Choroba popromienna – jak ją leczyć?

Katastrofa w Czarnobylu uświadomiła nam, jak tragiczne w skutkach może być działanie promieniowania jonizującego. W ostatnim czasie, ze względu na trwającą wojnę na Ukrainie, temat zagrożenia promieniotwórczego powrócił. Czym zatem jest choroba popromienna? Kto jest na nią narażony i czy można się przed nią uchronić?

1. Choroba popromienna – objawy. Co się dzieje z ciałem po napromieniowaniu?
2. Ile trwa choroba popromienna?
3. Choroba popromienna – leczenie. Co pomaga na chorobę popromienną?

Na promieniowanie jesteśmy narażeni każdego dnia. Nasze ciało pochłania codziennie ogromne ilości energii, która emitowana jest przez naturalne źródła. W zależności od miejsca zamieszkania dawki promieniowania pochłaniane przez ludzki organizm mogą być niewielkie lub znaczące, np. w okolicach miasta Ramsar (Iran) promieniowanie jest ok. 100 razy większe niż w Polsce. Ekspozycja na zbyt duże promieniowanie lub ciągły kontakt z promieniotwórczymi izotopami może doprowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Choroba popromienna – objawy. Co się dzieje z ciałem po napromieniowaniu?

O chorobie popromiennej najczęściej mówi się w kontekście naszej najsłynniejszej naukowczyni Marii Skłodowskiej-Curie, która w następstwie schorzenia zmarła na anemię złośliwą. Na rozwój choroby wpływ miały wieloletnie badania nad promieniotwórczym radem. Za swoją pracę naukową Skłodowska-Curie otrzymała nagrodę Nobla, jednak zapłaciła za to odkrycie najwyższą cenę – życie.

Choroba popromienna może być konsekwencją zarówno doustnej, jak i wziewnej ekspozycji na izotopy promieniotwórcze. Może mieć to miejsce na skutek np. wybuchu jądrowego. Objawy schorzenia uzależnione są od stopnia i czasu ekspozycji na promieniowanie. Nie mniej ważny jest wiek osoby napromieniowanej. Poważne konsekwencje zdrowotne, łącznie ze zgonem, mogą być następstwem m.in. awarii reaktora jądrowego lub wybuchu bomby atomowej.

Co się dzieje z ciałem po napromieniowaniu? Promieniowanie wnika do tkanek ludzkiego organizmu i doprowadza do upośledzenia przemian chemicznych wody, z której prawie w 70% składa się człowiek. Nic więc dziwnego, że skutki takiej ekspozycji mogą być bardzo poważne. Nawet jednorazowa ekspozycja na ogromne dawki izotopów promieniotwórczych może wiązać się z powstaniem mutacji genetycznych (co doprowadza do rozwoju złośliwych nowotworów), bezpłodności i rozległej martwicy tkanek.

Jak wygląda choroba popromienna? Jest to uzależnione od jej rodzaju. Może mieć postać przewlekłą lub ostrą. W tym drugim przypadku objawy pojawiają się nawet po kilku dniach od kontaktu z niebezpiecznym promieniowaniem.

Ostra choroba popromienna daje następujące objawy:

• obrzęki,
• krwawe biegunki,
• omdlenia,
• drgawki,
• poważne zaburzenia wodno-elektrolitowe.

W badaniach stwierdza się niedokrwistość, zmniejszenie limfocytów we krwi, a także skazę krwotoczną.

Przewlekła choroba popromienna rozwija się latami i może powodować:

• zaburzenia hormonalne, np. powodujące niepłodność,
• nowotwory złośliwe,
• zaćmę.

Ile trwa choroba popromienna?

Wiele osób może zadawać sobie pytanie o to, ile trwa choroba popromienna. Nie da się jednak jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ jest to uzależnione od dawki promieniowania, jaka została wchłonięta przez organizm, czy też wieku. Może trwać od kilku dni do nawet kilku lat (w przypadku postaci przewlekłej).

Choroba popromienna – leczenie. Co pomaga na chorobę popromienną?

Czy da się wyleczyć chorobę popromienną? Niestety nie. Można jedynie łagodzić jej skutki. W przypadku przewlekłych postaci schorzenia śmierć następuje najczęściej z powodu chorób krwi czy też nowotworów. A jaką rolę w leczeniu odgrywa płyn Lugola lub tabletki jodku potasu? Oba te produkty zawierają w składzie ten sam składnik aktywny, jakim jest jodek potasu. Jego działanie związane jest z tzw. efektem Wolffa-Chaikoffa. Polega ono na tym, że podany doustnie jodek potasu powoduje wysycenie tarczycy stabilnym jodem, co znacznie zmniejsza „wyłapywanie” tego pierwiastka z otoczenia.

W praktyce klinicznej w celu odbudowy uszkodzeń tkanek stosuje się preparaty krwiopochodne i płyny krwiozastępcze. Kluczowe jest również podanie środków, których celem jest wzbudzenie hematopoezy szpiku kostnego. Nie można jednak przewidzieć, jakie będą efekty tego leczenia.