Odma opłucnowa
Anna Posmykiewicz

Odma opłucnowa

Odma opłucnowa to obecność powietrza w jamie opłucnej, do której przedostaje się ono na skutek uszkodzenia płuc lub ściany klatki piersiowej. Powietrze w jamie opłucnej uciska płuco, co z kolei powoduje pogorszenie wymiany gazowej.

Jakie są przyczyny powstawania odmy opłucnowej?

  • Odma samoistna
Do jej powstania dochodzi na skutek pęknięcia pęcherza rozedmowego lub pęcherzyków płucnych położonych tuż pod opłucną. Może wystąpić ona u osób wcześniej zdrowych, bez jakichkolwiek objawów choroby płuc, w tej sytuacji mówimy o odmie pierwotnej. Zdarza się też odma wtórna. Jest ona charakterystyczna dla chorób płuc i oskrzeli, takich jak przewlekła obturacyjna choroba płuc, mukowiscydoza, histiocytoza z komórek Langerhansa.
  • Odma pourazowa
Do jej powstania dochodzi na skutek urazu klatki piersiowej. Uraz może przebiegać z naruszeniem lub bez naruszenia ciągłości powłok skóry. Najczęstsze urazy, które mogą wywoływać odmę, to upadek z wysokości, przygniecenie, wypadek komunikacyjny, ugodzenie ostrym przedmiotem.
  • Odma jatrogenna
Do powstania tego rodzaju odmy dochodzi w przebiegu rożnego rodzaju zabiegów wykonywanych na klatce piersiowej. Może mieć to miejsce np. w czasie wykonywania nakłucia opłucnej, biopsji płuca, mechanicznej wentylacji płuc, zabiegów torakochirurgicznych czy też w czasie cewnikowania dużych żył (zwykle żyły podobojczykowej). 
Odmę można podzielić też ze względu na wielkość. Wyróżnia się odmę małą < 2 cm albo dużą (większa lub równa 2 cm). Wielkość odmy ocenia się mierząc szerokość komory odmowej, czyli odległość pomiędzy ścianą klatki piersiowej a brzegiem płuca na poziomie wnęki płuca na zdjęciu rtg klatki piersiowej).
Odmę można podzielić też ze względu na mechanizm powstawania. Wyróżnia się zatem odmę zamkniętą. W tej sytuacji do jamy opłucnej dostaje się jednorazowo określona ilość powietrza, która po kilku dniach może ulec samoistnemu wchłonięciu, do jej powstania dochodzi często na skutek wykonywania zabiegu na klatce piersiowej. Innym rodzajem odmy jest odma otwarta. W jej przebiegu powietrze swobodnie przedostaje się do jamy opłucnej przez otwór w klatce piersiowej i tą samą drogą się wydostaje. Najbardziej niebezpiecznym rodzajem odmy jest jednak odma prężna, czyli wentylowa. W otworze, którym do jamy opłucnej dopływa powietrze, tworzy się zastawka i w czasie każdego wdechu coraz większa ilość powietrza przedostaje się do jamy opłucnej, jednak nie może się z niej wydostać w czasie wydechu. To z kolei doprowadza do wzrostu ciśnienia w klatce piersiowej (przewyższa ono ciśnienie atmosferyczne), ciśnienie to ciągle rośnie, co z kolei powoduje uciśnięcie płuca po stronie uszkodzenia, ale także przesunięcie śródpiersia na stronę nieuszkodzoną, uciśnięcie drugiego płuca, uciśnięcie naczyń żylnych, zmniejszenie powrotu żylnego do serca i tym samym zmniejszenie ilości krwi wyrzucanej przez serce. Efektem tych zaburzeń może być nagłe zatrzymanie krążenia. 
Pamiętaj – odma prężna jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej interwencji!

Jakie są objawy odmy opłucnowej?

Najczęstszym objawem jest ból w klatce piersiowej. Często, głównie u osób starszych, pojawia się też duszność. Może być obecny także kaszel. Jednak u części pacjentów tego typu objawy w ogóle nie są obecne. W czasie badania fizykalnego lekarz może dodatkowo stwierdzić w czasie osłuchiwania płuc ściszenie szmeru pęcherzykowego po stronie, po której obecna jest odma.

Rozpoznanie odmy opłucnowej

Rozpoznanie lekarz stawia na podstawie dokładnie zebranego od pacjenta wywiadu oraz badania przedmiotowego i objawów klinicznych. Ponadto do rozpoznania potrzebne jest też wykonanie badań obrazowych. Najbardziej powszechnym i najczęściej wykonywanym badaniem jest rtg klatki piersiowej. Czasami pomocna w postawieniu diagnozy okazuje się być tomografia komputerowa oraz badanie usg jamy opłucnej. Dodatkowo zawsze wykonuje się gazometrię krwi tętniczej - w badaniu tym stwierdza się obniżoną prężność tlenu, czasami podwyższoną prężność dwutlenku węgla, jak również kwasicę oddechową, zwłaszcza w odmie wtórnej. Dodatkowo, po podłączeniu pulsoksymetru, u pacjenta z odmą opłucnową stwierdza się obniżoną saturację.

Jak wygląda leczenie odmy opłucnowej?

Wszystko zależy od tego czy pacjent znajduje się w stanie zagrożenia życia czy też nie. W sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia, w przypadku odmy prężnej, należy niezwłocznie wykonać nakłucie kaniulą  w drugiej przestrzeni międzyżebrowej w linii środkowoobojczykowej  i pozostawić ją w tym miejscu do czasu wprowadzenia drenażu. W przypadku odmy dwustronnej, która także może być stanem bezpośredniego zagrożenia życia, pacjent powinien być poddany obserwacji na oddziale intensywnej terapii medycznej, gdzie należy powtarzać rtg klatki piersiowej i obserwować, "jak zachowuje się odma", może być konieczność niezwłocznego wykonania drenażu klatki piersiowej, zawsze najpierw po tej stronie, po której odma jest większa.
W sytuacji, kiedy nie ma bezpośredniego stanu zagrożenia życia, pacjent powinien być poddany obserwacji i tlenoterapii, zalecane jest również leczenie spoczynkowe. W przypadku małej odmy zamkniętej jatrogennej lub odmy samoistnej pierwotnej i z niewielkimi objawami podmiotowymi są to podstawowe metody leczenia. Po kilku dniach w tych przypadkach wykonuje się kontrolne zdjęcie rtg klatki piersiowej i jeśli dojdzie do wchłonięcia się powietrza, pacjent może zostać bezpiecznie wypisany do domu. Czasami zachodzi potrzebna wykonania aspiracji powietrza strzykawka przez kaniula lub ewentualnie zastosowanie drenażu jamy opłucnej. Niekiedy zdarza się, że zachodzi potrzeba operacyjnego usunięcia odmy.
Pamiętaj, istnieją specjalne zalecenia dla osób, które przebyły odmę! Przede wszystkim linie lotnicze zalecają 6-tygodniowy odstęp pomiędzy wystąpieniem odmy a podróżą samolotem. Przebycie odmy jest też trwałym przeciwwskazaniem do nurkowania. Należy też zaprzestać palenia tytoniu, co znacznie zmniejsza ryzyko nawrotu odmy. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Pierwsze Święta z dzieckiem

    Boże Narodzenie to cudowny okres w roku. W przypadku świeżo upieczonych rodziców chwile te będą jeszcze bardziej magiczne - pierwsze święta z dzieckiem to niezapomniane przeżycie. Należy jednak pamiętać o tym, że w okresie świątecznym na naszego malca może czekać w domu wiele niebezpieczeństw. Dlatego musimy zadbać o jego bezpieczeństwo i sprawić, aby całe Święta upłynęły w spokoju i aby nie zakłócił ich żaden wypadek.

  • Bezpieczne święta – pierwsza pomoc w nagłych wypadkach

    Okres Świąt Bożego Narodzenia to czas magiczny. Wszyscy z niecierpliwością oczekujemy na najpiękniejszy dzień w roku, jakim jest Wigilia. Zapach pieczonych pierniczków i choinki roznosi się po całym mieszkaniu i wprowadza nas w wyjątkowy nastrój. Musimy sobie jednak zdawać sprawę z tego, że nawet w tym magicznym okresie jesteśmy narażeni na niebezpieczeństwa i łatwo może dojść do nieprzewidzianego wypadku.

  • Rozwój mowy u dziecka – kiedy dzieci zaczynają mówić?

    Nauka mowy u dziecka trwa wiele lat i zaczyna się już w okresie prenatalnym. Maluch stopniowo uczy się mówić; najpierw wymawia głoski, później łączy je w niezrozumiałe dla niego sylaby, aż w końcu zaczyna tworzyć i rozumieć pojedyncze wyrazy po to, by jeszcze później układać coraz bardziej rozbudowane zdania. Jak wyglądają poszczególne etapu rozwoju mowy u dzieci? Kiedy udać się do specjalisty w przypadku problemów z mową dziecka i w jaki sposób stymulować jej rozwój? 

  • Odruch ssania u noworodka – czym jest i co robić, gdy dziecko nie chce ssać piersi?

    Odruch ssania należy do podstawowych odruchów u noworodków. Dzięki niemu, dziecko ssie pierś, a także uspokaja się. Kiedy się pojawia i co robić, gdy zostanie zaburzony? W jaki sposób nauczyć noworodka ponownego ssania piersi?

  • BLW (Baby Led Weaning) czy łyżeczka – kiedy i jaki sposób rozszerzać dietę dziecka?

    Podstawowym pokarmem dziecka przez okres pierwszych kilku miesięcy jest mleko – może być to albo mleko matki, albo mleko modyfikowane. Jednak z czasem dietę dziecka należy zacząć stopniowo urozmaicać. Kiedy i w jaki sposób należy to robić? Na czym polega metoda BLW (ang. Baby Led Weaning) i czym różni się od tradycyjnego rozszerzania diety dziecka?

  • Substancje przyjazne jelitom i pożyteczne dla mikrobiomu

    Bakterie zasiedlające jelita (mikrobiom jelitowy) są bardzo ważne dla zdrowia układu pokarmowego i całego organizmu. Wytwarzają cenne witaminy oraz wpływają na odporność organizmu. Jak dbać o zdrowie i prawidłowy skład bakteryjnej flory jelitowej? Które substancje są przyjazne jelitom i jakie produkty powinny znaleźć się w diecie korzystnej dla naszego mikrobiomu?

  • Chirurgiczne usuwanie znamion – jak przygotować się do zabiegu?

    Nie każde znamię na skórze jest niebezpieczne, ale warto nieustannie je obserwować. Do jakiego specjalisty udać się, gdy znamię wzbudza u nas niepokój? Kiedy należy je usunąć? Na czym polega chirurgiczne usuwanie znamion?   

  • Nadmierna senność u dzieci – jakie są najczęstsze przyczyny?

    Przyczyn nadmiernej senności u dzieci jest bardzo dużo. Część z nich jest zupełnie błaha, natomiast część może mieć związek z poważnymi zaburzeniami. Jakie są najczęstsze przyczyny nadmiernej senności u dzieci? Co robić, gdy zaobserwujemy niepokojące objawy?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij