Zapalenie piersi – co stosować? Jak można mu zapobiec? - portal DOZ.pl
matka trzyma się za bolącą pierś
Paulina Brożek

Zapalenie piersi - przyczyny, objawy i leczenie

Zapalenie piersi to stan często połączony z zakażeniem, który objawia się najczęściej w pierwszych sześciu tygodniach od dnia porodu. Przyczyną jest najczęściej nieefektywne i niepełne opróżnianie piersi z mleka, co doprowadza do jego zastoju. Jak leczyć i zapobiegać zapaleniu piersi? Podpowiadamy.

Zapalenie piersi – czym jest?

Zapalenie piersi jest stanem zapalnym przebiegającym w gruczole mlecznym, obejmującym jeden lub więcej płatów gruczołu najczęściej związanym z laktacją. Częstość występowania zapalenia piersi w populacji matek karmiących szacuje się na ok. 10%. Choroba może wystąpić na każdym etapie laktacji, jednak najczęściej występuje w pierwszych tygodniach po porodzie (2–6 tydzień), częściej w miesiącach zimowych (styczeń, luty). Proces zapalny może obejmować jedną lub obie piersi, bardzo rzadko dotyczy ono obydwu piersi w tym samym czasie.

U kogo jeszcze może pojawić się zapalenie piersi?

Zapalenie piersi niezwiązane z laktacją występuje zdecydowanie rzadziej. Warto jednak o nim wspomnieć, gdyż oprócz kobiet choroba może dotknąć mężczyzn, nastolatki i małe dzieci.

Pozapołogowe zapalenie piersi (bez związku z karmieniem piersią i laktacją) występujące u kobiet osiąga dwa szczyty zachorowań zależne od wieku. 60% zachorowań obserwujemy u kobiet poniżej 30. roku życia, pozostałe dotyczy kobiet 50.–60. rokiem życia. Wśród głównych przyczyn pozapołogowego zapalenia piersi wymienia się: urazy, zakażenie gruczołów łojowych i potowych, piercing sutków, implanty, stany hiperprolaktynemi, zaburzenia funkcji tarczycy. Leczenie polega na podawaniu leków przeciwzapalnych i antybiotyków. W przypadku braku poprawy konieczne jest pogłębienie diagnostyki w celu wykluczenia raka.  

Powiększenie gruczołów sutkowych u noworodków spowodowane jest działaniem hormonów matczynych. Większość przypadków nie wymaga leczenia i ustępuje w ciągu 2-3 tygodni. Rzadko dochodzi do nadkażenia bakteryjnego powiększonego gruczołu co prowadzi do rozwoju noworodkowego zapalenia piersi wymagającego leczenia.

Zapalenie piersi u mężczyzn w większości przypadków spowodowane jest zakażeniem gronkowcowym. Czynnikami predysponującymi są: zaburzenia hormonalne, nadużywanie alkoholu, stosowanie sterydów anabolicznych, urazy klatki piersiowe. W trakcie terapii stosuje się leczenie farmakologiczne.

Jakie są przyczyny zapalenia piersi?

Zapalenie gruczołu piersiowego spowodowane jest czynnikami mechanicznymi lub infekcyjnymi. W obu przypadkach kluczową rolę stanowi nieprawidłowa technika karmienia. Niedostateczne opróżnienie piersi podczas karmienia prowadzi do zalegania mleka w przewodach mlecznych. Gromadzące się mleko uciska ścianki przewodów i pęcherzyków mlecznych, doprowadzając do uszkodzenia nabłonka i przedostawania się drobinek pokarmu do zrębu gruczołu i wywołując odpowiedź obronną tkanek. Drogą naczyń krwionośnych i limfatycznych napływają mediatory reakcji zapalnej. 

Jakie są objawy zapalenia piersi podczas karmienia? Pojawiają się silny ból, obrzęk, zaczerwienienie i wzmożone ucieplenie gruczołu piersiowego w miejscu toczącego się procesu zapalnego. W momencie kiedy cząsteczki mleka dostaną się do naczyń krwionośnych dochodzi do pojawienia się objawów grypopodobnych (dreszcze, bóle mięśniowe, bóle głowy) i podwyższonej temperatury ciała. 

Najczęstszą przyczyną mechanicznego zapalenia piersi jest nieprawidłowa technika karmienia spowodowana m.in. anomaliami anatomicznymi jamy ustnej noworodka, zaburzeniami funkcji ssania, nieumiejętnością matki, brakiem prawidłowego instruktażu ze strony lekarzy i położnych. Nieefektywne opróżnianie piersi prowadzące do zastoju spowodowane może być również zbyt małą częstością karmień (poniżej 8 karmień na dobę), zbyt długimi przerwami między karmieniami, podawaniem tylko jednej piersi. 

Nadprodukcja pokarmu to kolejny problem matek karmiących będący przyczyną zapalenia piersi. Warto również zwrócić uwagę czy pierś nie została uciśnięta przez źle dobrany biustonosz, pasek od torby, spanie na brzuchu oraz czy nie doszło do urazu (uderzenie, zbyt silny masaż piersi).

Polecane dla Ciebie

Jakie bakterie najczęściej doprowadzają do rozwoju zapalenia piersi?

Najczęstszym infekcyjnym czynnikiem połogowych zapaleń piersi jest koagulazododatni gronkowiec złocisty Staphylococcus aureus MSSA (metycylinowrażliwy). Ryzyko infekcyjnego zapalenia piersi wzrasta w następujących sytuacjach:

  • obecność zakażonych ran brodawek sutkowych,
  • kolonizacja dziecka po porodzie inną florą niż matczyna (dlatego tak ważny jest bezpośrednio po porodzie kontakt skóry do skóry, podczas którego dochodzi do „przekazania” flory bakteryjnej matki dziecku),
  • przenoszenie potencjalnie chorobotwórczych bakterii przez personel szpitalny.
Czynnikami mającymi wpływ na osłabienie odporności matki i zwiększającymi podatność na zakażenie są: niedokrwistość poporodowa, zmęczenie, stres, dieta eliminacyjna prowadząca do niedoborów pokarmowych.

Jak rozpoznać zapalenie piersi? Jakie są objawy zapalenia piersi?

Zazwyczaj rozpoznanie zapalenia piersi stawia się na podstawie szczegółowo zebranego wywiadu i badania przedmiotowego. Pacjentki często trafiają do gabinetu lekarza rodzinnego lub ginekologa, który prowadził ciążę. Wywiad chorobowy jest zwykle krótki, a początek nagły. W obrębie gruczołu piersiowego pojawiają się: silny, samoistny ból, obrzęk, naciek zapalny, wzmożone ocieplenie skóry, utrudniony odpływ pokarmu ze zmienionej zapalnie części piersi. Zmiany najczęściej zlokalizowane są w górnym zewnętrznym kwadrancie. Obecne są objawy ogólne: gorączka, dreszcze, bóle głowy, mięśni, nudności, wymioty, zmęczenie.

Badania laboratoryjne obejmujące morfologię krwi obwodowej, CRP nie mają istotnego znaczenia, choć dość często są zlecane przez lekarzy. Badanie bakteriologiczne mleka powinno być wykonane w przypadku zakażenia szpitalnego, zapalenia o ciężkim lub nietypowym przebiegu, braku poprawy po 48 godzinach leczenia antybiotykiem pierwszego rzutu, u pacjentek uczulonych na antybiotyki rekomendowane w leczeniu zapalenia piersi, nawrotu zapalenia. Wymaz ze skóry brodawki zalecany jest w przypadku obecności zmian patologicznych tej okolicy. W przypadku podejrzenia ropnia wskazane jest wykonanie USG piersi.

Jak leczy się zapalenie piersi?

Podstawowe znaczenie w zapobieganiu i leczeniu zapalenia piersi ma prawidłowy przepływ mleka i dokładne opróżnianie piersi podczas karmienia. Wydzielany pokarm przepływając przez przewody mleczne, wypłukuje namnażające się bakterie.

Zaleca się częste karmienie dziecka chorą piersią (przynajmniej co 2 godziny). W przypadku kiedy matka karmi tylko jedna piersią podczas jednego karmienia, wskazane jest podawanie chorej piersi dodatkowo po opróżnieniu zdrowej.

Żeby zapewnić skuteczne opróżnianie piersi, warto upewnić się, że dziecko chwyta prawidłowo pierś i ssie efektywnie. Należy dobrać pozycje karmienia, aby zapewnić komfort zarówno matce i dziecku np. pozycja spod pachy polecana jest w przypadku zapalenia zewnętrznego kwadrantu. Przed karmieniem można zastosować ciepłe okłady celem rozszerzenia kanałów (okłady nie powinny być gorące, przyspiesza to stan zapalny), w trakcie karmienia delikatne masowanie piersi w obrębie zdrowej części gruczołu pozwala usprawnić osłabiony wypływ pokarmu.

Jeśli okłady lub masowanie są dla kobiety nieprzyjemne lub bolesne, należy przerwać ich wykonywanie.

Po karmieniu ulgę przynoszą zimne okłady. Do wykonania takiego okładu można wykorzystać po prostu mokrą ściereczkę, kompres chłodzący czy też zwykłe okłady z lodu. Ważny jest prawidłowy dobór nieuciskającego biustonosza.

Leczenie farmakologiczne pozwala ograniczyć stan zapalny piersi i bolesność. Najczęściej w zapaleniu piersi stosuje się ibuprofen posiadający działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. W przypadku przeciwwskazań do jego stosowania można zastosować paracetamol (nie ma działania przeciwzapalnego). Leki te w znikomej ilości przedostają się do mleka matki i ich stosowanie nie stanowi przeciwwskazania do kontynuowania karmienia piersią.

W celu wzmocnienia odporności matki zaleca się zwiększoną podaż płynów, odpoczynek w łóżku, spożywanie odpowiednio zbilansowanych posiłków, zapewnienie pomocy.

Wskazaniami do leczenia zapalenia piersi antybiotykiem są:

  • zapalenie piersi z obecnością zakażonych/poranionych brodawek,
  • brak poprawy w ciągu 48 godzin po zastosowanym leczeniu objawowym,
  • zły stan ogólny matki w momencie zgłoszenia się do lekarza.

Antybiotykami pierwszego rzutu w zapaleniu piersi są cefalosporyny I generacji wykazujące silne działanie na gronkowce MSSA. Antybiotykoterapia trwa zazwyczaj 7–10 dni. Stosowane antybiotyki również nie są wskazaniem do zakończenia karmienia piersią.

Zapalenie piersi zwykle trwa 3–4 dni. Przy prawidłowym leczeniu gorączka i objawy ogólne ustępują po 24–36 godzinach, a bolesność i zaczerwienienie w 2–3 dobie.

Metody leczenia zapalenia piersi zmieniły się na przestrzeni lat. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu stosowano ciasne zawijanie piersi bandażem, zakaz karmienia dziecka, farmakologiczne hamowanie laktacji, ograniczanie płynów, środki przeczyszczające. Obecnie takie praktyki nie są stosowane.  

W Internecie znajdziemy liczne domowe sposoby na zapalenie piersi. Zalecane są okłady z kapusty lub siemienia lnianego, stosowanie witaminy C lub picie naparu z rumianku i melisy. Pamiętajmy, że brak jest medycznych dowodów potwierdzających ich skuteczność.

Wśród najczęstszych powikłań zapalenia piersi jest jego nawracanie. Postać nawracająca zapalenia piersi jest zwykle wynikiem niewłaściwego lub opóźnionego leczenia pierwotnego zapalenia i dotyka 0k. 10–20% kobiet karmiących. W takich przypadkach warto skonsultować się w poradni laktacyjnej. Poważnym powikłaniem jest ropień piersi stanowiący około 3% przypadków. Niewielkie zmiany wymagają aspiracji treści ropnia pod kontrolą USG, w przypadku rozległych zmian stosowane jest klasyczne nacięcie ropnia z drenażem.

Jak zapobiec zapaleniu piersi?

Co robić, aby skutecznie zapobiegać zapaleniu piersi w trakcie laktacji? Zaleca się częste (co najmniej 8 razy na dobę) karmienie piersią, a jeśli dziecko ssie nieefektywnie lub rzadko – dodatkowo opróżnianie piersi laktatorem.

Warto zadbać o prawidłową technikę karmienia dziecka oraz monitorować umiejętność ssania piersi przez dziecko. Uszkodzone brodawki sutkowe należy szybko i skutecznie leczyć, stosując np. maści ochronne przeznaczone kobietom w okresie laktacji. Matka powinna spożywać wartościowe posiłki i mieć czas na odpoczynek. 

  1. G. H. Bręborowicz, Położnictwo i ginekologia, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2005.
  2. G. H. Bręborowicz, Sytuacje kliniczne w położnictwie, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2015.
  3. K. Mikiel-Kostyra, Laktacja i karmienie piersią. Informacje dla pracowników służby zdrowia, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 1988.
  4. M. Nehring-Gugulska, Zapalenie piersi w przebiegu laktacji, „Standardy Medyczne”, nr 3 2005.
  5. M. Nehring-Gugulska, Zapalenie piersi. [w]: Karmienie piersią w teorii i praktyce, Medycyna Praktyczna, Kraków 2012.
  6. M. Żukowska-Rubik, K. Osuch, Zabiegi w poradnictwie laktacyjnym, „Położna: Nauka i Praktyka”, nr 4 2011.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • SIDS – syndrom nagłej śmierci noworodków

    Śmierć łóżeczkowa oznacza nagłą śmierć na pozór zdrowego dziecka poniżej 1. roku życia podczas snu. Przyczyna zgonu maluszka nie zostaje jednoznacznie ustalona, lecz znane są czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia SIDS. W jaki sposób można zapobiec nagłej śmierci łóżeczkowej?

  • Ochrona dziecka przed upałem – o czym warto pamiętać?

    Odwodnienie, potówki, poparzenia słoneczne czy udar cieplny – to konsekwencje złej ochrony dziecka w czasie upału. Co robić, aby do nich nie dopuścić? Dowiedz się więcej, jak możesz skutecznie ochronić dziecko przed upałem. 

  • Sapka niemowlęca – czym jest? Co robić, gdy się pojawi?

    Sapka powstaje na skutek niedrożności nosa noworodka lub niemowlęcia i objawia się utrudnionym oddechem i męczliwością podczas karmienia. Czy jest groźna? Co robić, gdy u małego dziecka wystąpi sapka? Kiedy należy udać się do lekarza? Podpowiadamy.

  • Zapalenie spojówek u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie spojówek u dzieci może mieć kilka przyczyn. Przeważnie ma ono podłoże bakteryjne, rzadziej wirusowe, dość często występuje także alergiczne zapalenie spojówek. Objawy, które się wówczas pojawiają to przede wszystkim świąd oczu, przekrwienie spojówek, obrzęk powiek oraz śluzowa lub ropna wydzielina sklejająca rzęsy. Leczenie zapalenia spojówek u pacjentów pediatrycznych jest uzależnione od czynnika, który go wywołał i może trwać od 5 dni do nawet kilku tygodni.

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Syndrom zapomnianego dziecka – czy można mu zapobiec?

    Przypadki pozostawienia dziecka w zamkniętym samochodzie zdarzają się i zdarzyć się mogą każdemu rodzicowi lub opiekunowi – wniosek ten, choć niewiarygodny, jest jednak prawdziwy. Wyniki badań pokazują bowiem, że tak działa ludzki mózg – w pewnych okolicznościach można zapomnieć nawet o dziecku będącym z nami w samochodzie. „Zapomnieć” wskazuje, że jest to problem pamięci, a nie wynik zaniedbania, o który tak często podejrzewani są rodzice lub opiekunowie. 

  • Co zrobić, aby jak najlepiej stymulować rozwój mowy u najmłodszych?

    Rozwój mowy u dziecka to długi i skomplikowany proces, który przebiega etapami przez znaczący czas jego życia. Mając na uwadze znaczenie mowy w życiu społecznym, a także złożoność procesu kształtowania się jej, konieczne jest, aby jak najlepiej wspierać w tym dziecko – jak najlepiej to zrobić?  

  • Jak przygotować dziecko do pierwszych dni w przedszkolu? 11 sprawdzonych sposobów

    W jaki sposób pomóc dziecku w przygotowaniach do pójścia do przedszkola? Poznaj 11 sprawdzonych porad eksperta DOZ.pl, dotyczących tego, jak ułatwić dziecku rozpoczęcie nowego etapu w życiu i sprawić, by było ono naprawdę szczęśliwym przedszkolakiem. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij