Głowa mężczyzny - miejsce przeprowadzania lobotomii
Dominika Rynkiewicz

Lobotomia – czym jest? Jak wyglądała? Dlaczego już się jej nie praktykuje?

Lobotomia to jedna z najbardziej kontrowersyjnych technik chirurgicznych w historii medycyny. Chociaż z dzisiejszej perspektywy wydaje się to nie do uwierzenia, ten niezwykle inwazyjny i wiążący się z wielkim ryzykiem zabieg był swego czasu bardzo popularny.

  1. Lobotomia – co to za zabieg? Jak się go wykonuje?
  2. Jakie schorzenia leczono lobotomią?
  3. Kto wymyślił lobotomię?
  4. Lobotomia dziś – czy lobotomia jest nadal stosowana? Czy jest legalna?

Funkcjonowanie ludzkiego umysłu jest wielką zagadką, która fascynuje badaczy od lat, a do dziś bardzo wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi. Zdrowie psychiczne człowieka i jego komfort stawiane są dziś na równi ze zdrowiem fizycznym, jednak psychiatria jest specyficzną dziedziną medycyny z pogranicza humanizmu i nauk ścisłych. Nic więc dziwnego, że jest owiana odrobiną tajemnicy, a nadużycia psychiatrów i współpracujących z nimi neurochirurgów, jak między innymi lobotomia, zapisały się na kartach historii.

Lobotomia – co to za zabieg? Jak się go wykonuje?

Lobotomia to procedura chirurgiczna, której istotą jest przerwanie ciągłości dróg łączących korę czołową z pozostałymi częściami mózgowia, czyli uszkodzenie istoty białej mózgu. Technika wykonywania tego zabiegu zmieniała się, początkowo specjalne narzędzie zwane leukotomem wsuwano przez otwory wywiercone w kościach czaszki (konkretnie w kości czołowej), w późniejszym okresie metalowy szpikulec wpychano na oślep przez górną część oczodołu, co usprawniało procedurę. Lokalizacja pola operacyjnego nie była przypadkowa, ponieważ w płatach czołowych znajdują się ośrodki odpowiedzialne za tzw. czynności wyższe, które są charakterystyczne dla gatunku ludzkiego. Są to między innymi:

  • umiejętność planowania oraz przewidywania konsekwencji swoich działań,
  • myślenie twórcze i abstrakcyjne,
  • wola działania i podejmowania decyzji,
  • zdolność do oceny sytuacji, emocji,
  • zachowania społeczne,
  • zapamiętywanie wyuczonych ruchów i zachowań,
  • takt i umiejętność funkcjonowania w społeczeństwie.
Wobec tego lobotomia pozostawiała po sobie nie tylko powierzchowne blizny, ale także niosła za sobą znaczące skutki uboczne: pozbawiała pacjentów osobowości, sprawiała, że stawali się bezwolni i mieli trudności z koncentracją oraz z kontaktami społecznymi. Zdarzały się im również zachowania agresywne. Niestety, nierzadko zdarzało się, że w wyniku tego zabiegu występowały krwawienia śródczaszkowe, które mogły być śmiertelne.

Jakie schorzenia leczono lobotomią?

Odpowiedź na pytanie, co leczono lobotomią, jest dość trudna, ponieważ w czasach jej wykonywania diagnostyka chorób psychicznych była stosunkowo subiektywna. Była to technika przeznaczona praktycznie dla każdego z wyłączeniem przestępców i psychopatów, ponieważ uszkodzenie płatów czołowych mogło powodować u nich całkowity brak zahamowań i jakichkolwiek skrupułów, a co za tym idzie – groziło stworzeniem jednostek wysoce niebezpiecznych dla społeczeństwa.

Początkowo lobotomię wykonywano u pacjentów cierpiących na depresję, u których żadne inne leczenie nie przynosiło poprawy. Następnie zabiegi zaczęto stosować również u chorych z objawami schizofrenii. Procedurę przeprowadzano głównie na osobach cierpiących, z ciężkimi objawami, które miały ograniczony kontakt z rzeczywistością.

Niestety, często dochodziło do nadużyć i „leczenia” ludzi zdrowych, którzy byli z jakichś powodów niewygodni dla bogaczy i rządzących. Lobotomia u Evy Perón została przeprowadzona pod pretekstem uśmierzenia bólu pochodzenia nowotworowego, jednak dalsze analizy wykazały, że jej mąż – prezydent Argentyny – uznał jej stanowisko polityczne za szkodliwe dla swojej pozycji i postanowił ją tym samym unieszkodliwić.

Powiązane produkty

Kto wymyślił lobotomię?

Twórcą lobotomii był Walter Freeman, pasjonat psychochirurgii zajmującej się leczeniem chorób psychicznych w sposób inwazyjny. Natchnieniem był dla niego wygłoszony podczas II Międzynarodowego Kongresu Neurologicznego w Londynie wykład o szympansach, które łagodniały pod wpływem usunięcia części płatów czołowych mózgu. Rok później, czyli w 1936 roku, została wykonana pierwsza lobotomia przedczołowa. Dokonali jej Walter Freeman wraz z neurochirurgiem Jamesem Wattsem. Dziesięć lat później doszło do uproszczenia tej metody i opracowania dostępu przezoczodołowego, co eliminowało konieczność nawiercania czaszki.

Jak wprowadzano narzędzia do lobotomii?
Jak wyglądała lobotomia?
Czym robiono lobotomię?
Narzędzia do lobotomii
Warto dodać, że w latach 40. i 50. XX wieku nie było konieczności prowadzenia testów statystycznych ani porównań z grupą kontrolną, aby dowieść, że nowa metoda terapeutyczna jest bezpieczna i skuteczna – lekarze mieli ogromną swobodę w zakresie sposobu leczenia pacjentów.

Lobotomia dziś – czy lobotomia jest nadal stosowana? Czy jest legalna?

Aktualnie lobotomia nie jest legalnie wykonywana ani w Polsce, ani w żadnym innym kraju. Zakazano jej na przełomie lat 50. i 60. XX wieku, kiedy to wprowadzono na rynek pierwszy lek przeciwpsychotyczny. Miał on podobne działanie do lobotomii, jednak jego niewątpliwą zaletą była odwracalność działania – wystarczyło przerwać terapię.

  1. J. Caruso, J. Sheehan, Psychosurgery, ethics, and media: a history of Walter Freeman and the lobotomy, „Neurosurg Focus” 2017; 43(3): E6.
  2. K. Jęczmińska, Lobotomia – z piedestału do karceru, „Psychiatria po Dyplomie” 2014; 1.
  3. First aid for the USMLE Step 1, pod redakcją T. Le i V. Bhushan, USA 2020, str. 501.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij