8 zasad bezpiecznego opalania

Opalanie to nieodłączna część lata - kojarzy nam się z relaksem, błogim lenistwem i beztrosko spędzanym czasem z bliskim w jakimś pięknym miejscu. Jak umiejętnie korzystać z dobrodziejstwa promieni słonecznych? Słońce powoduje syntezę witaminy D3 w organizmie (konieczna do prawidłowego funkcjonowania gospodarki wapniowo-fosforanowej), poprawia nastrój (pobudza produkcję serotoniny – hormonu szczęścia) i często łagodzi bóle mięśniowe. Ale… nieumiejętne korzystanie z kąpieli słonecznych może doprowadzić do podrażnienia skóry, poparzeń, szybszego starzenia się skóry, a nawet jej nowotworów. Jak więc się opalać bez szkody dla zdrowia? Oto osiem podstawowych zasad.

1.    Przygotuj skórę do opalania

Przed sezonem letnim stosuj dietę bogatą w antyoksydanty (najlepiej już kilka tygodni przed wyjściem na słońce), które chronią skórę przed wpływem wolnych rodników. Znajdziesz je w żywności pochodzenia roślinnego: warzywach i owocach. Jednym z najsilniejszych przeciwutleniaczy jest beta-karoten, który znajduje się m.in. w: marchwi, pomidorach, dyni, czerwonej papryce, morelach, brzoskwiniach czy pomarańczach.

Zmień krem na inny, jeśli używany przez ciebie zawiera retinoidy lub kwasy hydroksylowe (AHA lub BHA) – unikniesz w ten sposób ryzyka przebarwień.

Zabiegi kosmetyczne, po których trzeba unikać słońca, zakończ wczesną wiosną. Należą do nich np. mikrodermabrazja, peelingi chemiczne czy laser. Latem nie usuwaj znamion ani pieprzyków - chyba że lekarz stwierdzi, że jest to konieczne.

W czasie pierwszego opalania nie przebywaj na słońcu dłużej niż kilka minut, najlepiej przyzwyczajać skórę powoli i stopniowo do coraz większych dawek promieni słonecznych. Po jakimś czasie skóra uruchomi swoje mechanizmy obronne, co znacznie obniży ryzyko poparzeń.

2.    Unikaj słońca pomiędzy godziną 10 a 15

Dlaczego? To właśnie w tych godzinach promieniowanie ultrafioletowe (UV) jest najsilniejsze. Jego działanie na organizm człowieka obejmuje reakcje ostre, pojawiające się do 24 godzin po opalaniu, i przewlekłe, występujące znacznie później, nawet po kilku latach. Na promieniowanie UV składają się fale: 

▪    UVA - stanowią 95 proc. całego promieniowania, powodują natychmiastowe zaczerwienienie skóry (rumień) i trwałe zmiany barwnikowe (piegi, plamy barwnikowe, odbarwienia, ściemnienie skóry), przyczyniają się do reakcji fotouczulających, są główną przyczyną przedwczesnego fotostarzenia się skóry;
▪    UVB - stanowią 5 proc. promieni słonecznych docierających do ziemi, nie wnikają głęboko w skórę, docierają jedynie do warstwy podstawnej naskórka, powodują powstawanie rumienia fotochemicznego na skutek rozszerzania się naczyń krwionośnych oraz poparzeń słonecznych, odpowiadają również za pigmentację skóry.

Oba rodzaje promieniowania, gdy skóra jest na nie długotrwale narażona, mogą przyczyniać się do powstawania nowotworów skóry.

3.    Używaj kremów z filtrem dopasowanym do fototypu skóry

Podczas nadmiernej ekspozycji na promienie UV konieczna jest zewnętrzna ochrona skóry, więc krem z filtrem to konieczność. Wartość filtra określają dwa współczynniki: 

▪    SPF (Sun Protective Factor) – ochrona przed promieniowaniem UVB - określa, ile razy dłużej można przebywać na słońcu bez ryzyka poparzenia;
▪    PPD (Presistent Pigment Darkening) – ochrona przed promieniami UVA, im wyższa liczba, tym lepsza ochrona, zaleca się, by jego wartość stanowiła 1/3 wartości SPF.

Zanim wybierzesz preparat, określ swój fototyp skóry (określa reakcję skóry na promienie słoneczne) – dermatolodzy wyróżnili cztery fototypy u rasy białej:

Fototyp I celtycki - skóra jest jasna, o różowym odcieniu, często z prześwitującymi żyłkami, płytko unaczyniona, skłonna do podrażnień i zaczerwienień, miewa czasem błękitnawy, bardzo chłodny odcień – minimalny SPF to 30+ jesienią, pozostała część roku SPF 50+;
Fototyp II północnoeuropejski - jasna cera, ale raczej mleczna, często z piegami, skóra opala się w niewielkim stopniu, nietrudno o podrażnienia i oparzenia słoneczne, obowiązkowe używanie filtrów SPF przez cały rok - preparaty z faktorami SPF 35+ w słonecznych porach roku oraz SPF 25+ w okresach mniejszego nasłonecznienia;
Fototyp III środkowoeuropejski – cera jasna, ale w odcieniu złotawym lub lekko śniadym, opalenizna pojawia się dość szybko – w początkowej fazie możliwe zaczerwienie, lecz prawie nigdy nie przechodzi w oparzenie - wystarczającą ochronę da im filtr SPF 25 stosowany na twarz oraz SPF 15 używany na ciało;
Fototyp IV południowoeuropejski - śniady, oliwkowy odcień skóry, opalenizna pojawia się łatwo i szybko, rzadko pojawiają się oparzenia słoneczne, skóra przez cały rok ma lekko brązowe zabarwienie – zalecany filtr na twarz to SPF 15, a podczas opalania SPF 10.

Pamiętaj także, aby preparaty chroniące skórę aplikować w ilości nie mniejszej niż 30 ml jednorazowo, powtarzając co 2-3 godziny, nakładać na skórę 20-30 minut przed wyjściem na słońce, powtarzać zawsze po kąpieli i nie używać kremów z filtrem z poprzedniego sezonu.

4.    Chroń znamiona i pieprzyki

Znamiona i pieprzyki to uwarunkowane genetycznie zmiany barwnikowe skóry. Generalnie nie są groźne, jednak nadmiernie narażone na promienie słoneczne mogą przekształcić się w nowotwór skóry. Przed każdym opalaniem znamię lub pieprzyk należy zabezpieczyć, smarując kremem z wysokim filtrem, lub przykryć ubraniem. Duże zmiany, które powinny być pod kontrolą lekarza, warto podczas opalania zakleić plastrem.

5.    Sprawdź, czy twoja dieta lub przyjmowane leki nie spowodują reakcji fotouczulającej

Wystąpienie nadwrażliwości na światło słoneczne, czyli pojawienie się odczynów fototoksycznych lub fotoalergicznych, związane jest ze współdziałaniem promieniowania UV z czynnikiem zewnętrznym (może to być składnik leku, kosmetyków, a także niektóre rośliny czy zioła).

Oba odczyny znacznie różnią się do siebie:

▪    reakcja fotoalergiczna – występuje rzadziej, związana jest z układem immunologicznym, zmiany skórne pojawiają się po 24-48 godzinach i mają postać wyprysków, grudek czy świądu – również w miejscach osłoniętych od słońca;
▪    reakcja fototoksyczna – występuje częściej, zmiany skórne mają charakter toksyczny i pojawiają się po kilku/kilkunastu minutach po wyjściu na słońce – wyglądem przypominają oparzenia słoneczne o różnym nasileniu: rumień, obrzęk, pęcherze.

Reakcje fotouczulające mogą wywoływać niektóre: leki na cukrzycę (np. glipizyd, metformina, chloropropamid) , leki przeciwdepresyjne, antybiotyki (np. tetracykliny, chinolony), leki moczopędne, leki przeciwpadaczkowe, leki na nadciśnienie, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), leki sercowo-naczyniowe, przeciwnowotworowe czy antykoncepcyjne. Najbezpieczniej dokładnie przeczytać ulotkę lub zapytać lekarza bądź farmaceutę czy przy stosowaniu określonego leku można się opalać.

Należy również uważać na rośliny i zioła, takie jak: dziurawiec, arcydzięgiel, ruta, aminek większy, koper włoski, bergamotka, a także warzywa: marchew, pietruszka, seler naciowy czy koper ogrodowy.

6.    Nie zapominaj o ochronie oczu i głowy

Promieniowanie UV, jeśli odpowiednio nie zadbasz o ochronę głowy czy oczu, może być bardzo niebezpieczne i powodować  porażenie słoneczne, zapalenie spojówek, zwyrodnienie plamki żółtej czy zaćmę. W słoneczne dni zawsze zakładaj kapelusz, czapkę czy chustę, które uchronią cię przed udarem słonecznym. 

Używaj również okularów przeciwsłonecznych – zwracaj uwagę, aby były dobrej jakości z filtrami anty-UV (najlepiej kupowane u optyka) – w przeciwnym razie mogą bardziej zaszkodzić, niż pomóc – gdy tylko przyciemniają widzenie, nie mrużysz oczu, a źrenica szeroko się otwiera, w związku z tym dużo ultrafioletu dociera w głąb gałki ocznej.

7.    Nawadniaj organizm

Podczas upałów i opalania organizm mocno się odwadnia, więc nie zapominaj o piciu odpowiedniej ilości wody. Wysokie temperatury wzmagają pocenie. Tracimy wówczas dużo płynów, przez co gospodarka wodna organizmu zostaje zaburzona. Agnieszka Jarosz, ekspert z Instytutu Żywności i Żywienia, uważa, że w czasie upałów powinniśmy pić ok. 1 l płynów więcej niż normalnie. Skutki odwodnienia organizmu mogą być bardzo poważne - osłabienie, brak sił, wymioty i biegunka, uszkodzenie organów wewnętrznych, omdlenia.

8.    Nie zapomnij o pielęgnacji skóry po opalaniu

Zabiegi pielęgnacyjne po opalaniu są niezwykle ważne, ponieważ ekspozycja na słońce wysusza i podrażnia skórę. Po powrocie z plaży należy wziąć chłodny prysznic, który odświeży skórę, zmyje z niej piasek, sól morską czy pozostałości kosmetyków ochronnych. Ukojenie przyniesie balsam po opalaniu, w którego składzie powinny się znaleźć: witamina E oraz B5 odpowiedzialne są za regenerację naskórka, składniki łagodzące, takie jak alantoina, ekstrakt z aloesu czy d-panthenol, witaminy A, C i E hamujące proces starzenia się skóry i neutralizujące wolne rodniki oraz wyciąg z oliwy z oliwek, orzecha włoskiego lub masło kakaowe, które są odpowiedzialne za utrwalanie opalenizny.


Podziel się: