Punkcja lędźwiowa – wskazania, przebieg zabiegu i możliwe powikłania
Anna Posmykiewicz

Punkcja lędźwiowa – wskazania, przebieg zabiegu i możliwe powikłania

Punkcja lędźwiowa, albo też nakłucie lędźwiowe, polega na wprowadzeniu do przestrzeni podpajęczynówkowej, na wysokości lędźwiowej kręgosłupa, igły punkcyjnej celem pobrania płynu mózgowo–rdzeniowego, podania leków lub też wykonania znieczulenia podpajęczynówkowego.  

Wskazania do wykonania nakłucia lędźwiowego

Przede wszystkim punkcja lędźwiowa wykonywana jest z powodów diagnostycznych. Wskazaniem do niej jest podejrzenie zakażenia ośrodkowego układu nerwowego, przede wszystkim zapalenia opon mózgowo–rdzeniowych – jest to najczęstsze wskazanie do wykonania punkcji lędźwiowej.

Ponadto badanie jest też przeprowadzane przy podejrzeniu chorób metabolicznych ośrodkowego układu nerwowego (zwłaszcza leukodystrofii) oraz chorób autoimmunologicznych ośrodkowego układu nerwowego. Potrzeba pobrania płynu mózgowo–rdzeniowego zachodzi również przy podejrzeniu krwawienia podpajęczynówkowego (u osób, u których tomografia komputerowa nie potwierdziła tego krwawienia) oraz przy podejrzeniu niektórych neuropatii.

Nakłucie lędźwiowe może też być wykonywane w celach leczniczych – gdy zachodzi potrzeba podania dokanałowo leków, przede wszystkim są to antybiotyki (w przypadku zakażenia ośrodkowego układu nerwowego), cytostatyki (w przypadku nowotworu złośliwego ośrodkowego układu nerwowego) oraz leki znieczulające. Poprzez nakłucie lędźwiowe usuwa się też pewną ilość płynu mózgowo–rdzeniowego celem obniżenia jego ciśnienia, między innymi takie postępowanie jest konieczne w przypadku stwierdzenia u pacjenta wodogłowia.

Przeciwwskazania do wykonania punkcji lędźwiowej

Nie u każdego pacjenta można wykonać punkcję lędźwiową. Przeciwwskazania do nakłucia lędźwiowego można podzielić na bezwzględne i względne. Przeciwwskazaniem bezwzględnym jest obrzęk lub guz mózgu, zwłaszcza, jeśli jest on zlokalizowany w tylnym dole czaszki. Względne przeciwwskazania do punkcji lędźwiowej to przede wszystkim zakażenie skóry i tkanek w okolicy planowanego nakłucia, jak również różnego rodzaju wady rozwojowe kręgosłupa i rdzenia kręgowego oraz zaburzenia krzepnięcia.

Powikłania po nakłuciu lędźwiowym

Głównym powikłaniem po punkcji lędźwiowej może być zespół popunkcyjny. Objawia się on bólem głowy, który pojawia się w ciągu 24–48 godzin po wykonaniu nakłucia, zwykle zlokalizowany jest on w okolicy czołowej lub potylicznej. Ból głowy w przebiegu zespołu popunkcyjnego nasila się w pozycji stojącej, a zmniejsza w pozycji leżącej, mogą też towarzyszyć mu nudności, wymioty, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, dzwonienie w uszach oraz objawy oponowe. Przeważnie ból głowy ustępuje w przeciągu jednej doby, czasami jednak może utrzymywać się przez kilka tygodni. Ponadto objawem zespołu popunkcyjnego może być również ból pleców w miejscu nakłucia oraz ból korzeniowy, który najczęściej promieniuje do kończyn dolnych. Inne powikłania po punkcji lędźwiowej zdarzają się rzadko, mowa o ropniu i ropnym zapaleniu kręgów, krwawieniu podpajęczynówkowym oraz niedowładzie kończyn, spowodowanym krwiakiem.

Przebieg zabiegu punkcji lędźwiowej

Przede wszystkim, jeśli pacjent jest przytomny, musi wyrazić przed badaniem świadomą zgodę na jej wykonanie. Ponadto przed planowanym nakłuciem lędźwiowym należy ocenić krzepliwość krwi pacjenta – wykonuje się morfologię krwi z poziomem płytek krwi, wskaźnik INR oraz czas APTT. Konieczne jest również wykluczenie u pacjenta wzmożonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego, które byłoby bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania badania. Można to zrobić, badając dno oka pacjenta (badanie wykonana lekarz okulista) lub ewentualnie na podstawie tomografii komputerowej. Po sprawdzeniu stanu zdrowia pacjenta i wykonaniu wszystkich niezbędnych badań można poddać chorego zabiegowi. 
Pacjent musi leżeć na boku, blisko krawędzi stołu zabiegowego, plecami do lekarza, który będzie wykonywał nakłucie. Chory musi mieć kończyny dolne zgięte w stawach kolanowych i biodrowych, kolana muszą być przeciągnięte do brzucha, zaś głowa musi być zgięta maksymalnie w kierunku kolan.

Punkcja lędźwiowa wykonywana jest w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Igła w czasie zabiegu musi zostać przez lekarza wkłuta do przestrzeni międzykręgowej, najlepiej pomiędzy wyrostkami kolczystymi kręgów na wysokości L4 i L5 lub też L3 i L4, nigdy nie może być wyżej niż między L2 a L3. Igła powinna być wkłuta w linii pośrodkowej przebiegającej przez szczyty wyrostków kolczystych kręgów lub też nieco bocznie od niej. Jak najłatwiej jest lekarzowi znaleźć punkt właściwego wkłucia igły? Najprościej miejsce wkłucia jest wyznaczyć poprzez poprowadzenie linii łączącej najwyżej położone punkty grzebieni biodrowych, bowiem linia ta krzyżuje kręgosłup na wysokości wyrostka kolczystego kręgu lędźwiowego L4.

Postępowanie po pobraniu płynu mózgowo–rdzeniowego

Zabieg punkcji lędźwiowej trwa zwykle około kilkunastu minut, u dzieci zwykle dłużej z tego względu, że muszą zostać znieczulone do zabiegu. Po wykonaniu punkcji lędźwiowej bardzo ważna sprawą jest, aby pacjent jeszcze przez około godzinę leżał w pozycji płaskiej, co znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia ewentualnego powikłania pod postacią zespołu popunkcyjnego.

Punkcja lędźwiowa to prosty zabieg, który daje lekarzowi zarówno możliwości diagnostyczne, jak i lecznicze. Trzeba pamiętać o tym, że jeśli lekarz decyduje się na wykonanie punkcji lędźwiowej, to znaczy, że musi mieć do tego przesłanki kliniczne – nie bójmy się zabiegu i ufajmy swojemu lekarzowi prowadzącemu.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Progesteron – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Progesteron a ciąża

    Badanie poziomu progesteronu jest jednym z oznaczeń, któremu najczęściej towarzyszy ocena poziomu FSH, LH, testosteronu i prolaktyny, podczas prowadzenia procesu diagnostycznego PCOS, czyli zespół policystycznych jajników lub zaburzeń miesiączkowania. Niski poziom progesteronu jest bardzo niekorzystny dla kobiet, które pragną zajść w ciążę, ponieważ hormon ten umożliwia zagnieżdżenie i utrzymanie się zarodka w błonie śluzowej macicy. Z kolei podwyższony poziom progesteronu może świadczyć o wystąpieniu torbieli, a nawet raku jajników, guzach nadnerczy i niewydolności wątroby. Jak należy się przygotować do badania hormonu progesteronowego, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo i  ile kosztuje oznaczenie stężenia progesteronu we krwi? Odpowiedzi na te i i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estriol – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Estriol wolny w ciąży

    Estriol to hormon produkowany głównie podczas ciąży przez łożysko i nadnercza płodu. Norma estriolu w organizmie kobiety ciężarnej może być nawet 1000 razy wyższa niż ta w organizmie pacjentki niebędącej w ciąży, u której stężenie tego hormonu jest znikome. Razem z badaniem estriolu należy wykonać oznaczenie innych parametrów krwi, takich jak wolny estriol, (β-hCG) i AFP. Obniżony poziom estriolu w wyniku badań może świadczyć o wystąpieniu u płodu wad chromosomalnych w postaci zespołu Downa, Edwardsa oraz wad morfologicznych cewy nerwowej prawidłowej. Jak należy przygotować się do pobrania krwi, jak interpretować wynik badania estriolu w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze ciąży i ile kosztuje oznaczenie stężenia hormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • anty-TPO – norma, wysokie, niskie. Kiedy należy wykonać oznaczenie aTPO? Cena i skierowanie na badanie

    Badanie poziomu anty-TPO, czyli autoprzeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej, najczęściej zleca się pacjentkom, u których podejrzewa się chorobę autoimmunologiczną tarczycy, jaką jest np. Hashimoto. W celu sprawdzenia tego parametru należy w laboratoryjnym punkcie pobrań oddać krew o dowolnej porze dnia, bez konieczności bycia na czczo. Najczęściej anty-TPO oznacza się wraz z określeniem poziomu innych parametrów hormonalnych należących do tzw. panelu tarczycowego, czyli TSH, FT3 i FT4, anty-TG i TG. Ile kosztuje badanie anty-TPO i jakie są jego normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny (MRI) nadgarstka – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena i skierowanie na prześwietlenie

    Rezonans magnetyczny nadgarstka to bezbolesne i nieinwazyjne badanie obrazowe, które wykonuje się najczęsciej wówczas, kiedy dojdzie do urazu tego obszaru. Dotyczy to zarówno kości, jak i ścięgien nadgarstka. MRI może zostać przeprowadzone z wykorzystaniem kontrastu lub bez środka cieniującego. Do wykonania rezonansu magnetycznego konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, a samo prześwietlenie może być refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Jak wygląda MR nadgarstka, ile kosztuje i czy do badania przystępuje się na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT4 – normy, za wysokie, za niskie. Jak interpretować wyniki badania?

    Badanie poziomu FT4 (tyroksyny) jest oznaczeniem hormonalnym, które pozwala ocenić, czy tarczyca działa prawidłowo. Aby właściwie zinterpretować wyniki FT4, należy dokonać porównania jego wartości z FT3 – trójjodotyroniną i TSH – hormon tyreotropowy. Tyroksyna jest jednym z tzw. hormonów aktywności życiowej, ponieważ dociera do każdej komórki ciała, przez co wpływa na szereg procesów fizjologicznych determinujących stan zdrowia. Czy do badania FT4 trzeba być na czczo i które niepokojące objawy wynikające z zaburzeń pracy tarczycy powinny zostać poddane ocenie, poprzez badanie poziomu tyroksyny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT3 – badanie, za wysokie, poniżej normy. Jakie są wskazania do oznaczenia i jak interpretrować wyniki?

    Badanie poziomu FT3 jest jednym z podstawowych oznaczeń hormonalnych krwi, które należy wykonać przy podejrzeniu choroby tarczycy. Nie ma znaczenia, czy objawy wskazują na nadczynność gruczołu czy też na jego niedoczynność, ponieważ w obu przypadkach wskazane jest wykonanie analizy tego stężenia. Badanie najczęściej towarzyszy ocenie innych hormonów oraz obliczeniu stosunku FT3 do FT4 (tzw. konwersji trójjodotryoniny do tyroksyny) i porównaniu tychże do poziomu TSH. Jak należy się przygotować do badania, czy do pobrania krwi trzeba być na czczo oraz na co wskazuje podwyższony i obniżony poziom FT3? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij