Zatrucie ciążowe i stan przedrzucawkowy w ciąży – jak rozpoznać, objawy

Zatrucie ciążowe inaczej określane jest mianem gestozy. Jest to zespół objawów chorobowych występujący w drugiej połowie ciąży wyrażający się nadciśnieniem tętniczym, białkomoczem oraz obrzękami. Jak do tej pory do końca nie ustalono przyczyny rozwoju zatrucia ciążowego, bierze się pod uwagę predyspozycje genetyczne kobiety ciężarnej oraz zły stan odżywienia organizmu.

Kiedy lekarz ginekolog wysuwa podejrzenie zatrucia ciążowego? Jakie są objawy zatrucia ciążowego?

Ginekolog zaczyna podejrzewać u swojej pacjentki gestozę w sytuacji, kiedy pojawiają się u niej obrzęki, rośnie ciśnienie tętnicze krwi oraz w badaniu moczu zostaje stwierdzony białkomocz.

Jakie wartości ciśnienia tętniczego krwi świadczą o zatruciu ciążowym?

W klinice położniczej za wykładnik gestozy przyjęto wartości ciśnienia tętniczego równe lub przekraczające wartość 140/90 mmHg. Wartości ciśnienia tętniczego powinny zostać potwierdzone dwoma niezależnymi do siebie pomiarami w odstępie sześciogodzinnym lub dłuższym. Ponadto, dla lekarza ginekologa wykładnikiem zatrucia ciążowego jest również wzrost wartości ciśnienia skurczowego o 30 mmHg lub więcej oraz ciśnienia rozkurczowego o 15 mmHg lub więcej. Należy też pamiętać o tym, że o zagrożeniu zarówno dla matki, jak i dla płodu, nie decyduje tylko bezwzględna wartość ciśnienia tętniczego, ale również szybkość i gwałtowność jego narastania. Jeśli bowiem ciśnienie tętnicze będzie narastało bardzo szybko, może to doprowadzić do przedwczesnego oddzielania się łożyska. 

Kolejnym objawem zatrucia ciążowego są obrzęki. Są one wczesnym objawem gestozy. Czy wszystkie obrzęki, które powstają u kobiety w okresie ciąży, należy traktować jako objaw zatrucia ciążowego? Oczywiście, że nie. Jako wykładnik gestozy traktuje się obrzęki uogólnione, które są obecne także rano po nocnym wypoczynku i takie, które oprócz kończyn dolnych obejmują również twarz, kończyny górne oraz powłoki brzuszne. Należy pamiętać też o tym, że obrzęki w przebiegu zatrucia ciążowego nie podlegają prawom hydrostatycznym. 

Jeszcze jednym objawem zatrucia ciążowego, który jest objawem późnym, jest białkomocz. Białkomocz można stwierdzić na podstawie badania ogólnego moczu. Dlatego też niesłychanie istotną sprawą jest regularne wykonywanie tego badania, bowiem w czasie wizyty kontrolnej lekarz ginekolog po zapoznaniu się z wynikami będzie mógł stwierdzić czy na pewno w organizmie kobiety ciężarnej nerki pracują prawidłowo i czy nie dzieje się nic niepokojącego. 

Czy zatrucie ciążowe ma wpływ na poszczególne narządy w organizmie kobiety ciężarnej?

Oczywiście, że tak. Zmiany narządowe dotyczą nerek, wątroby, ale także serca, mózgu czy też narządu wzroku. W ciężkiej gestozie pacjentka może zgłaszać zaburzenia widzenia pod postacią niedowidzenia połowiczego, ponadto czasami też ciężarne zgłaszają zacieranie się konturów obrazów, widzenie przedmiotów w rozmiarach powiększonych lub pomniejszonych, ubytki w polu widzenia czy też pojawianie się przed oczami mroczków lub widzenie przez mgłę. W badaniach laboratoryjnych można natomiast stwierdzić podwyższony poziom mocznika i kreatyniny oraz wzrost wykładników laboratoryjnych  świadczących o uszkodzeniu wątroby

Zatrucie ciążowe może przebiegać w postaci łagodnej, ale również może ono przybrać postać ciężką. W przypadku ciężkiego zatrucia ciążowego u pacjentki lekarz ginekolog stwierdza stan przedrzucawkowy, czyli właśnie obecność białkomoczu, uogólnionych obrzęków oraz nadciśnienia tętniczego.Czasami jednak zdarza się, że zatrucie ciążowe przybiera jeszcze bardziej ciężką postać. Wtedy też mówi się o rzucawce.

Jakie są zatem objawy rzucawki?

W przebiegu rzucawki obecne są te same objawy co w stanie przedrzucawkowym oraz dodatkowo dołączają się do nich napady drgawek toniczno-klonicznych oraz utrata świadomości przez pacjentkę.

Jeśli poszczególne napady drgawek występują w bardzo krótkich odstępach czasu od siebie lub też jeśli w ogóle nie ma miedzy nimi przerw, mówi się wtedy o stanie rzucawkowym.

Lekarz ginekolog musi zawsze różnicować napad drgawek w przebiegu rzucawki lub stanu przedrzucawkowego z innymi jednostkami chorobowymi, w przebiegu których może dojść do powstania drgawek. Drgawki mogą bowiem też być obecne w przebiegu padaczki, tężyczki, hipoglikemii czy też guza mózgu. 

W jaki sposób leczy się stan przedrzucawkowy oraz rzucawkę?

Przede wszystkim kobieta, u której stwierdzono stan przedrzucawkowy, musi znajdować się pod stałą opieką swojego lekarza ginekologa. Musi regularnie stawiać się na wizyty kontrolne, systematycznie wykonywać wszystkie zlecone przez lekarza badania laboratoryjne, a jeśli lekarz uzna to za konieczne, musi poddać się hospitalizacji.

W stanie przedrzucawkowym  zaleca się przede wszystkim dietę bezsolną lub z naprawdę niewielką ilością soli, bowiem sól zatrzymuje wodę w tkankach i doprowadza do  powstania obrzęków oraz wzrostu ciśnienia tętniczego krwi.

Ponadto zalecane jest też leżenie w pozycji na boku, taki odpoczynek powinien trwać co najmniej 18 godzin. Celem obniżenia ciśnienia  tętniczego  pacjentkom zalecana jest metyldopa, diazoksyd oraz siarczan magnezu. Pomimo iż lekki stan przedrzucawkowy  może być leczony w warunkach domowych, to jednak ze względu na duże niebezpieczeństwo zarówno dla matki, jak i dla dziecka, lekarz ginekolog zawsze decyduje się na hospitalizacje pacjentki po to, aby znajdowała się ona pod stałą, dwudziestoczterogodzinną, specjalistyczną opieką. W sytuacji, kiedy u ciężarnej pacjentki dojdzie do rozwoju rzucawki, wymaga ona natychmiastowej fachowej pomocy, bowiem jest to stan zagrażający życiu zarówno jej, jak i dziecka. 

Jak zatem wygląda postępowanie w przypadku rzucawki? 

Przede wszystkim kobietę ciężarną należy ułożyć w pozycji na plecach lub ewentualnie na boku i zabezpieczyć ją przed urazami mechanicznymi i drażniącymi bodźcami zewnętrznymi. Następnie należy udrożnić jej drogi oddechowe i w miarę potrzeby odessać zalegającą wydzielinę z górnej części dróg oddechowych. Następnie należy podać kobiecie leki przeciwdrgawkowe, w dalszym etapie leczenia podaje się leki nasilające diurezę, do których zalicza się furosemid oraz mannitol, ponadto podawane są również glikokortykosteroidy. Czasami zachodzi też potrzeba przetoczenia chorej osocza oraz albumin. 

W okresie ciąży zawsze należy regularnie odwiedzać swojego lekarza ginekologa i stosować się do wszystkich jego zaleceń oraz regularnie wykonywać wszystkie badania laboratoryjne. Dzięki temu, jeśli lekarz stwierdzi coś niepokojącego, od razu będzie można włączyć właściwe leczenie i uchronić od poważnych następstw zdrowotnych. 

Podziel się: