Wszawica – problem, z którym borykają się kolejne pokolenia rodziców - portal DOZ.pl
Wszawica – problem, z którym borykają się kolejne pokolenia rodziców
Wioletta Rzeszotarska-Matuszewska

Wszawica – problem, z którym borykają się kolejne pokolenia rodziców

Wszawica to problem, który wraca jak bumerang. Najczęściej z problemem tym spotykamy się u dzieci w przedszkolach czy szkołach, zwłaszcza po powrocie z wakacji. Aktualnie dostępne leczenie jest proste, szybkie, skuteczne i bezpieczne.

Wszy – krótka charakterystyka

Wszawica wywoływana jest przez wszy głowowe (łac. pediculus humanus), pasożytnicze owady żyjące na owłosionej skórze głowy człowieka. Jest to jedna z najbardziej rozpowszechnionych chorób pasożytniczych na świecie. Najbardziej narażone na nią są dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, gdzie łatwo może rozprzestrzeniać się na kolejne osoby.

Wszy to małe, płaskie i bezskrzydłe owady, które nie potrafią skakać ani latać, wielkości od 2 do 5 mmm, które mogą przybierać zarówno białą jak i brązową barwę, w zależności od koloru włosów żywiciela. Żywią się ludzką krwią. W obrębie ugryzienia tworzą się małe ranki oraz zaczerwienienia, które powodują świąd. Najłatwiej je można znaleźć w części potylicznej (tylnej) i skroniowej (po bokach) głowy. Pasożyt żyje około 30 dni (bez człowieka wesz może przeżyć jeden lub dwa dni.) w tym czasie przybiera trzy formy: gnidy (jaja), larwy i dorosłego osobnika. Gnidy to białe jajeczka przytwierdzone do włosów substancją cementową, która utrudnia ich zdjęcie. Po około 7-8 dniach z gnidy wylęga się larwa, która w ciągu kolejnych 8 dni trzykrotnie linieje i po 16 dniach jest gotowa do rozrodu. Wesz składa do 10 jaj dziennie.

Głównymi objawami choroby jest świąd i nieustanne drapanie skóry głowy, którego efektem są drobne rany i zaczerwienienia. Na skórze głowy zauważalne są wszy wielkości ziarnka sezamu oraz gnidy.

Wszy przenoszą się poprzez kontakt włosów z włosami osoby zakażonej. Nie musi to być kontakt bezpośredni, ale np. przez czapkę czy grzebyk.

Zarazić się nimi możemy wszędzie: w przedszkolu, na boisku, a nawet w tramwaju. Stojąc w zatłoczonym autobusie, umożliwiamy tym pasożytom wędrówkę między głowami.

Największym zagrożeniem w przypadku wszawicy jest ukrywanie tej informacji przed innymi potencjalnie zagrożonymi osobami. Dlatego też w przypadku stwierdzenia wszawicy u naszego dziecka, powinniśmy otwarcie poinformować osoby z naszego otoczenia oraz dyrekcję szkoły/ przedszkola. Nawet jeżeli wyleczymy głowy domowników, powrót do środowiska, w którym wystąpiła wszawica i nie jest kompleksowo leczona, może grozić powrotem wszy na naszą głowę.

Wszawica – epidemiologia

Trudno jest określić częstość występowania wszawicy w Polsce. Do PZH zgłaszane są pojedyncze przypadki wszawicy. Realnie trudno jest to oszacować. W 2012 roku Państwowa Inspekcja Sanitarna skontrolowała w stolicy 111 szkół i przedszkoli. Wszawicę stwierdziła w 64 placówkach. Dyrektor Warszawskiego Sanepidu stwierdził, że „zjawisko systematycznie przybiera na sile”. (2)

W badaniu przeprowadzonym w 2002 roku w woj. Lubelskim stwierdzono, że częstość występowania wszawicy wynosi ok. 1,59% na obszarach wiejskich i 0,48% wśród dzieci zamieszkałych w miastach. (3)

W latach 2007-2009 przeprowadzono badanie kontrolujące częstość występowania wszawicy w 61 wybranych domach dziecka. Poziom zakażenia wszawicą wynosił od 4,63% do 17,63 %. Najczęściej wszawicę stwierdzano u dziewczynek w wieku 6-12 lat. W zwalczaniu wszawicy początkowo najczęściej stosowano preparaty biobójcze, z czasem ilość ich spadała na korzyść wprowadzonych wtedy na rynek preparatów na bazie silikonów, które były postrzegane, jako skuteczna i bezpieczna alternatywa dla preparatów biobójczych z permetyną. (4) 

Polecane dla Ciebie

Wszawica – leczenie

W leczeniu wszawicy głowowej istnieje kilka możliwości leczenia. Stosuje się preparaty o różnych mechanizmach działania.

  • Związki chemiczne (biobójcze)

– 0,2% – 1% permetynę
– 0,5% – fenotrynę

  • Związki Chemiczne o działaniu fizykalnym (dimetylom)

– 100% dimetykon (polimer silikonu – olej)
– 4% dimetykon (polimer silikonu – roztwór)
– Cyklometykon (polimer silikonu, związek lotny)
– Oleje roślinne (olej kokosowy, wyciągi olejowe)

  • Związki roślinne

– ziela ostróżki polnej z dodatkiem 8,3% kwasu octowego 80% + etanol 60-65%
– nalewka piołunowo-wrotyczowa (Absinthi et Tanacetiherbaetinctura), w stos. (1:5) z kwasem octowym 80% + etanol 60 -65% i od 2 do 3,2% kwasu octowego.

Związki chemiczne biobójcze mogą być stosowane w różnej formie. Działają one biobójczo poprzez wpływ na układ neurologiczny pasożyta, paraliżując go. Niestety nie mają wpływu na jajeczka wszy w związku z tym procedurę odwszenia trzeba ponawiać. Produktów tych także nie możemy stosować u małych dzieci, kobiet w ciąży. W ostatnich latach wiele substancji biobójczych zostało wycofanych ze stosowania, ze względu na narastającą oporność pasożytów na te substancje. Z tego też powodu w 2007 roku w Unii Europejskiej wycofano produkty na bazie lindanu. (5)

Stosowanie

Preparaty zawierające permetynę pozostawia się na skórze głowy od 10 minut do 3 godzin, w zależności od formy, a następnie dokładnie spłukuje. Zgodnie z zaleceniem producenta kurację należy powtórzyć po 10-14 dniach. Jaja wszy należy wyczesać gęstym grzebieniem lub usunąć pęsetą oraz dodatkowo wypłukać włosy ciepłą wodą z octem (2 łyżki stołowe na 1 litr wody).

W leczeniu wszawicy w ostatnim dziesięcioleciu nastąpił ogromny przełom – pojawiły się nowe produkty, które w sposób fizyczny zabijają zarówno wszy, larwy jak i gnidy. Większość z nich bazuje na zastosowaniu polidimetysiloksanu, inaczej dimetykonu. Badanie z zastosowaniem produktów o wysokiej zawartości dimetykonu powyżej 90% wykazują znacząco lepszą skuteczność niż produkty na bazie permetyny. (6)

W przypadku produktu zawierającego 100% dimetykonu, producent podaje, że po 10 minutach od zastosowania wyrobu wszy ulegają uduszeniu, a dalsze dojrzewanie gnid zostaje zatrzymane. Takie działanie zapobiega rozprzestrzenianiu i rozmnażaniu tych pasożytów. Produkt ten w sposób fizyczny blokuje otwory oddechowe wszy i gnid. Produkt ten może być stosowany niezależnie od wieku, już od pierwszych dni życia dziecka, w ciąży i przez matki karmiące. Z reguły wystarcza jedna aplikacja. (7)

Na rynku obecny jest również produkt zawierający połączenie 4% dimetykonu z cyklometykonem5. Preparat ten także w sposób nietoksyczny eliminuje wszy i ich jaja (gnidy). Aktywne składniki poprzez szczelne pokrycie wszy oraz jaj blokują ich funkcje życiowe. Zarówno 4% dimetykon, jak i cyklometykon 5 nie są toksyczne. Brak toksyczności omawianego preparatu sprawia, że mogą go stosować nie tylko dorośli, ale również kobiety w ciąży, matki karmiące oraz dzieci powyżej 6 miesiąca życia. W badaniu klinicznym produkt ten wykazywał po jednokrotnym nałożeniu większą skuteczność eradykacji wszy (69,8%) w porównaniu do kremu z permetyną (14.9%). (8)

Oczyszczanie otoczenia i profilaktyka nawrotu wszawicy

Gdy wszawica zagości w naszym domu, po usunięciu jej z głów wszystkich mieszkańców, warto zastosować działania profilaktyczne mające na celu minimalizację jej nawrotu.

  • Kontrola głów domowników

Przez kolejne 10 dni należy sprawdzać obecność wszy i gnid u wszystkich pozostałych członków rodziny. Jeżeli znajdziemy u nich wszy i/lub gnidy, powinniśmy poddać domowników zabiegowi usuwania wszy.

  • Czysta pościel i ręczniki

Jeżeli w domu pojawiła się wszawica, powinniśmy wyprać ubrania, pościel i ręczniki zarażonych osób w temperaturze przynajmniej 60°C.

  • Odkażanie

W celu odkażenia przedmiotów nienadających się do prania możemy umieścić je w plastikowym worku i pozostawić przez przynajmniej 3 dni w temperaturze pokojowej, albo przez przynajmniej 24 godziny w temperaturze od -15 do -18°C, w zamrażarce.

Produkty służące do pielęgnacji włosów (grzebień, szczotka) możemy zanurzyć na 10 minut w gorącej wodzie o temperaturze 60°C.

  • Odkurzanie

Warto również dokładnie odkurzyć dywany, podłogi i obicia mebli, a następnie wyrzucić do śmieci worek z odkurzacza. (7)

Referencje

1.Braun-Falco O. i wsp.: Choroby wywołane przez stawonogi(w:) Deramtologia. Czelej, Lublin 2002:339-360.

2. Rzeczpospolita. Tygodnik Zamojski 30.01.2013. Wszawicę stwierdzono w co drugiej z kontrolowanych palcówek oświatowych w Warszawie.

3. Buczek A. i wsp.: Pediculosiscapitisamongschoolchildernin urban and ruralareas of eastern Poland.Eur. J. Epidemiol. 2004,19: 491-495

4. Sawicka B., Mikulak E., Gliniewicz A. Występowanie wszawicy głowowoej i jej zwqalczanie w domach dziecka  w wybranych województwach Polski w latach 2007-2009. PrzeglEpidemiol  2011;65:669-674

5. R. Durand, S. Bouvresse, Z. Berdjane, A. Izri, O. Chosidow, J. M. Clark. Insecticide resistance in head lice: clinical, parasitological and geneticaspects. ClinMicrobiol Infect 2012; 18: 338–344

6. Heukelbach J., Pilger D., Oliveira F., Khakban A. ,Ariza L.,Feldmeier H.  A highly efficacious pediculicide based on dimeticone: Randomizedobserver blinded comparative trial. BMC Infectious Diseases 2008, 8:115

7. Pedicul Hermal Instrukcja używania. Listopad 2010.

8. Burgessm I F, Brunton E, Burgess N . Single application of 4% dimeticone liquid gelversus two applications of 1% permethrin crème rinse for treatment of head louse infestation:a randomised controlled trial. BMC Dermatology 2013, 13:5.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dieta młodości, dieta anti-aging – czy można zatrzymać starzenie dietą? Jakie produkty jeść w diecie przeciwstarzeniowej?

    Starzenie się naszego organizmu jest nieuniknione. Niestety, tryb życia, jaki prowadzimy, w tym m.in. permanentny stres, wysoko przetworzona dieta i brak czasu na odpoczynek, sprawia, że nasza skóra i nasze ciało znacznie szybciej tracą swoją witalność. Czy można spowolnić procesy starzenia dietą? 

  • Jaką rolę w rozwoju komórek tłuszczowych pełni rytm dobowy?

    Zakłócenia rytmu dobowego (utrzymującego ciało i jego komórki w 24-godzinnym cyklu dzień-noc) odgrywają kluczową rolę w przybieraniu na wadze. Przekonali się o tym badacze z Weill Cornell Medicine, przeprowadzając dwa badania.

  • Czy owady chętniej atakują osoby pijące alkohol?

    Według polskich badaczy odpowiedź brzmi twierdząco. Prace na ten temat prowadzili specjaliści związani z Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu oraz Uniwersytetem Weterynaryjnym w Koszycach. Dotychczasowe studia odsłaniają nowe informacje, w świetle których ludzie po spożyciu alkoholu wydają się atrakcyjniejsi dla kleszczy.

  • Widzisz dziwne robaczki przed oczami? To męty w oku – czym są, skąd się biorą?

    Męty w oku, opisywane między innymi jako latające muszki pojawiające się przed oczami to częsty problem zgłaszany w gabinetach okulistycznych. Przyczyną ich powstawania jest nagromadzenie w ciele szklistym skupisk włókien kolagenowych. O czym świadczy ta przypadłość? Jak można się jej pozbyć?

  • Choroby cywilizacyjne – czym są? Jakie to choroby?

    Choroby cywilizacyjne to schorzenia, które pojawiają się w populacji na skutek gwałtownych przemian i rozwoju cywilizacyjnego, którym jako ludzkość podlegamy. W czasach współczesnych ludzie narażeni są przede wszystkim na hałas, zanieczyszczenia środowiska i stres. To wszystko może być przyczyną schorzeń, prowadzących do utraty zdrowia, a nawet życia.

  • Stłuszczenie trzustki – przyczyny, objawy, czy jest groźne?

    Stłuszczenie trzustki jest zdecydowanie rzadszym zjawiskiem niż stłuszczenie wątroby czy serca. W ostatnim czasie rośnie liczba przypadków i jest silnie związana z wysokim wskaźnikiem masy ciała BMI (w tym stwierdzona nadwaga i otyłość), które na ten moment stwierdzane są u 20–30 proc. społeczeństwa. Problem należy identyfikować w jak najkrótszym czasie, gdyż nieleczona otłuszczona trzustka może mieć poważne konsekwencje metaboliczne oraz kliniczne.

  • Ropomocz – przyczyny, objawy, leczenie

    Ropomocz to schorzenie, które najczęściej wskazuje na zakażenie dróg moczowych, jak zapalenie cewki moczowej, zapalenie pęcherza czy odmiedniczkowe zapalenie nerek. Obecność ropy w moczu można potwierdzić poprzez wykonanie badania ogólnego moczu. Wskaże ono rodzaj bakterii, który wywołał infekcję, a ponadto w wyniku znajdzie się ilość białych krwinek, która także jest jednym z objawów ropomoczu. Jak się leczy ropomocz i czy jest to groźna choroba?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij