Kobieta trzyma dłoń na szyi pod, pod którą zwizualizowano gruczoł tarczowy (tarczycę)
Alicja Świątek

Jodek potasu – działanie, dawkowanie, profilaktyka. Kiedy i dlaczego należy go użyć?

Określoną dla danej grupy wiekowej ilość jodku potasu należy przyjąć w jednorazowej dawce dobowej, która umożliwi wysycenie tarczycy i jej ochronę przed radioaktywnym jodem. Przyjęcie odpowiedniej ilości jodku potasu chroni przed narażeniem popromiennym przez maksymalnie 24 godziny od przyjęcia dawki wysycającej. Czy profilaktyczne zażywanie jodku potasu jest wskazane i bezpieczne?

W wyniku narażenia na pochodzącą z katastrofy nuklearnej chmurę radioaktywnego jodu może dojść do nagromadzenia tego pierwiastka w tarczycy, a w konsekwencji do rozwoju nowotworu tego gruczołu. W celu zmniejszenia ryzyka napromieniowania tarczycy wskazane jest przyjęcie tabletek z jodkiem potasu w jak najkrótszym czasie od momentu ogłoszenia narażenia.

Co to jest jodek potasu?

Jodek potasu (symbol chemiczny KI) jest nieorganicznym związkiem chemicznym. Występuje w postaci bezbarwnych kryształów, które są łatwo rozpuszczalne w wodzie. Jodek potasu wykorzystywany jest w analizach chemicznych, spektroskopii i syntezach chemicznych. Niewielkie ilości tego związku dodawane są do soli kuchennej w celu wzbogacenia jej w jod. Jod jest niezwykle ważny dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Warunkuje wytwarzanie hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3) niezbędnych dla właściwego działania całego organizmu. Jodek potasu jest składnikiem leków, takich jak: płyn Lugola, tabletki stosowane w przypadku ogłoszenia katastrofy jądrowej czy maści. Podawany doustnie wykazuje działanie wykrztuśne poprzez bezpośrednie działanie na gruczoły oskrzelowe.

Dowiedz się więcej i przeczytaj o tym, jak można sprawdzić poziom tyroksyny, wykonując badanie krwi.

Jak działa jodek potasu?

Jodek potasu podany doustnie powoduje wysycenie tarczycy nieradioaktywnym jodem. Jest to kluczowe w przypadku narażenia na skażenie radioaktywnym jodem. Podanie w odpowiednim czasie jodku potasu hamuje wychwyt popromiennego jodu ze źródeł jego emisji, jak zanieczyszczone powietrze, woda, płyny, żywność.

Przeciwdziała to dostaniu się do tarczycy radioaktywnego jodu, który mógłby powodować jej uszkodzenie. W sytuacji wystąpienia katastrofy jądrowej podanie jodku potasu powinno nastąpić jak najszybciej, maksymalnie w ciągu 1 godziny. Przyjęcie jodku potasu w ciągu godziny od momentu zdarzenia umożliwia wysycenie tarczycy nieskażonym jodem w minimum 85%. Zastosowanie jodku potasu w późniejszym czasie zmniejsza procent wysycenia. Po upływie 3 godzin od narażenia na jod uwolniony w wyniku katastrofy jądrowej wysycenie tarczycy wynosi jedynie 50%. Natomiast przyjęcie jodku potasu po upływie 6 godzin od zdarzenia nie daje żadnych pozytywnych rezultatów. Dlatego w sytuacji katastrofy jądrowej niezbędne jest jak najszybsze poinformowanie ludności oraz rozdysponowanie nieradioaktywnego jodu.

Powiązane produkty

Jodek potasu – wskazania do zażycia

W przypadku narażenia na radioaktywny jod uwolniony w wyniku katastrofy jądrowej podanie jodku potasu wskazane jest u wszystkich osób znajdujących się w strefie skażenia oraz na terenie zagrożonym skażeniem (w tym również dzieci, kobiet ciężarnych i w okresie laktacji). Jodek potasu przyjmuje się także w trakcie badań medycyny nuklearnej, przed zastosowaniem związku znakowanego radioaktywnym jodem, który ulega przemianom do jodku lub jest zanieczyszczony jodem radioaktywnym.

Przeciwwskazania do stosowania jodku potasu

Jak w przypadku innych leków przeciwwskazaniem do przyjmowania jodku potasu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub jakąkolwiek substancję pomocniczą. Nie należy stosować jodku potasu samodzielnie bez wskazań odpowiednich służb rządowych zawiadamiających o katastrofie jądrowej i wydających odpowiednie zarządzenia w kwestii przyjęcia tabletek z jodkiem potasu.

Ponadto niebezpieczne dla zdrowia jest przyjmowanie doustne jodu w postaci płynu Lugola, który jest przeznaczony jedynie do stosowania zewnętrznego.

Czy profilaktyczne zażywanie jodku potasu jest bezpieczne?

Najlepsze rezultaty z profilaktycznego przyjęcia jodu obserwuje się u osób młodych. Po przeliczeniu na jednostkę dawki radioaktywnego jodu, wystąpienie nowotworu tarczycy obarczone jest większym ryzykiem u płodu, noworodka i małych dzieci niż u osób dorosłych. Przeważnie nie rekomenduje się profilaktycznego przyjęcia jodku potasu dorosłym po 40. roku życia. Spowodowane jest to niewielkim ryzykiem zachorowania na nowotwór tarczycy u tych osób. Natomiast w tej grupie wzrasta częstość pojawiania się chorób tarczycy, dlatego prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań tarczycowych po przyjęciu jodku potasu jest wyższe niż ryzyko nowotworu tarczycy na skutek narażenia na radioaktywny jod. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy wchłonięta dawka osiąga poziom około 5 Gy, niebezpieczny dla właściwego funkcjonowania tarczycy.

W badaniach na szczurach odnotowano, że jednorazowa duża dawka jodu wywołuje efekt teratogenny. Stwierdzono również, że codzienne dawkowanie dużych ilości jodu przyczynia się do zahamowania porodu, braku laktacji oraz obniżenia aktywności macierzyńskiej. Natomiast w eksperymencie na świniach nie odnotowano efektu teratogennego po podaniu jodu. W długotrwałym badaniu, w którym przez dwa lata szczurom podawano wodę pitną zawierającą jodek potasu, zaobserwowano wystąpienie płaskonabłonkowego raka gruczołów ślinowych.

Jak dawkować jodek potasu?

W sytuacji zagrożenia wchłonięcia radioaktywnego jodu uwolnionego w wyniku katastrofy jądrowej ilość podawanego jodku potasu dostosowuje się zgodnie z planami operacyjno-ratowniczymi oraz według wcześniej zaplanowanych operacyjnych poziomów interwencyjnych. Przed podaniem produktu leczniczego z jodem konieczna jest analiza stosunku korzyści do ryzyka, związanych z przyjęciem jodu. W pierwszej grupie, której należy podać stabilny jod, znajdują się: kobiety ciężarne, mamy w okresie laktacji oraz niemowlęta i dzieci.

W przypadku katastrofy jądrowej z uwolnieniem radioaktywnego jodu należy niezwłocznie, maksymalnie w przeciągu godziny, podać jodek potasu wszystkim osobom narażonym. Wymagane dawki jodku potasu rekomendowane po ogłoszeniu katastrofy nuklearnej różnią się w zależności od wieku:

  • noworodki poniżej jednego miesiąca: 16 mg jodku potasu, zawierającego 12,5 mg jodu,
  • dzieci od 1. miesiąca życia do 3 lat: 32 mg jodku potasu, zawierającego 25 mg jodu,
  • dzieci w wieku od 3 do 12 lat: 65 mg jodku potasu, zawierającego 50 mg jodu,
  • dzieci w wieku powyżej 12 lat: 130 mg jodku potasu, zawierającego 100 mg jodu,
  • osoby dorosłe oraz w wieku podeszłym: 130 mg jodku potasu, zawierającego 100 mg jodu.

Określoną dla danej grupy wiekowej ilość jodku potasu należy przyjąć w jednorazowej dawce dobowej, która umożliwi wysycenie tarczycy i jej ochronę przed radioaktywnym jodem. Przyjęcie odpowiedniej ilości jodku potasu chroni przed narażeniem popromiennym przez maksymalnie 24 godziny od przyjęcia dawki wysycającej.

W przypadku osób z nadwrażliwością na jod oraz kiedykolwiek leczonych z powodu zaburzeń tarczycy należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym przed zażyciem KI. W związku ze zwiększoną wrażliwością tarczycy płodu i noworodków na duże ilości jodu niewskazane jest wielokrotne przyjmowanie stabilnego jodu przez kobiety ciężarne, w okresie laktacji oraz noworodki.

Podawanie kolejnych dawek jodu nie jest wymagane u noworodków. Natomiast u kobiet w okresie ciąży oraz karmiących piersią rekomendowane jest przyjęcie maksymalnie dwóch dawek. Stosując lek z jodkiem potasu u dzieci, przed podaniem można pokruszyć tabletki i wymieszać z wodą, mlekiem lub innym płynem.

  1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO, https://gl-pharma.com/wp-content/uploads/2021/05/20211006-Jodek-potasu-SPC.pdf, [dostęp:] 03.10.2022 r.
  2. Karta charakterystyki substancji chemicznej – potasu_jodek, http://chempur.pl/pliki/karty_charakterystyk/potasu_jodek.pdf, [dostęp:] 03.10.2022 r.
  3. Komunikat MSWiA na temat dystrybucji jodku potasu, gov.pl [online], https://www.gov.pl/web/uw-warminsko-mazurski/komunikat-mswia-na-temat-dystrybucji-jodku-potasu, [dostęp:] 03.10.2022 r.
  4. Dystrybucja jodku potasu - konferencja z udziałem wiceministra Błażeja Pobożego, gov.pl [online], https://www.gov.pl/web/mswia/dystrybucja-jodku-potasu---konferencja-z-udzialem-wiceministra-blazeja-pobozego, [dostęp:] 03. 10. 2022 r.
  5. K. Łącka, A. Czyżyk, Leczenie nadczynności tarczycy, akademiamedycyny.pl [online], http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/200802_Farmacja_004.pdf, [dostęp:] 03.10.2022 r.
  6. B. Pyka, Zalecenia dietetyczne dotyczące spożywania jodu — w poszukiwaniu konsensusu między kardiologami a endokrynologami, journals.viamedica.pl [online] https://journals.viamedica.pl/folia_cardiologica/article/download/FC.2019.0020/48371, [dostęp:] 03. 10. 2022 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kaszel krtaniowy – objawy i leczenie szczekającego kaszlu u dzieci i dorosłych

    Krtaniowy kaszel, towarzyszący ostremu zapaleniu krtani, jest jednym z najbardziej charakterystycznych rodzajów kaszlu. W przypadku jego wystąpienia konieczny może być pilny kontakt z lekarzem, niekiedy również w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego. Jak rozpoznać kaszel krtaniowy oraz jak wygląda jego leczenie?

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

  • Problemy z żołądkiem a substancje naturalne. Dowody naukowe i innowacyjne podejście lecznicze

    Prawie każdemu z nas przynajmniej raz w życiu zdarzyło się doświadczyć niestrawności czy refluksu żołądkowo-przełykowego, charakteryzujących się bólem brzucha, trudnościami w trawieniu czy pieczeniem za mostkiem. Dwoma organami, których powyższy problem dotyczy w największym stopniu, są przełyk i żołądek.

  • INR testy do kontroli krzepliwości krwi – jak je wykonać? Cena, refundacja

    W styczniu 2024 roku wprowadzono do wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie aparaty i paski testowe do przeprowadzania testów diagnostycznych INR/PT. Wyroby te podlegają refundacji w przypadku pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi z grupy antagonistów witaminy K oraz spełniających określone w rozporządzeniu kryteria. Testy INR do wykonania w warunkach domowych pozwalają w łatwy i szybki sposób monitorować terapię antykoagulantami takimi jak acenokumarol i warfaryna, co pozwala kontrolować prawidłowy zakres terapeutyczny dla pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij