Odma opłucnowa

Odma opłucnowa to obecność powietrza w jamie opłucnej, do której przedostaje się ono na skutek uszkodzenia płuc lub ściany klatki piersiowej. Powietrze w jamie opłucnej uciska płuco, co z kolei powoduje pogorszenie wymiany gazowej.

Jakie są przyczyny powstawania odmy opłucnowej?

  • Odma samoistna
Do jej powstania dochodzi na skutek pęknięcia pęcherza rozedmowego lub pęcherzyków płucnych położonych tuż pod opłucną. Może wystąpić ona u osób wcześniej zdrowych, bez jakichkolwiek objawów choroby płuc, w tej sytuacji mówimy o odmie pierwotnej. Zdarza się też odma wtórna. Jest ona charakterystyczna dla chorób płuc i oskrzeli, takich jak przewlekła obturacyjna choroba płuc, mukowiscydoza, histiocytoza z komórek Langerhansa.
  • Odma pourazowa
Do jej powstania dochodzi na skutek urazu klatki piersiowej. Uraz może przebiegać z naruszeniem lub bez naruszenia ciągłości powłok skóry. Najczęstsze urazy, które mogą wywoływać odmę, to upadek z wysokości, przygniecenie, wypadek komunikacyjny, ugodzenie ostrym przedmiotem.
  • Odma jatrogenna
Do powstania tego rodzaju odmy dochodzi w przebiegu rożnego rodzaju zabiegów wykonywanych na klatce piersiowej. Może mieć to miejsce np. w czasie wykonywania nakłucia opłucnej, biopsji płuca, mechanicznej wentylacji płuc, zabiegów torakochirurgicznych czy też w czasie cewnikowania dużych żył (zwykle żyły podobojczykowej). 
Odmę można podzielić też ze względu na wielkość. Wyróżnia się odmę małą < 2 cm albo dużą (większa lub równa 2 cm). Wielkość odmy ocenia się mierząc szerokość komory odmowej, czyli odległość pomiędzy ścianą klatki piersiowej a brzegiem płuca na poziomie wnęki płuca na zdjęciu rtg klatki piersiowej).
Odmę można podzielić też ze względu na mechanizm powstawania. Wyróżnia się zatem odmę zamkniętą. W tej sytuacji do jamy opłucnej dostaje się jednorazowo określona ilość powietrza, która po kilku dniach może ulec samoistnemu wchłonięciu, do jej powstania dochodzi często na skutek wykonywania zabiegu na klatce piersiowej. Innym rodzajem odmy jest odma otwarta. W jej przebiegu powietrze swobodnie przedostaje się do jamy opłucnej przez otwór w klatce piersiowej i tą samą drogą się wydostaje. Najbardziej niebezpiecznym rodzajem odmy jest jednak odma prężna, czyli wentylowa. W otworze, którym do jamy opłucnej dopływa powietrze, tworzy się zastawka i w czasie każdego wdechu coraz większa ilość powietrza przedostaje się do jamy opłucnej, jednak nie może się z niej wydostać w czasie wydechu. To z kolei doprowadza do wzrostu ciśnienia w klatce piersiowej (przewyższa ono ciśnienie atmosferyczne), ciśnienie to ciągle rośnie, co z kolei powoduje uciśnięcie płuca po stronie uszkodzenia, ale także przesunięcie śródpiersia na stronę nieuszkodzoną, uciśnięcie drugiego płuca, uciśnięcie naczyń żylnych, zmniejszenie powrotu żylnego do serca i tym samym zmniejszenie ilości krwi wyrzucanej przez serce. Efektem tych zaburzeń może być nagłe zatrzymanie krążenia. 
Pamiętaj – odma prężna jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej interwencji!

Jakie są objawy odmy opłucnowej?

Najczęstszym objawem jest ból w klatce piersiowej. Często, głównie u osób starszych, pojawia się też duszność. Może być obecny także kaszel. Jednak u części pacjentów tego typu objawy w ogóle nie są obecne. W czasie badania fizykalnego lekarz może dodatkowo stwierdzić w czasie osłuchiwania płuc ściszenie szmeru pęcherzykowego po stronie, po której obecna jest odma.

Rozpoznanie

Rozpoznanie lekarz stawia na podstawie dokładnie zebranego od pacjenta wywiadu oraz badania przedmiotowego i objawów klinicznych. Ponadto do rozpoznania potrzebne jest też wykonanie badań obrazowych. Najbardziej powszechnym i najczęściej wykonywanym badaniem jest rtg klatki piersiowej. Czasami pomocna w postawieniu diagnozy okazuje się być tomografia komputerowa oraz badanie usg jamy opłucnej. Dodatkowo zawsze wykonuje się gazometrię krwi tętniczej - w badaniu tym stwierdza się obniżoną prężność tlenu, czasami podwyższoną prężność dwutlenku węgla, jak również kwasicę oddechową, zwłaszcza w odmie wtórnej. Dodatkowo, po podłączeniu pulsoksymetru, u pacjenta z odmą opłucnową stwierdza się obniżoną saturację.

Jak wygląda leczenie odmy opłucnowej?

Wszystko zależy od tego czy pacjent znajduje się w stanie zagrożenia życia czy też nie. W sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia, w przypadku odmy prężnej, należy niezwłocznie wykonać nakłucie kaniulą  w drugiej przestrzeni międzyżebrowej w linii środkowoobojczykowej  i pozostawić ją w tym miejscu do czasu wprowadzenia drenażu. W przypadku odmy dwustronnej, która także może być stanem bezpośredniego zagrożenia życia, pacjent powinien być poddany obserwacji na oddziale intensywnej terapii medycznej, gdzie należy powtarzać rtg klatki piersiowej i obserwować, "jak zachowuje się odma", może być konieczność niezwłocznego wykonania drenażu klatki piersiowej, zawsze najpierw po tej stronie, po której odma jest większa.
W sytuacji, kiedy nie ma bezpośredniego stanu zagrożenia życia, pacjent powinien być poddany obserwacji i tlenoterapii, zalecane jest również leczenie spoczynkowe. W przypadku małej odmy zamkniętej jatrogennej lub odmy samoistnej pierwotnej i z niewielkimi objawami podmiotowymi są to podstawowe metody leczenia. Po kilku dniach w tych przypadkach wykonuje się kontrolne zdjęcie rtg klatki piersiowej i jeśli dojdzie do wchłonięcia się powietrza, pacjent może zostać bezpiecznie wypisany do domu. Czasami zachodzi potrzebna wykonania aspiracji powietrza strzykawka przez kaniula lub ewentualnie zastosowanie drenażu jamy opłucnej. Niekiedy zdarza się, że zachodzi potrzeba operacyjnego usunięcia odmy.
Pamiętaj, istnieją specjalne zalecenia dla osób, które przebyły odmę! Przede wszystkim linie lotnicze zalecają 6-tygodniowy odstęp pomiędzy wystąpieniem odmy a podróżą samolotem. Przebycie odmy jest też trwałym przeciwwskazaniem do nurkowania. Należy też zaprzestać palenia tytoniu, co znacznie zmniejsza ryzyko nawrotu odmy. 

 

 
 

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus