Wstydliwy problem: wszawica
Katarzyna Jankowska

Wstydliwy problem: wszawica

Wszawicą nazywa się występowanie zmian skórnych wywoływanych przez wesz ludzką (Pediculus humanus) lub wesz łonową (Pediculus pubis). Pasożyty bytują najczęściej w obrębie owłosionej skóry głowy, brwi, rzęs, dołu pachowego i wzgórka łonowego, ale mogą także występować poza człowiekiem – w szwach ubrania. Wbrew funkcjonującemu w społeczeństwie przekonaniu – wszawicą może zarazić się każdy – bez względu na status społeczny czy dbałość o higienę osobistą. Do zakażenia pasożytem dochodzi zwykle drogą bezpośredniego kontaktu, ale również za pośrednictwem przedmiotów osobistego użytku (szczotek do włosów, grzebieni, czapek lub innych nakryć głowy, ręczników i poduszek).

Wszawicę wywołują  niewielkich rozmiarów stawonogi – wszy ludzkie (w obrębie jednego gatunku wyróżnia się dwie odmiany: wesz głowową i wesz odzieżową) oraz wszy łonowe.

Jak rozpoznać wszawicę?

W  przypadku wszawicy głowowej zmiany chorobowe obejmują najczęściej włosy skóry głowy i  karku, a także owłosienie za uszami. Widoczne są przyczepione do łodygi włosa gnidy, czyli jaja pasożytów w postaci małych, białoszarych kuleczek lub wszy. Wesz głowowa żywi się krwią swojego gospodarza, a w miejscu ukłucia przez pasożyta sączy się płyn surowiczy, który może zlepiać włosy. Dominującym objawem jest silny świąd skóry głowy i związane z nim liczne wydrapania. Zdarza się, że w przebiegu choroby dochodzi do powikłań – wtórnego zakażenia bakteryjnego, a także do powiększania się węzłów chłonnych.

Wszawica odzieżowa charakteryzuje się bytowaniem pasożyta w szwach ubrania. Podobnie jak w przypadku wszawicy głowowej – wesz odzieżowa również żywi się krwią swojego gospodarza.  Choć jej kontakt ze skórą jest krótki, ogranicza się wyłącznie do odżywiania, może przenosić groźne choroby np. dur epidemiologiczny. Do zakażenia dochodzi najczęściej w miejscach dużych skupisk ludzkich (np. noclegownie), a zmiany chorobowe w postaci grudek, pokrzywki i wydrapań (nierzadko nadkażonych) są najbardziej widoczne są w miejscach przylegania ubrania.

Najczęstszą lokalizacją występowania pasożytów w przypadku wszawicy łonowej jest owłosiona okolica wzgórka łonowego, ale także dołu pachowego, rzęs czy brwi.  Na włosach można zaobserwować gnidy lub wszy, które są nieco mniejsze w porównaniu do wesz głowowych i odzieżowych. Dojrzały osobnik jest koloru jasnoszarego, ale niekiedy można go dostrzec dopiero po mechanicznym usunięciu włosa. Pasożyty te, choć również żywią się krwią swojego gospodarza, nie są nosicielami poważnych chorób zakaźnych wirusowych i bakteryjnych. Wesz łonowa drażni skórę, a w miejscu ukłucia widoczne są charakterystyczne niebieskie plamki. Do zakażenia dochodzi zwykle na drodze bezpośredniego kontaktu – w czasie stosunku płciowego – dlatego ten rodzaj wszawicy diagnozowany jest najczęściej u osób dorosłych, choć może zdarzyć się także zakażenie poprzez wspólne korzystanie z przedmiotów użytku osobistego, takich jak pościel czy bielizna. Wszawica łonowa może współwystępować z innymi schorzeniami przenoszonymi drogą płciową.

Wykrywanie i zwalczanie wszawicy

Wszawica głowowa i odzieżowa

Wesz głowowa i gnidy najczęściej lokalizują się w obrębie owłosionej skóry głowy i za uszami, natomiast wesz odzieżowa bytuje najczęściej w szwach i fałdach ubrania oraz bielizny.

Obecnie na rynku aptecznym dostępnych jest wiele środków przeciwwszawiczych w postaci lotionów, szamponów, pianek czy aerozoli. W leczeniu wszawicy głowowej stosuje się preparaty na bazie permetryny, dimetikonu, cyklometikonu lub mieszaniny związków roślinnych i  kwasu octowego. W przypadku wszawicy odzieżowej bardzo ważna jest dezynfekcja i zmiana ubrania. W leczeniu stosuje się preparaty z kortykosteroidami, leki przeciwhistaminowe lub – w razie konieczności – antybiotyki. Przy wyborze odpowiedniego preparatu, należy kierować się przede wszystkim wiekiem pacjenta – niektórych składników nie należy bowiem stosować u małych dzieci, a także u kobiet ciężarnych i karmiących piersią.

Po zakończonym leczeniu należy regularnie sprawdzać, czy na włosach nie pojawiły się ponownie gnidy lub wszy – w razie utrzymywania się zmian chorobowych, kurację należy powtórzyć.

Wszawica łonowa

W celu zlokalizowania wszy łonowej należy przeszukać owłosione okolice wzgórka łonowego, genitaliów i innych części ciała. Przy silnym zakażeniu także okolice brwi, rzęs i brody.

Skutecznym lekiem w przypadku wszawicy łonowej jest permetryna dostępna w postaci szamponu lub kremu oraz preparaty z dimetikonem i cyklometikonem, które charakteryzują się szybkością działania (10-15 minut). W trakcie kuracji należy pamiętać o częstej zmianie bielizny i pościeli, a także praniu w wysokiej temperaturze. Ułatwieniem może okazać się także depilacja okolic intymnych.

W przypadku wszawicy łonowej należy pamiętać, że leczeniu powinni zostać poddani wszyscy domownicy i partnerzy seksualni. Ponadto w trakcie kuracji przeciwwszawiczej należy unikać kontaktów seksualnych aż do czasu całkowitego wyeliminowania problemu.


Do podstawowych zasad profilaktyki wszawicy należą:

– unikanie kontaktu z osobami zakażonymi
– przestrzeganie podstawowych zasad higieny
– regularny przegląd włosów – zwłaszcza u dzieci w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym
– korzystanie wyłącznie z własnych przedmiotów osobistego użytku i utrzymanie ich w czystości

Piśmiennictwo:

  1. Kadłubowski R., Kurnatowska A., Zarys parazytologii lekarskiej, Wydanie VII, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, s. 309-312.
  2. Górkiewicz-Petkow A., Choroby pasożytnicze skóry [w:] Błaszczyk-Kostanecka M., Wolska H., Dermatologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, s. 27-30.
  3. http://wsse.waw.pl/aktualnosci-i-komunikaty/aktualnosci/wszawica, dostęp. 30.09.2016

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Płukanie zatok – jakie są wskazania do irygacji zatok przynosowych oraz w jaki sposób zrobić to w domu?

    Płukanie zatok posiada wiele zalet – może być bezpiecznie stosowane przez dzieci (od 4. roku życia), kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stanowi niefarmakologiczną metodę walki z katarem oraz zapaleniem zatok – pomaga zachować drożność przewodów nosowych i zatok oraz oczyścić z zakaźnej wydzieliny i innych zanieczyszczeń (patogenów czy alergenów). 

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Zapalenie oskrzeli – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania u dzieci i u dorosłych

    Zapalenie oskrzeli (ang. bronchitis) to stan zapalny błony śluzowej drzewa oskrzelowego. Najczęściej jest on wywołany przez wirusy, rzadziej bakterie. Początkowa faza infekcji charakteryzuje się występowaniem suchego, uporczywego kaszlu, podwyższonej temperatury ciała, bólu gardła i wodnistego kataru. Potem kaszel staje się mokry (chory odkrztusza dużą ilość wydzieliny), a katar ma postać gęstej wydzieliny. Sprawdź, jak leczy się zapalenie oskrzeli.

  • Angina – przyczyny, objawy, leczenie anginy u dzieci i u dorosłych

    Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków wywołane najczęściej przez paciorkowce z grupy A (Streptococcus pyogenes). Anginę rozpoznaje się na podstawie występowania charakterystycznych objawów, takich jak silny ból gardła utrudniający przełykanie, wysoka gorączka, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych oraz na podstawie stwierdzenia w badaniu przedmiotowym zaczerwienienia błony śluzowej gardła, rozpulchnienia migdałków oraz białego nalotu.

  • Warianty SARS-CoV-2 – które z nich są aktualnie największym zagrożeniem?

    Istnieje wiele zidentyfikowanych podtypów koronawirusa SARS-CoV-2. Które warianty stanowią największe potencjalne zagrożenie dla naszego zdrowia? Czym są tzw. warianty zainteresowania (VOI) i warianty budzące obawy (VOC)?

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij