×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Złamanie zielonej gałązki – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie złamania podkostnowego u dzieci

Złamanie zielonej gałązki jest charakterystyczne dla wieku dziecięcego, dotyczy niemowląt, małych dzieci oraz nastolatków. Jest to złamanie zamknięte, podkostnowe – bez przerwania ciągłości okostnej. Kość przypomina wtedy ułamaną, młodą gałązkę drzewa, stąd nazwa tego urazu. Złamania typu zielona gałązka nie są skomplikowane, nie wymagają nastawiania ani operacji, a kość zazwyczaj szybko się zrasta. Jak wygląda leczenie i rehabilitacja złamania typu torus?

Złamanie zielonej gałązki – co to jest? U kogo występuje?

Złamanie zielonej gałązki, określane także terminem torus, a z ang. greenstick fracture, należy do najczęstszych typów urazów u dzieci – stanowi ponad 50% wszystkich pediatrycznych złamań. Definiowane jest także jako złamanie podokostnowe.

W wyniku złamania typu zielona gałązka nie następuje rozdarcie warstwy okostnej, czyli struktury ochronnej otaczającej kość, przypomina to wyglądem uszkodzenie elastycznej gałązki młodego drzewa, gdzie warstwa okrywająca pozostaje nieprzerwana. Poprzez tę analogię pojawiła się wspomniana wcześniej charakterystyczna nazwa – greenstick fracture.

Najczęstszą lokalizacją złamania zielonej gałązki jest nasada dalsza kości łokciowej oraz promieniowej. Tego typu uraz dotyczy niemowląt, małych dzieci oraz osób w wieku młodzieńczym. 

Złamanie podkostnowe – przyczyny

Wśród przyczyn złamania typu zielonej gałązki podaje się przede wszystkim niekontrolowane upadki dzieci z podparciem na jednej lub obydwu kończynach górnych. Może także być ono efektem uderzenia o jakiś przedmiot lub niefortunnego, na pozór niegroźnego stłuczenia. Zgłaszanie przez dziecko bólu po takim urazie, powinno zawsze wzbudzić nasze zaniepokojenie.

Chcąc mieć pewność czy nie doszło do ewentualnego złamania typu zielonej gałązki, należy niezwłocznie udać się do specjalisty, który po zebraniu wywiadu i badaniu manualnym z pewnością zarekomenduje dalszą diagnostykę.

Złamanie zielonej gałązki – objawy

Poza złamaniem typu torus, u dzieci diagnozuje się także często złamania awulsyjne, zaklinowane czy wałowate. 
Greenstick fracture daje objawy w postaci:

  • dolegliwości bólowych w miejscu urazu,
  • krwiaka podokostnowego,
  • zniekształcenia obrysu stawu,
  • opuchlizny, 
  • zaczerwienienia i „ucieplenia” miejsca złamania. 

Dziecko, w obawie przed nasilaniem się bólu oraz pozostałych dolegliwości, najczęściej utrzymuje złamaną kończynę nieruchomo. Może się zdarzyć, że mały pacjent nie będzie w stanie dokładnie zlokalizować źródła dolegliwości.

Złamanie zielonej gałązki – diagnostyka złamania podkostnowego

Diagnostyka złamania zielonej gałązki rozpoczyna się oczywiście od badania lekarskiego, wywiad pomoże określić przyczynę urazu, lekarz zleci także zapewne dalszą diagnostykę obrazową – zdjęcie rentgenowskie pozwoli jednoznacznie określić, czy mamy do czynienia z greenstick fracture. 

RTG uwidacznia charakterystyczne zmiany w postaci odwarstwienia okostnej (jest to struktura bogato unaczyniona, otaczająca kość, a jej funkcją jest ochrona i pomoc w regeneracji uszkodzonej tkanki), bez przerwania jej ciągłości. Palpacyjnie lekarz dokonuje oceny tętna oraz ewentualnie powstałych deformacji. Dalsze obrazowanie z wykorzystaniem bardziej szczegółowych badań, jak rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa odbywa się niezmiernie rzadko i tylko w uzasadnionych przypadkach.

Złamanie zielonej gałązki – leczenie

Leczenie złamania typu zielona gałązka nie wymaga nastawiania i/lub operacji. Wynika to z faktu, iż nie towarzyszą mu przeważnie żadne powikłania. Nie ma też przemieszczeń ani odłamów kostnych. W takiej sytuacji wystarczające jest unieruchomienie z wykorzystaniem gipsu lub alternatywnie bez gipsu, ale z użyciem specjalnie dobranej ortezy zapewniającej właściwe ustawienie i odciążenie. W zależności od tempa zrostu, wspomniane unieruchomienie jest utrzymywane od 3 do 8 tygodni (w skrajnych przypadkach).

W tym okresie należy zwracać uwagę na odczucia dziecka, co do zagipsowanej ręki. Ważny jest także wygląd palców, kolor skóry. Jest to istotne z uwagi na możliwe powikłanie, jakim może być zaburzenie ukrwienia. Wczesne rozpoznane pozwoli na założenie opatrunku gipsowego bez ucisku. Zlekceważenie objawów w postaci bólu, zasinienia, postępującego niedowładu i zaburzeń czucia w obrębie palców może doprowadzić do martwicy. Źródła naukowe podają, że częstym powikłaniem jest także ponowne złamanie u dzieci, dokładnie w tym samym miejscu. Warto więc zadbać o właściwy przebieg leczenia i rehabilitacji, stwarzając tym samym optymalne warunki procesu gojenia.

Złamanie zielonej gałązki – rehabilitacja

Proces rehabilitacji może rozpocząć się już w momencie, kiedy kończyna pozostaje w opatrunku gipsowym. Chcąc poprawić warunki zrostu kostnego i regeneracji, fizjoterapia przewiduje zastosowanie zabiegu z wykorzystaniem pola magnetycznego. Jest to procedura nieinwazyjna, możliwa do zrealizowania w gipsie i bezpieczna dla dzieci. Pole magnetyczne można wykorzystywać także już po zdjęciu opatrunku. Wówczas ważne jest również odbudowywanie masy mięśniowej oraz prawidłowego, pełnego zakresu ruchomości. Wynika to z długotrwałego unieruchomienia, które trwa przez wspomnianych kilka tygodni. Z jednej strony gips przyspiesza zrost kości, a z drugiej, powoduje niekorzystne zmiany. W takiej sytuacji dobrze oddziałują zabiegi manualne, ćwiczenia ruchowe, które będą stymulowały odbudowę siły mięśniowej wraz z poprawą zakresów ruchu.

Duże możliwości terapeutyczne stwarza zastosowanie taśm (kinesiology taping), pomagają one zredukować ból, usprawniają cyrkulację krwi i chłonki, a także doskonale odciążają kończynę. 

Na poprawę metabolizmu okolicznych tkanek pozytywny wpływ zarejestrowano, wykorzystując zabieg miejscowego schładzania z użyciem pary ciekłego azotu (krioterapia miejscowa). Ciekawym i terapeutycznie poprawnym rozwiązaniem jest korzystanie z zabiegów wodnych (hydroterapia) – masaż wirowy to skupienie wody pod odpowiednim ciśnieniem oraz we właściwej temperaturze w urządzeniu, do którego wkłada się kończynę. 

Złamanie zielonej gałązki – ćwiczenia w domu

Oddziaływanie wody poprawia ukrwienie i rozluźnia tkanki. Zabieg podobny do tego, oferowanego przez gabinety fizjoterapeutyczne można wykonać w domu, wykorzystując ciśnienie wody w słuchawce prysznicowej. W tym celu należy przez 1 minutę użyć wody bardzo ciepłej, a następnie przez kolejną minutę wody zimnej. Taka różnica temperatur i naprzemienność ich stosowania spotęguje efekt przekrwienia. Używając prysznica, nie musimy wyposażać się w żadne specjalistyczne urządzenia. 

Jeśli chodzi o ćwiczenia, to pomocne w warunkach domowych mogą okazać się zwykłe czynności, jak np. zakręcanie i odkręcanie słoików, przelewanie wody do butelek czy trening sprawności manualnej podczas zabaw. Wszystkie te czynności powinny dla bezpieczeństwa zostać skonsultowane z fizjoterapeutą.

Warto nadmienić, iż złamanie zielonej gałązki u dziecka może być podstawą do ubiegania się o odszkodowanie, jeśli nastąpiło np. na terenie placówki szkolnej, w trakcie zajęć lub podczas przerwy.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. T. Slongo, L. Audige, J. M. Clavert i in., The AO comprehensive classifi cation of pediatric long-bone fractures: a web-based multicenter agreement study, „Journal of Pediatric Orthopaedics” 2007, nr 27, s. 171–180
  2. S. Paneru., R. Rijal, B. Shrestha i in., Randomized controlled trial comparing above- and below-elbow plaster casts for distal forearm fractures in children, „Journal of Children's Orthopaedics” 2010, nr 4, s. 233-237
  3. T. Gaździk (red.), Crash Course – ortopedia i reumatologia, Urban & Partner, Wrocław 2007.

Podziel się: