organizmu oddziałuje na niego na kilka różnych sposobów. Pierwszym i podstawowym jest uśmierzanie nawet bardzo zaawansowanego bólu. 

Poprzez wpływ na ośrodek nagrody (inaczej ośrodek przyjemności) w mózgu – wywoływać uzależnienie. Długotrwałe przyjmowanie leków opioidowych wiąże się także z systematycznym wzrostem tolerancji na zawarte w nich substancje aktywne, co wymusza przyjmowanie coraz większych dawek preparatu w celu uzyskania tego samego efektu terapeutycznego. 

Co ciekawe, proteina Hsp90 jest obecna także w mózgu, gdzie działa w sposób odwrotny niż w rdzeniu kręgowym. Wcześniejsze badanie naukowców z tego samego zespołu pokazało, że jej aktywność została wstrzymana w mózgach myszy, działanie podanej im morfiny również zostało zablokowane. Wraz ze wstrzymaniem działania proteiny, podanie morfiny nie przyniosło żadnego efekty terapeutycznego. Tym większe było zdziwienie naukowców, gdy okazało się, że blokada tej samej proteiny w rdzeniu kręgowym wzmacnia działanie leków opioidowych, odkrycie to ma więc potencjał do otwarcia zupełnie nowych możliwości terapeutycznych dla pacjentów stosujących morfinę, ale nie tylko. Ta sama proteina jest badana także przez naukowców poszukujących leków na raka.

Rozwiązanie w nanocząstkach

W poszukiwaniu alternatyw wobec leków przeciwbólowych zawierających substancje wiążące się z receptorami opioidowymi, o poważnych skutkach ubocznych, naukowcy zainteresowali się też nanocząsteczkami, które pozwalają dostarczyć lek bezpośrednio w miejsce występowania bólu. W tę postać został przekształcony już stosowany i zatwierdzony lek, który w ten sposób wykazał wysoką skuteczność w leczeniu bólu neuropatycznego i spowodowanego stanem zapalnym.  Co ciekawe, wspomniany lek pierwotnie miał łagodzić mdłości i wymioty i nie został zaakceptowany jako lek przeciwbólowy, ponieważ w pierwotnej postaci nie wykazywał skuteczności w tej sferze.

Nanocząstki zawierające lek w toku badania zostały wprowadzone wewnątrz nerwów przewodzących sygnały bólowe, gdzie następnie lek był uwalniany. Jak się okazało, ta metoda uśmierzania bólu była skuteczniejsza od leków standardowych, w tym opioidowych. Z ich pomocą udało się zredukować ból u gryzoni znacznie skuteczniej  i na dłużej przy zastosowaniu mniejszej dawki leków, co dodatkowo zmniejszyło ryzyko wystąpienia skutków ubocznych. 

Jadem w ból

W kontekście uśmierzania bólu warto wspomnieć, że naukowcy interesują się też jadem pająka. Zdaniem badaczy z Uniwersytetu w Queensland taką funkcję mogą spełniać molekuły z jadu tarantuli, a konkretnie z obecnych w nim protein, które są w stanie uśmierzyć nawet poważny ból bez skutków ubocznych. Mini-proteiny pozyskane z jadu ptasznika chińskiego po stosownej modyfikacji są w stanie połączyć się z receptorami bólowymi, łagodząc odczuwanie dolegliwości. 

  1. University of Arizona, Researchers identify potential pathway to make opioids safer, more effective, "medicalxpress.com" [online], https://medicalxpress.com/news/2020-05-potential-pathway-opioids-safer-effective.html, [dostęp:] 06.05.2020 r.
  2. I.D. Duron, W. Lei, N. K. Barker i in., Inhibition of Hsp90 in the spinal cord enhances the antinociceptive effects of morphine by activating an ERK-RSK pathway, “Science Signaling” 2020, t.13, nr 630, DOI: 10.1126/scisignal.aaz1854, [dostęp:] 06.05.2020 r.
  3. New York University, Nanoparticle drug delivery provides pain relief and more effective opioid alternative in animal study, "phys.org" [online], https://phys.org/news/2019-11-nanoparticle-drug-delivery-pain-relief.html, [dostęp:] 06.05.2020 r.
  4. P. Ramírez-García, J. Retamal, W. L. Imlach, P. Shenoy, A pH-responsive nanoparticle targets the neurokinin 1 receptor in endosomes to prevent chronic pain, “Nature Nanotechnology” 14, 1150–1159 (2019). https://doi.org/10.1038/s41565-019-0568-x, [dostęp:] 06.05.2020 r.
  5. A. J. Agwa, P. Tran, A. Mueller i in., Manipulation of a spider peptide toxin alters its affinity for lipid bilayers and potency and selectivity for voltage-gated sodium channel subtype 1.7, “Journal of Biological Chemistry” 2020, DOI: 10.1074/jbc.RA119.012281, [dostęp:] 06.05.2020 r.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Haluksy – przyczyny, objawy, leczenie palucha koślawego. Ćwiczenia na haluksy

    Haluksy, inaczej paluch koślawy, to schorzenie, którego objawem jest deformacja stopy polegająca na znacznym odchyleniu palucha na zewnątrz oraz jednoczesnym odchyleniu I kości śródstopia w kierunku wewnętrznej krawędzi stopy. Haluksy to nie tylko defekt kosmetyczny, ale również problem zdrowotny. Haluksy mogą powodować silny ból, ograniczenie ruchomości palców stopy, mogą się również przyczyniać do powstawania zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów kończyn dolnych. Jak leczy się haluksy?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

  • Nowa metoda oceny wieku biologicznego. Skaner oczu odczyta, jak szybko się starzejesz

    U każdego człowieka proces starzenia się przebiega w indywidualnym tempie. Do tej pory nie powstała uniwersalna metody śledzenia wieku biologicznego. Naukowcy z Bostonu stworzyli nieinwazyjną technologię skanowania oczu, a dokładniej białek soczewki, która zapewnia szybki i obiektywny pomiar molekularnego starzenia się organizmu, co w przyszłości może mieć istotne znaczenie dla medycyny klinicznej.

  • Coraz bliżej powstania skutecznej „pigułki na cukrzycę”. Naukowcy opracowali system doustnego dostarczania leków insulinowych

    Dla osób zmagających się z cukrzycą podstawowym mechanizmem aplikacji insuliny jest jej wstrzyknięcie podskórne. Wiele osób w obawie przed bólem opóźnia rozpoczęcie terapii, średnio o dwa lata. Technologia opracowana w ramach Trabolsi Research Group w NYU Abu Dhabi (NYUAD) może poprawić sytuację pacjentów z cukrzycą, uwolnić ich od dyskomfortu i skutków ubocznych częstych iniekcji. Na czym polega innowacja? Czym są nCOF? Dlaczego doustna metoda podawania leku może być skuteczniejsza?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij