Wszawica – problem, z którym borykają się kolejne pokolenia rodziców
Wioletta Rzeszotarska-Matuszewska

Wszawica – problem, z którym borykają się kolejne pokolenia rodziców

Wszawica to problem, który wraca jak bumerang. Najczęściej z problemem tym spotykamy się u dzieci w przedszkolach czy szkołach, zwłaszcza po powrocie z wakacji. Aktualnie dostępne leczenie jest proste, szybkie, skuteczne i bezpieczne.

Wszy – krótka charakterystyka

Wszawica wywoływana jest przez wszy głowowe (łac. pediculus humanus), pasożytnicze owady żyjące na owłosionej skórze głowy człowieka. Jest to jedna z najbardziej rozpowszechnionych chorób pasożytniczych na świecie. Najbardziej narażone na nią są dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, gdzie łatwo może rozprzestrzeniać się na kolejne osoby.

Wszy to małe, płaskie i bezskrzydłe owady, które nie potrafią skakać ani latać, wielkości od 2 do 5 mmm, które mogą przybierać zarówno białą jak i brązową barwę, w zależności od koloru włosów żywiciela. Żywią się ludzką krwią. W obrębie ugryzienia tworzą się małe ranki oraz zaczerwienienia, które powodują świąd. Najłatwiej je można znaleźć w części potylicznej (tylnej) i skroniowej (po bokach) głowy. Pasożyt żyje około 30 dni (bez człowieka wesz może przeżyć jeden lub dwa dni.) w tym czasie przybiera trzy formy: gnidy (jaja), larwy i dorosłego osobnika. Gnidy to białe jajeczka przytwierdzone do włosów substancją cementową, która utrudnia ich zdjęcie. Po około 7-8 dniach z gnidy wylęga się larwa, która w ciągu kolejnych 8 dni trzykrotnie linieje i po 16 dniach jest gotowa do rozrodu. Wesz składa do 10 jaj dziennie.

Głównymi objawami choroby jest świąd i nieustanne drapanie skóry głowy, którego efektem są drobne rany i zaczerwienienia. Na skórze głowy zauważalne są wszy wielkości ziarnka sezamu oraz gnidy.

Wszy przenoszą się poprzez kontakt włosów z włosami osoby zakażonej. Nie musi to być kontakt bezpośredni, ale np. przez czapkę czy grzebyk.

Zarazić się nimi możemy wszędzie: w przedszkolu, na boisku, a nawet w tramwaju. Stojąc w zatłoczonym autobusie, umożliwiamy tym pasożytom wędrówkę między głowami.

Największym zagrożeniem w przypadku wszawicy jest ukrywanie tej informacji przed innymi potencjalnie zagrożonymi osobami. Dlatego też w przypadku stwierdzenia wszawicy u naszego dziecka, powinniśmy otwarcie poinformować osoby z naszego otoczenia oraz dyrekcję szkoły/ przedszkola. Nawet jeżeli wyleczymy głowy domowników, powrót do środowiska, w którym wystąpiła wszawica i nie jest kompleksowo leczona, może grozić powrotem wszy na naszą głowę.

Wszawica – epidemiologia

Trudno jest określić częstość występowania wszawicy w Polsce. Do PZH zgłaszane są pojedyncze przypadki wszawicy. Realnie trudno jest to oszacować. W 2012 roku Państwowa Inspekcja Sanitarna skontrolowała w stolicy 111 szkół i przedszkoli. Wszawicę stwierdziła w 64 placówkach. Dyrektor Warszawskiego Sanepidu stwierdził, że „zjawisko systematycznie przybiera na sile”. (2)

W badaniu przeprowadzonym w 2002 roku w woj. Lubelskim stwierdzono, że częstość występowania wszawicy wynosi ok. 1,59% na obszarach wiejskich i 0,48% wśród dzieci zamieszkałych w miastach. (3)

W latach 2007-2009 przeprowadzono badanie kontrolujące częstość występowania wszawicy w 61 wybranych domach dziecka. Poziom zakażenia wszawicą wynosił od 4,63% do 17,63 %. Najczęściej wszawicę stwierdzano u dziewczynek w wieku 6-12 lat. W zwalczaniu wszawicy początkowo najczęściej stosowano preparaty biobójcze, z czasem ilość ich spadała na korzyść wprowadzonych wtedy na rynek preparatów na bazie silikonów, które były postrzegane, jako skuteczna i bezpieczna alternatywa dla preparatów biobójczych z permetyną. (4) 

Wszawica – leczenie

W leczeniu wszawicy głowowej istnieje kilka możliwości leczenia. Stosuje się preparaty o różnych mechanizmach działania.

  • Związki chemiczne (biobójcze)

– 0,2% – 1% permetynę
– 0,5% – fenotrynę

  • Związki Chemiczne o działaniu fizykalnym (dimetylom)

– 100% dimetykon (polimer silikonu – olej)
– 4% dimetykon (polimer silikonu – roztwór)
– Cyklometykon (polimer silikonu, związek lotny)
– Oleje roślinne (olej kokosowy, wyciągi olejowe)

  • Związki roślinne

– ziela ostróżki polnej z dodatkiem 8,3% kwasu octowego 80% + etanol 60-65%
– nalewka piołunowo-wrotyczowa (Absinthi et Tanacetiherbaetinctura), w stos. (1:5) z kwasem octowym 80% + etanol 60 -65% i od 2 do 3,2% kwasu octowego.

Związki chemiczne biobójcze mogą być stosowane w różnej formie. Działają one biobójczo poprzez wpływ na układ neurologiczny pasożyta, paraliżując go. Niestety nie mają wpływu na jajeczka wszy w związku z tym procedurę odwszenia trzeba ponawiać. Produktów tych także nie możemy stosować u małych dzieci, kobiet w ciąży. W ostatnich latach wiele substancji biobójczych zostało wycofanych ze stosowania, ze względu na narastającą oporność pasożytów na te substancje. Z tego też powodu w 2007 roku w Unii Europejskiej wycofano produkty na bazie lindanu. (5)

Stosowanie

Preparaty zawierające permetynę pozostawia się na skórze głowy od 10 minut do 3 godzin, w zależności od formy, a następnie dokładnie spłukuje. Zgodnie z zaleceniem producenta kurację należy powtórzyć po 10-14 dniach. Jaja wszy należy wyczesać gęstym grzebieniem lub usunąć pęsetą oraz dodatkowo wypłukać włosy ciepłą wodą z octem (2 łyżki stołowe na 1 litr wody).

W leczeniu wszawicy w ostatnim dziesięcioleciu nastąpił ogromny przełom – pojawiły się nowe produkty, które w sposób fizyczny zabijają zarówno wszy, larwy jak i gnidy. Większość z nich bazuje na zastosowaniu polidimetysiloksanu, inaczej dimetykonu. Badanie z zastosowaniem produktów o wysokiej zawartości dimetykonu powyżej 90% wykazują znacząco lepszą skuteczność niż produkty na bazie permetyny. (6)

W przypadku produktu zawierającego 100% dimetykonu, producent podaje, że po 10 minutach od zastosowania wyrobu wszy ulegają uduszeniu, a dalsze dojrzewanie gnid zostaje zatrzymane. Takie działanie zapobiega rozprzestrzenianiu i rozmnażaniu tych pasożytów. Produkt ten w sposób fizyczny blokuje otwory oddechowe wszy i gnid. Produkt ten może być stosowany niezależnie od wieku, już od pierwszych dni życia dziecka, w ciąży i przez matki karmiące. Z reguły wystarcza jedna aplikacja. (7)

Na rynku obecny jest również produkt zawierający połączenie 4% dimetykonu z cyklometykonem5. Preparat ten także w sposób nietoksyczny eliminuje wszy i ich jaja (gnidy). Aktywne składniki poprzez szczelne pokrycie wszy oraz jaj blokują ich funkcje życiowe. Zarówno 4% dimetykon, jak i cyklometykon 5 nie są toksyczne. Brak toksyczności omawianego preparatu sprawia, że mogą go stosować nie tylko dorośli, ale również kobiety w ciąży, matki karmiące oraz dzieci powyżej 6 miesiąca życia. W badaniu klinicznym produkt ten wykazywał po jednokrotnym nałożeniu większą skuteczność eradykacji wszy (69,8%) w porównaniu do kremu z permetyną (14.9%). (8)

Oczyszczanie otoczenia i profilaktyka nawrotu wszawicy

Gdy wszawica zagości w naszym domu, po usunięciu jej z głów wszystkich mieszkańców, warto zastosować działania profilaktyczne mające na celu minimalizację jej nawrotu.

  • Kontrola głów domowników

Przez kolejne 10 dni należy sprawdzać obecność wszy i gnid u wszystkich pozostałych członków rodziny. Jeżeli znajdziemy u nich wszy i/lub gnidy, powinniśmy poddać domowników zabiegowi usuwania wszy.

  • Czysta pościel i ręczniki

Jeżeli w domu pojawiła się wszawica, powinniśmy wyprać ubrania, pościel i ręczniki zarażonych osób w temperaturze przynajmniej 60°C.

  • Odkażanie

W celu odkażenia przedmiotów nienadających się do prania możemy umieścić je w plastikowym worku i pozostawić przez przynajmniej 3 dni w temperaturze pokojowej, albo przez przynajmniej 24 godziny w temperaturze od -15 do -18°C, w zamrażarce.

Produkty służące do pielęgnacji włosów (grzebień, szczotka) możemy zanurzyć na 10 minut w gorącej wodzie o temperaturze 60°C.

  • Odkurzanie

Warto również dokładnie odkurzyć dywany, podłogi i obicia mebli, a następnie wyrzucić do śmieci worek z odkurzacza. (7)

Referencje

1.Braun-Falco O. i wsp.: Choroby wywołane przez stawonogi(w:) Deramtologia. Czelej, Lublin 2002:339-360.

2. Rzeczpospolita. Tygodnik Zamojski 30.01.2013. Wszawicę stwierdzono w co drugiej z kontrolowanych palcówek oświatowych w Warszawie.

3. Buczek A. i wsp.: Pediculosiscapitisamongschoolchildernin urban and ruralareas of eastern Poland.Eur. J. Epidemiol. 2004,19: 491-495

4. Sawicka B., Mikulak E., Gliniewicz A. Występowanie wszawicy głowowoej i jej zwqalczanie w domach dziecka  w wybranych województwach Polski w latach 2007-2009. PrzeglEpidemiol  2011;65:669-674

5. R. Durand, S. Bouvresse, Z. Berdjane, A. Izri, O. Chosidow, J. M. Clark. Insecticide resistance in head lice: clinical, parasitological and geneticaspects. ClinMicrobiol Infect 2012; 18: 338–344

6. Heukelbach J., Pilger D., Oliveira F., Khakban A. ,Ariza L.,Feldmeier H.  A highly efficacious pediculicide based on dimeticone: Randomizedobserver blinded comparative trial. BMC Infectious Diseases 2008, 8:115

7. Pedicul Hermal Instrukcja używania. Listopad 2010.

8. Burgessm I F, Brunton E, Burgess N . Single application of 4% dimeticone liquid gelversus two applications of 1% permethrin crème rinse for treatment of head louse infestation:a randomised controlled trial. BMC Dermatology 2013, 13:5.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Jak nie przytyć w Święta?

    Święta dla wielu z nas są okazją do spotkań z rodziną i przyjaciółmi. Będąc zaproszonym na spotkanie świąteczne, zazwyczaj jesteśmy częstowani wyśmienitymi smakołykami. Trudno odmówić gdy mamy do wyboru świąteczne przysmaki. Jeżeli już dziś myślisz o tym, jak nie przytyć w Święta, przedstawiamy kilka sposobów, by temu zapobiec.

  • Biegunka u niemowlaka i dziecka – co robić? Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

    Biegunka to jedna z najczęstszych dolegliwości u dzieci oraz przyczyna wizyt lekarskich. Wbrew pozorom postępowanie  jest bardzo proste i w części przypadków dziecko może być z powodzeniem leczone w domu. Jak radzić sobie z biegunką u noworodka, niemowlęcia lub starszego dziecka? Jak zapobiegać rozwolnieniu i kiedy zgłosić się do lekarza?

  • Skutki uboczne szczepionek przeciwko COVID-19. Jakie działania niepożądane pojawiają się najczęściej?

    Eksperci twierdzą, że korzyści wynikające ze szczepienia przeciwko COVID-19 znacznie przewyższają związane z nimi ewentualne efekty uboczne, które są rzadkie i samoistnie ustępują w ciągu kilku dni. Dowiedz się, czego można się spodziewać po przyjęciu szczepionki? Jak złagodzić nieprzyjemne efekty poszczepienne?  

  • PTSD – przyczyny, objawy, leczenie zespołu stresu pourazowego

    PTSD (ang. posttraumatic stress disorder) większości osób kojarzy się z weteranami, nie wszyscy są świadomi, że jest to problem, który może dotknąć niemal każdego. Nawet do 25% osób po traumatycznym przeżyciu, takim jak napaść, wypadek, klęska żywiołowa, śmierć bliskiej osoby, może doznać zespołu stresu pourazowego. PTSD to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się występowaniem szeregu objawów, m.in. lęku, depresji, zaburzeń snu, agresji, nadmiernej reakcji na bodźce, prowadzących do upośledzenia funkcjonowania w życiu codziennym. 

  • RTG kręgosłupa lędźwiowego – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    Ból kręgosłupa lędźwiowego, określany przez pacjentów także jako ból krzyża, ból korzonków lub ból na dole pleców, jest głównym wskazaniem do wykonania RTG tego obszaru. Aby wykonać prześwietlenie lędźwi konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, które można uzyskać od lekarza pierwszego kontaktu lub ortopedy czy neurologa. Jak wygląda przygotowanie do rentgenu kręgosłupa lędźwiowego, czy kobieta w ciąży może mieć wykonane RTG tego obszaru i ile kosztuje to prześwietlenie wykonane prywatnie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij