Zespół sawanta - dziecko o takich cechach jako naukowiec w laboratorium
Dominika Rynkiewicz

Zespół sawanta – czym jest? Objawy i przyczyny

Sześciolatek, który potrafi wyrecytować z pamięci wielostronicową książkę historyczną, nastolatek grający po mistrzowsku jednokrotnie usłyszaną etiudę na fortepianie, chłopak tworzący woskowe figury zwierząt widzianych przez krótką chwilę. Te historie brzmią nieprawdopodobnie, a jednak się zdarzają. Na świecie żyje aktualnie około 50 zdiagnozowanych sawantów, a ich cechą wspólną są wyjątkowe zdolności w jednej, konkretnej dziedzinie.

  1. Na czym polega zespół sawanta? Czym jest i jak się objawia?
  2. Nabyty zespół sawanta – czy talenty są dane raz na zawsze?
  3. Kim są sawanci? Znani na świecie sawanci
  4. Zespół Aspergera a zespół sawanta

Na czym polega zespół sawanta? Czym jest i jak się objawia?

Sawant jest osobą, znacznie częściej płci męskiej niż żeńskiej, która wykazuje wyjątkowe zdolności w zakresie jednej dziedziny artystycznej lub ma doskonałą, nadludzką pamięć. Co ciekawe, IQ tych ludzi jest na ogół dość niskie i mieści się w przedziale 40-70. Ponadto często są to osoby bardzo wycofane społecznie, praktycznie niezdolne do samodzielnej egzystencji. Szacuje się, że u 10% chorych na autyzm współwystępuje zespół sawanta, z kolei nabyta forma tego zespołu jest bardzo rzadka.

Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy sawantyzm jest wywołany niedomogą lub uszkodzeniem lewej półkuli mózgu (przedniego płata skroniowego w lewej półkuli) i przejęciem jej funkcji przez prawą półkulę. Co ważne, uznaje się, że ten rejon mózgowia odpowiada głównie za zdolności artystyczne, językowe i za talent do zapamiętywania.

Zespół sawanta może mieć różne objawy związane z dominacją prawej półkuli, jednak niemal zawsze występują one pojedynczo. Są to zdolności takie jak:

  • doskonała pamięć, najczęściej bez rozumienia zapamiętanych treści – tzw. adhezja werbalna,
  • wyjątkowe zdolności muzyczne, przeważnie odtwórcze – sawant jest w stanie zagrać na fortepianie raz usłyszaną melodię,
  • wybitny talent do języków obcych, umiejętność zapamiętywania tysięcy słów w bardzo krótkim czasie,
  • zdecydowanie ponadprzeciętne umiejętności plastyczne, np. w zakresie malarstwa lub rzeźbiarstwa,
  • zdolności matematyczne porównywalne do funkcji kalkulatora.

Nabyty zespół sawanta – czy talenty są dane raz na zawsze?

Mimo że sawantyzm najczęściej jest wrodzony, zdarza się, że objawy tego zaburzenia pojawiają się nagle. Powodem ich wystąpienia jest uszkodzenie lewej półkuli mózgu, które może być efektem urazu bądź udaru. Rzadziej syndrom sawanta występuje w przebiegu chorób otępiennych, szczególnie u osób z otępieniem czołowo-skroniowym.

Co ciekawe, niezależnie od tego, czy cechy geniuszu są wrodzone, czy nabyte, mogą one zaniknąć, jeżeli nie będą ćwiczone lub jeżeli trenowane będą funkcje zależne od lewej półkuli (czytanie, pisanie, mowa, logiczne myślenie). Takie przypadki były obserwowane w przeszłości – młodzi sawanci, którzy nie potrafili komunikować się językiem mówionym ani pisanym i mieli trudności z wiedzą ogólną, po intensywnej pracy w szkole specjalnej tracili swoje talenty.

Sprawdź zestawy witamin dla dzieci na DOZ.pl

Powiązane produkty

Kim są sawanci? Znani na świecie sawanci

Zespół sawanta jest bardzo rzadkim rozpoznaniem, do tej pory opisano jedynie około 100 przypadków. Często są to osoby bardzo sławne, ponieważ ich zdolności zdumiewają świat i zapisują się na kartach historii. Na zespół sawanta cierpią znani artyści, między innymi:

  • „Ślepy Tom” – czarnoskóry muzyk, który potrafił zagrać na pianinie tysiące utworów, a jednocześnie był osobą autystyczną, która opanowała tylko około 100 słów.
  • Kim Peek – był inspiracją dla powieści „Rain Man”. Pomimo że zdiagnozowano u niego autyzm, był duszą towarzystwa. Ponadto znał na pamięć kilka tysięcy książek oraz numery autostrad w całych Stanach Zjednoczonych.
  • Leslie Lemke – niewidomy mężczyzna z porażeniem mózgowym, który zasłynął tym, że w wieku 14 lat zagrał bezbłędnie koncert fortepianowy po usłyszeniu go tylko raz, bez wcześniejszej nauki gry na instrumentach.
  • Daniel Tammet – jego wyjątkową zdolnością jest umiejętność wymienienia 22 514 cyfr po przecinku w liczbie pi. Ponadto opanował 11 języków obcych i stworzył swój własny dialekt.
  • Temple Grandin – amerykańska profesor, która jako tzw. wysokofunkcjonująca osoba z autyzmem popularyzuje wiedzę na temat spektrum autyzmu i sawantów.
Co ciekawe, w pośmiertnym badaniu mózgu Einsteina stwierdzono pewne znamiona mogące świadczyć o mniejszej aktywności jego lewej półkuli, zwłaszcza w płacie ciemieniowym. Jeżeli te spostrzeżenia się potwierdzą, z pewnością będzie to najsłynniejszy sawant.

Zespół Aspergera a zespół sawanta

Zaburzenia ze spektrum autyzmu, czyli zespół Aspergera, autyzm i sawantyzm, są obecnie coraz rzadziej rozgraniczane. Przyjęło się, że osoby z autyzmem to takie, które mają problemy z funkcjonowaniem w społeczeństwie ze względu na swoje wycofanie, stresowanie się koniecznością wyjścia ze swojej strefy komfortu. Ponadto autyzm jest rozpoznawany w przypadku trudności ze zrozumieniem emocji i uczuć w otaczającym świecie.

O zespole Aspergera mówimy coraz rzadziej, bardziej popularnym określeniem dla osób zmagających się z tym zaburzeniem jest tzw. autyzm wysokofunkcjonujący. Oznacza to, że takie osoby mają „lżejszą” formę autyzmu, wyższy poziom funkcji poznawczych i lepiej posługują się mową. Charakterystyczna jest z kolei pewna niezgrabność ruchów i obsesyjne zainteresowanie konkretną, mało popularną dziedziną – np. ornitologią. W takim razie można powiedzieć, że zespół sawanta jest bliższy zespołowi Aspergera, a autyzm jest ich pewną częścią wspólną. Niewątpliwie postawienie dokładnej diagnozy jest bardzo istotne z punktu widzenia podejścia terapeutycznego i dostosowania otoczenia do potrzeb konkretnej jednostki.

  1. A. Grzywa, Zespół sawanta – próba wyjaśnienia zjawiska, Psychiatria po Dyplomie 2017;1.
  2. R. Young, Savant Syndrome: process underlying extraordinary abilities, University of Adelaide 1995.
  3. D. Treffert, Savant Syndrome: Realities, Myths and Misconceptions, J Autism Dev Disord. 2014;44(3):564–571.
  4. J. Schipperheijn, The savant syndrome: genius and mental handicap combined, Psychiatric Bulletin 1990;14(8):475-476.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białe i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle zaczyna się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50.-60. roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, w owłosionej skórze głowy a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij